GIAÙO AÙN NGÖÕ PHAÙP

NGÖÕ văn 8
HOÏC KÌ I

Giaùo vieân: Taï Lieân

Kieåm tra baøi cuõ
HS1 ? Daáu ngoaëc ñôn duøng ñeå laøm gì?
Đánh dấu phần chú thích (giải thích, thuyết minh, bổ sung thêm)

? Dùng daáu ngoaëc ñôn đúng vaøo nhöõng caâu sau:
a) Lan lôùp tröôûng lôùp 8A coù moät gioïng haùt raát hay.
b) Nam Cao 1915- 1951 teân khai sinh laø Traàn Höõu
Tri, queâ ôû phuû Lí Nhaân nay laø xaõ Hoøa Haäu, huyeän Lí
Nhaân , tænh Haø Nam.
a) Lan (lôùp tröôûng lôùp 8A) coù moät gioïng haùt raát hay.
b) Nam Cao (1915- 1951) teân khai sinh laø Traàn Höõu Tri, queâ ôû
phuû Lí Nhaân nay laø xaõ Hoøa Haäu, huyeän Lí Nhaân , tænh Haø
Nam.

Kieåm tra baøi cuõ
HS 2 ? Chöùc naêng cuûa daáu hai chaám duøng ñeå laøm
gì?

- Đánh dấu (báo trước) phần giải thích, thuyết minh cho 1 phần trước đố.
- Đánh dấu (báo trước) lời dẫn trực tiếp (dùng với dấu ngoặc kép) hay lời
đối thoại (dùng với dấu gạch ngang)

? Theâm daáu hai chaám vaøo caâu sau:
- Phong Nha goàm hai boä phaän Ñoäng khoâ vaø Ñoäng
nöôùc
- Phong Nha goàm hai boä phaän: Ñoäng khoâ vaø Ñoäng nöôùc.

Tiết: 53

Tiết 53

Dấu ngoặc kép

I. Công dụng
1) Ví dụ (sgk)

2) Nhận xét

1.VÝ dô :

DÊu ngoÆc kÐp trong nh÷ng ®o¹n trÝch sau dïng ®Ó lµm g× ?
a, B¶n “Tuyªn ng«n nh©n quyÒn vµ d©n quyÒn” cña c¸ch m¹ng Ph¸p n¨m 1791 còng
nãi:
“Ng­êi ta sinh ra tù do vµ b×nh ®¼ng vÒ quyÒn lîi vµ ph¶i lu«n lu«n ®­îc tù do vµ b×nh
®¼ng vÒ quyÒn lîi”.
(Hå ChÝ Minh, Tuyªn ng«n ®éc lËp)

DÊu ngoÆc kÐp dïng ®Ó ®¸nh dÊu tªn t¸c phÈm vµ lêi dÉn trùc tiÕp

b, Nh×n tõ xa , cÇu Long Biªn nh­mét d¶i lôa uèn l­în v¾t ngang s«ng Hång , nh­ng
thùc ra “ d¶i lôa” Êy nÆng tãi 17 ngh×n tÊn.
( Thóy Lan, CÇu Long Biªn- chøng nh©n lÞch sö)

DÊu ngoÆc kÐp dïng ®Ó ®¸nh dÊu tõ ng÷ ®­îc hiÓu theo nghÜa ®Æc biÖt
(nghÜa ®­îc h×nh thµnh trªn c¬ së ph­¬ng thøc Èn dô).

c, Tre víi ng­êi nh­thÕ ®· mÊy ngh×n n¨m. Mét thÕ kØ “ v¨n minh” , “khai hãa” cña
thùc d©n còng kh«ng lµm ra ®­îc tÊc s¾t. Tre vÉn ph¶i cßn vÊt v¶ m·i víi ng­êi.
( ThÐp Míi, C©y tre ViÖt Nam)

DÊu ngoÆc kÐp dïng ®Ó ®¸nh dÊu tõ ng÷ mang hµm ý mØa mai.

d, Hµng lo¹t vë kÞch nh­“Tay ng­êi ®µn bµ” , “Gi¸c ngé”, “Bªn kia s«ng §uèng”
...ra ®êi.
(Ng÷ v¨n 7, tËp hai )

DÊu ngoÆc kÐp dïng ®Ó ®¸nh dÊu tªn c¸c vë kÞch.

Tiết 53

Dấu ngoặc kép

I. Công dụng
1) Ví dụ
2) Nhận xét

3) Ghi nhôù:
Daáu ngoaëc keùp duøng ñeå :
_ Ñaùnh daáu töø ngöõ, caâu, ñoaïn daãn tröïc tieáp;
_ Ñaùnh daáu töø ngöõ ñöôïc hieåu theo nghóa ñaëc bieät hay coù
haøm yù mæa mai;
_ Ñaùnh daáu teân taùc phaåm, tôø baùo, taäp san…ñöôïc daãn.

* C¸c lçi th­êng gÆp liªn quan ®Õn dÊu ngoÆc kÐp (trÝch
bµi lµm cña häc sinh):
VÝ dô a: L·o H¹c lµ bøc tranh thu nhá cña n«ng th«n ViÖt
Nam tr­íc n¨m 1945.
-> ThiÕu dÊu ngoÆc kÐp ®¸nh dÊu tªn v¨n b¶n, g©y khã hiÓu.
VÝ dô b: ChÞ DËu nãi víi chång: “Thµ ngåi tï. §Ó chóng nã
lµm t×nh lµm téi m·i th× chÞ kh«ng chÞu ®­îc”
-> Thừa dấu ngoÆc kÐp (dẫn sai).
VÝ dô c: L·o kÓ con chã nh×n t«i nh­muèn b¶o t«i r»ng l·o
giµ tÖ l¾m, t«i ¨n ë víi l·o nh­thÕ mµ l·o xö víi t«i nh­thÕ
nµy µ?
-> Bá dÊu ngoÆc kÐp, dÉn gi¸n tiÕp nh­ng kh«ng thay ng«i
nh©n x­ng, g©y khã hiÓu.

Mét sè ®iÒu l­u ý:
-Trong v¨n b¶n in, tªn t¸c phÈm, tËp san … cã thÓ
in ®Ëm, in nghiªng hoÆc g¹ch ch©n nh­ng trong v¨n
b¶n viÕt tay cÇn dïng dÊu ngoÆc kÐp ®Ó ®¸nh dÊu.
-Lêi dÉn trùc tiÕp phải ®­îc ®Æt trong ngoÆc kÐp và
cÇn chÝnh x¸c c¶ vÒ tõ ng÷, dÊu c©u.
- Khi chuyÓn tõ dÉn trùc tiÕp sang dÉn gi¸n tiÕp,
kh«ng dïng dÊu ngoÆc kÐp vµ cÇn thay ®æi ng«i
nh©n x­ng phï hîp víi v¨n c¶nh.

II/ LUYEÄN TAÄP:
* BT1(142):

Giaûi thích coâng duïng cuûa daáu ngoaëc
keùp trong nhöõng ñoaïn trích sau:
a) Noù cöù laøm in nhö noù traùch toâi; noù keâu ö öû, nhìn toâi,
nhö muoán baûo toâi raèng: “ A! Laõo giaø teä laém! Toâi aên ôû
vôùi laõo nhö theá maø laõo xöû vôùi toâi nhö theá naøy aø?”.
( Nam Cao, Laõo Haïc)
Ñaùnh daáu lôøi daãn tröïc tieáp ( lôøi con choù vaøng).
b) Keát cuïc, anh chaøng “ haàu caän oâng lí” yeáu hôn chò
chaøng con moïn, haén bò chò naøy tuùm toùc laúng cho moät
caùi, ngaõ nhaøo ra theàm.
(Ngoâ taát Toá, Taét ñeøn )
Ñaùnh daáu töø ngöõ duøng vôùi haøm yù mæa mai.

II/ LUYEÄN TAÄP:
* BT 1(tiếp): Giaûi thích coâng duïng cuûa daáu ngoaëc

keùp trong nhöõng ñoaïn trích sau:
c) Hai tieáng “ em beù” maø coâ toâi ngaân daøi ra thaät ngoït,
thaät roõ, quaû nhieân ñaõ xoaén chaët laáy taâm can toâi nhö yù
coâ toâi muoán.
(Nguyeân Hoàng, Nhöõng ngaøy thô aáu )
Ñaùnh daáu töø ngöõ ñöôïc daãn tröïc tieáp.
d) Ñuøng moät caùi, hoï ( nhöõng ngöôøi baûn xöù) ñöôïc phong
cho caùi danh hieäu toái cao laø “ chieán só baûo veä coâng lí vaø
töï do”.
( Nguyeãn Aùi Quoác, Thueá maùu)
Ñaùnh daáu töø ngöõ ñöôïc daãn tröïc tieáp vaø cuõng coù
haøm yù mæa mai.

* BT 2 (143) : Haõy ñaët daáu hai chaám vaø daáu ngoaëc keùp
vaøo choå thích hôïp ( coù ñieàu chænh chöõ vieát hoa trong tröôøng
hôïp caàn thieát) vaø giaûi thích lí do ?

a) Bieån vöøa treo leân, coù ngöôøi qua ñöôøng xem, cöôøi
baûo

_ Nhaø naøy xöa nay quen baùn caù öôn hay sao
maø baây giôø phaûi ñeà bieån caù töôi ?
Nhaø haøng nghe noùi, boû ngay chöõ töôi ñi.
( Treo bieån)

b) Noù nhaäp taâm lôøi daïy cuûa chuù Tieán Leâ chaùu haõy veõ
caùi gì thaân thuoäc nhaát vôùi chaùu.
( Taï Duy Anh, Böùc tranh cuûa em gaùi toâi)

* BT 2 (143) : Haõy ñaët daáu hai chaám vaø daáu ngoaëc keùp vaøo
choå thích hôïp ( coù ñieàu chænh chöõ vieát hoa trong tröôøng hôïp
caàn thieát) vaø giaûi thích lí do ?

a) Bieån vöøa treo leân, coù ngöôøi qua ñöôøng xem, cöôøi baûo:
_ Nhaø naøy xöa nay quen baùn “Caù öôn” hay sao maø
baây giôø phaûi ñeà bieån “Caù töôi” ?
Nhaø haøng nghe noùi, boû ngay chöõ “Töôi” ñi.
( Treo bieån)

b) Noù nhaäp taâm lôøi daïy cuûa chuù Tieán Leâ: “Chaùu haõy veõ
caùi gì thaân thuoäc nhaát vôùi chaùu”.
( Taï Duy Anh, Böùc tranh cuûa em gaùi toâi)

Baø
. i taäp 3(143) ? Vì sao hai caâu coù yù nghóa gioáng nhau maø
duøng nhöõng daáu caâu khaùc nhau?

• a) Chuû tòch Hoà Chí Minh noùi : “Toâi chæ coù moät söï ham muoán, ham

muoán toät baäc, laø laøm sao cho nöôùc ta ñöôïc hoaøn toaøn ñoäc laäp, daân
ta ñöôïc hoaøn toaøn töï do , ñoàng baøo ta ai cuõng coù côm aên, aùo maëc, ai
cuõng ñöôïc hoïc haønh.”
=> Duøng daáu hai chaám vaø daáu ngoaëc keùp ñeå ñaùnh daáu lôøi daãn tröïc
tieáp (daãn nguyeân vaên lôøi cuûa Chuû tòch Hoà Chí Minh )

• b) Chuû tòch Hoà Chí Minh noùi Ngöôøi chæ coù moät söï ham muoán, ham

muoán toät baäc, laø laøm sao cho nöôùc ta ñöôïc hoaøn toaøn ñoäc laäp, daân
ta ñöôïc hoaøn toaøn töï do, ñoàng baøo ta ai cuõng coù côm aên, aùo maëc, ai
cuõng ñöôïc hoïc haønh.

Khoâng duøng daáu hai chaám vaø daáu ngoaëc keùp nhö treân vì caâu noùi
Cña B¸c được daãn giaùn tieáp (khoâng daãn nguyeân vaên)

* Bài tập 4 (143)

- Viết 1 đoạn văn thuyết minh ngắn
(từ 5- 7 câu) có dùng dấu ngoặc
đơn, dấu 2 chấm và dấu ngoặc kép.
- Giải thích công dụng của các loại
dấu câu này trong đoạn văn đó.

vÒ nhµ
1. Học, hiểu nội dung bài học
2. Làm các BT còn lại (sgk-144 )
3. Chuẩn bị bài:
“Ôn luyện về dấu câu”
theo các câu hỏi sgk