Mục tiêu bài học:
1. Kiến thức:
Công dụng của dấu ngoặc kép.
2. Kĩ năng:
- Sử dụng dấu ngoặc kép.
- Sử dụng phối hợp dấu ngoặc kép với các dấu khác.
- Sửa lỗi về dấu ngoặc kép.
3. Thái độ:
Có ý thức sử dụng dấu ngoặc kép khi tạo lập văn bản.
4. Năng lực có thể hình thành và phát triển cho học sinh:
- Năng lực tự học.
- Năng lực giao tiếp.

Tiết 48: DẤU NGOẶC KÉP
I. Công dụng của dấu ngoặc kép:
1. Xét ví dụ:

a) Hai tiếng “em bé” mà cô tôi ngân dài ra thật ngọt, thật rõ, quả nhiên đã

xoắn chặt lấy tâm can tôi như ý cô tôi muốn. ( Nguyên Hồng, Những ngày
thơ ấu)=> Đánh dấu từ ngữ dẫn trực tiếp
b. Người xưa có câu: “ Trúc dẫu cháy, đốt ngay vẫn thẳng”. Tre là thẳng
thắn, bất khuất! (Cây tre Việt Nam, Thép Mới)
=> Đánh dấu câu dẫn trực tiếp
c. Nó cứ làm in như nó trách tôi; nó kêu ư ử nhìn tôi như muốn bảo với tôi
rằng: “A! Lão già tệ lắm! Tôi ăn ở với lão như thế mà lão xử với tôi như
thế này à?”. (Nam Cao, Lão Hạc)
=> Đánh dấu đoạn dẫn trực tiếp
d. Nhìn từ xa, cầu Long Biên như một dải lụa uốn lượn vắt ngang sông
Hồng, nhưng thực ra “dải lụa” ấy nặng tới 17 tấn.
-> Đánh dấu từ ngữ được hiểu theo nghĩa đặc biệt.
e.Tre với người như thế đã mấy nghìn năm. Một thế kỉ “văn minh”,“khai
hoá” của thực dân cũng không làm ra được một tấc sắt. Tre vẫn phải còn
vất vả mãi với người. (Cây tre Việt Nam, Thép Mới)
-> Đánh dấu từ ngữ được hiểu theo nghĩa mỉa mai, châm biếm.
f. Hàng loạt vở kịch như “Tay người đàn bà”, “Giác ngộ”,“Bên kia sông
Đuống”,… ra đời. (Ngữ văn7, tập hai)
-> Đánh dấu tên các tác phẩm.

Tiết 33: DẤU NGOẶC KÉP
I. Công dụng của dấu ngoặc kép.
2. Kết luận:

- Đánh dấu từ ngữ, câu, đoạn dẫn trực tiếp
- Đánh dấu từ ngữ được hiểu theo nghĩa đặc biệt
hay có hàm ý mỉa mai;
- Đánh dấu tên tác phẩm, tờ báo, tập san… được
dẫn.

Tiết 33: DẤU NGOẶC KÉP
I. Công dụng của dấu ngoặc kép
II.Luyện tập:
1.Bài tập 1

Bài tập 1: Giải thích công dụng của dấu ngoặc kép.
Dấu ngoặc kép dùng để đánh dấu:
a) Câu nói được dẫn trực tiếp. Đây là những câu nói
mà lão Hạc tưởng như là con chó Vàng muốn nói với
lão.
b) Từ ngữ được dùng với hàm ý mỉa mai: một anh
chàng được coi là “hầu cận ông lí” mà bị một người đàn
bà đang nuôi con mọn túm tóc lẳng ngã nhào ra thềm.
c) Từ ngữ được dẫn trực tiếp, “ em bé” dẫn lại lời của
người khác.
d) Từ ngữ được dẫn trực tiếp và cũng có hàm ý mỉa
mai.
e) Từ ngữ được dẫn trực tiếp. “Mặt sắt ”, “ ngây vì
tình” được dẫn lại từ hai câu thơ của Nguyễn Du. Hai
câu thơ này cũng được dẫn trực tiếp, nhưng khi dẫn
thơ người ta ít khi đặt vào trong dấu ngoặc kép.

II.Luyện tập
Bài tập 2: Đặt dấu hai chấm và dấu ngoặc kép vào chỗ thích
hợp (có điều chỉnh chữ viết hoa trong trường hợp cần thiết)
trong đoạn trích và giải thích lí do.
a) Biển vừa treo lên, có người qua đường xem, cười bảo :
- Nhà này xưa quen bán cá ươn hay sao mà bây giờ
phải đề biển là “ cá tươi” ?
Nhà hàng nghe nói, bỏ ngay chữ “tươi ”đi. (Theo Treo biển)
=> Dấu 2 chấm : Đánh dấu(báo trước) lời đối thoại.
Dấu ngoặc kép đánh dấu từ ngữ được dẫn lại.
b) Nó nhập tâm lời dạy của chú Tiến Lê : “Cháu hãy vẽ
cái gì thân thuộc nhất với cháu ” .
(Tạ Duy Anh, Bức tranh của em gái tôi)

Dấu 2 chấm : Báo trước lời dẫn trực tiếp.

 Dấu ngoặc kép đánh dấu câu được dẫn trực tiếp.

c) Lão Hạc ơi! Lão hãy yên lòng mà nhắm mắt! Lão
đừng lo lắng gì cho cái vườn của lão. Tôi sẽ cố giữ
gìn cho lão. Đến khi con trai lão về, tôi sẽ trao lại cho
hắn và bảo hắn đây là cái vườn mà ông cụ thân sinh
ra anh đã cố để lại cho anh trọn vẹn; cụ thà chết chứ
không chịu bán đi một sào…
(Theo Nam Cao, Lão Hạc)

Đặt dấu hai chấm sau “bảo hắn” (đánh dấu
(báo trước) lời dẫn trực tiếp, dấu ngoặc kép cho
phần còn lại “Đây là… đi một sào…” (đánh dấu
lời dẫn trực tiếp). Cần viết hoa từ “Đây”

II.Luyện tập
Bài tập 2c)Lão Hạc ơi! Lão hãy yên lòng mà nhắm
mắt! Lão đừng lo lắng gì cho cái vườn của lão.
Tôi sẽ cố giữ gìn cho lão. Đến khi con trai lão về,
tôi sẽ trao lại cho hắn và bảo hắn : “Đây là cái
vườn mà ông cụ thân sinh ra anh đã cố để lại
cho anh trọn vẹn; cụ thà chết chứ không chịu
bán đi một sào…”
(Theo Nam Cao, Lão Hạc)
=>Đánh dấu lời dẫn trực tiếp (trong trường hợp này là
lời của chính người nói là ông giáo được dùng vào một
thời điểm khác , lúc con trai lão Hạc trở về.

Bài tập 3: Vì sao hai câu có ý nghĩa giống nhau mà dùng
những dấu câu khác nhau?
a) Chủ tịch Hồ Chí Minh nói : “Tôi chỉ có một sự ham
muốn, ham muốn tột bậc, là làm sao cho nước ta được
hoàn toàn độc lập, dân ta được hoàn toàn tự do , đồng
bào ta ai cũng có cơm ăn, áo mặc, ai cũng được học
hành.”
=> Dùng dấu hai chấm và dấu ngoặc kép để đánh dấu lời
dẫn trực tiếp. (dẫn nguyên văn lời của Chủ tịch Hồ Chí
Minh )
b) Chủ tịch Hồ Chí Minh nói Người chỉ có một sự ham
muốn, ham muốn tột bậc, là làm sao cho nước ta được
hoàn toàn độc lập, dân ta được hoàn toàn tự do, đồng bào
ta ai cũng có cơm ăn, áo mặc, ai cũng được học hành.
 Không dùng dấu hai chấm và dấu ngoặc kép như trên
vì câu nói không được dẫn nguyên văn. (lời dẫn gián tiếp
).

II.LUYỆN TẬP:
Bài tập 5:
*Ví dụ: Văn bản: “Ôn dịch thuốc lá” (SGK/118)
+ Ngày trước, Trần Hưng Đạo căn dặn nhà vua:
“Nếu giặc đánh như vũ bão thì không đáng sợ, đáng
sợ là giặc gặm nhấm như tằm ăn dâu”.
Dấu ngoặc kép đánh dấu lời dẫn trực tiếp.
+ Có người bảo: Tôi hút, tôi bị bệnh, mặc tôi !
Dấu hai chấm đánh dấu lời giải thích (gián tiếp).
+ Người ta cấm hút thuốc…(ở Bỉ, từ năm 1987,vi phạm
lần thứ nhất phạt 40 đô la, tái phạm phạt 500 đô la).
Dấu ngoặc đơn (dẫn chứng) đánh dấu phần giải thích.
11

Hướng dẫn về nhà
- Làm bài tập 4 SGK trang 144
- Học thuộc lòng phần ghi nhớ.
- Chuẩn bị bài “Ôn luyện về dấu câu”.