Chủ đề

^
Dấu cau

DẤU
NGOẶC
KÉP
Tr.141

GIÁO VIÊN:

NGUYỄN THỊ THANH TUYỀN

I. CÔNG DỤNG
1. Phân tích ngữ liệu

Dấu ngoặc kép
trong những
trường hợp sau
dùng để làm
gì?

I. CÔNG DỤNG
1. Phân tích ngữ liệu
a. Thánh Găng-đi
có một phương
châm:
“Chinh
phục được mọi
người ai cũng cho
là khó, nhưng tạo
được tình thương,
lòng nhân đạo, sự
thông cảm giữa
con người lại
càng khó hơn”.

b. Nhìn từ xa, cầu
Long Biên như
một dải lụa uốn
lượn vắt ngang
sông
Hồng,
nhưng thực ra
“dải lụa” ấy
nặng tới 17 nghìn
tấn!

c. Tre với người
như thế đã mấy
nghìn năm. Một
thế
kỉ
“văn
minh”,
“khai
hóa” của thực
dân cũng không
làm ra được một
tấc sắt . Tre vẫn
phải còn vất vả
mãi với người.

d. Hàng loạt vở
kịch như “Tay
người đàn bà”,
“Giác ngộ”, “Bên
kia sông Đuống”,
… ra đời.

I. CÔNG DỤNG
1. Phân tích ngữ liệu

Đánh dấu lời dẫn trực tiếp câu nói
của thánh Găng-đi

a
b

Dấu ngoặc
kép dùng để:

c
d

Đánh dấu từ ngữ được hiểu theo
nghĩa đặc biệt
Đánh dấu từ ngữ được hiểu với
hàm ý mỉa mai, châm biếm
Đánh dấu tên các tác phẩm

I. CÔNG DỤNG
2. Kết luận

Đánh dấu từ ngữ, câu, đoạn dẫn
trực tiếp;

Dấu ngoặc
kép dùng
để:

Đánh dấu từ ngữ được hiểu theo
nghĩa đặc biệt / hàm ý mỉa mai;
Đánh dấu tên tác phẩm, tờ báo,
tập san, … được dẫn.

I. CÔNG DỤNG

3. Lưu ý
 Bài tập 3, SGK trang 143 - 144
a) Chủ tịch Hồ Chí Minh nói: “Tôi chỉ có một sự ham muốn, ham muốn tột bậc,
là làm sao cho nước ta được hoàn toàn độc lập, dân ta được hoàn toàn tự do,
đồng bào ta ai cũng có cơm ăn, áo mặc, ai cũng được học hành.”.
 Dùng dấu hai chấm và dấu ngoặc kép để đánh dấu lời dẫn trực tiếp
(dẫn nguyên văn lời của Chủ tịch Hồ Chí Minh )
b) Chủ tịch Hồ Chí Minh nói Người chỉ có một sự ham muốn, ham muốn tột
bậc, là làm sao cho nước ta được hoàn toàn độc lập, dân ta được hoàn toàn tự
do, đồng bào ta ai cũng có cơm ăn, áo mặc, ai cũng được học hành.
 Không dùng dấu hai chấm và dấu ngoặc kép vì câu nói không được
dẫn nguyên văn (lời dẫn gián tiếp).

I. CÔNG DỤNG
3. Lưu ý
 Lưu ý:

- Lời dẫn trực tiếp được đặt trong
ngoặc kép cần chính xác cả về từ
ngữ, dấu câu.
- Khi chuyển từ dẫn trực tiếp sang
dẫn gián tiếp, không dùng dấu ngoặc
kép và cần thay đổi một số từ ngữ
cho phù hợp.

BÀI TẬP NHANH
Thêm dấu ngoặc kép vào vị trí thích hợp và nêu tác dụng của
chúng trong những ví dụ sau:

1
2
3

Nó mà giỏi ư?
Bài thơ Sóng của Xuân Quỳnh được nhiều người yêu thích.
Tôi nói nghe đâu vì tôi thấy người ta bắn tin rằng mẹ tôi xoay
ra sống bằng cách đó.

Cô hỏi Như:
- Nãy cô thấy Khương với mẹ đứng nói gì mà vui vậy?
Như:
-

1
1

Ừ, chắc là nó giỏi.

2

Bài thơ Sóng của Xuân Quỳnh được nhiều người yêu thích.

2
3
3

Ừ, chắc là nó “giỏi”.
 Đánh dấu từ ngữ được hiểu theo hàm ý mỉa mai

Bài thơ “Sóng” của Xuân Quỳnh được nhiều người yêu thích.
 Đánh dấu tên tác phẩm được dẫn
Tôi nói nghe đâu vì tôi thấy người ta bắn tin rằng mẹ tôi xoay
ra sống bằng cách đó.
Tôi nói “nghe đâu” vì tôi thấy người ta bắn tin rằng mẹ tôi
xoay ra sống bằng cách đó.
 Đánh dấu từ ngữ được dẫn trực tiếp

II. LUYỆN TẬP

1. Bài tập 1: Giải thích công dụng dấu ngoặc kép

a. Nó cứ làm in như nó trách tôi; nó kêu ư ử, nhìn tôi như
muốn bảo tôi rằng: “A! Lão già tệ lắm! Tôi ăn ở với lão như
thế mà lão xử với tôi như thế này à?”
(Nam Cao, Lão Hạc)
=>Đánh dấu câu nói được dẫn trực tiếp (câu nói lão Hạc
tưởng như con chó Vàng muốn nói với lão).
b. Kết cục, anh chàng “hầu cận ông lý” yếu hơn chị chàng con mọn,
hắn bị chị này túm tóc lẳng cho một cái, ngã nhào ra thềm.
(Ngô Tất Tố, Tắt đèn)
=> Đánh dấu từ ngữ có hàm ý mỉa mai (một anh chàng được coi là
hầu cận ông lí mà lại bị một chị chàng con mọn quật ngã).

II. LUYỆN TẬP

1. Bài tập 1: Giải thích công dụng dấu ngoặc kép

c. Hai tiếng “em bé” mà cô tôi ngân dài ra thật ngọt, thật rõ,
quả nhiên đã xoắn chặt lấy tâm can tôi như ý cô tôi muốn.
(Nguyên Hồng, Những ngày thơ ấu)
=> Đánh dấu từ ngữ được dẫn trực tiếp (từ ngữ trong lời nói
của người cô).
d. Trước năm 1914, họ chỉ những tên da đen bẩn thỉu, những tên "An-nam- mít"

bẩn thỉu, giỏi lắm thì cũng chỉ biết kéo xe tay và ăn đòn của các quan cai trị nhà ta.
Ấy thế mà cuộc chiến tranh vui chơi vừa bùng nổ, thì lập tức họ biến thành những
đứa "con yêu", những người bạn hiền của các quan cai trị phụ mẫu nhân hậu,
thậm chí của cả các quan toàn quyền lớn, toàn quyền bé nữa. Đùng một cái, họ
(những người bản xứ) được phong cái danh hiệu tối cao là "chiến sĩ bảo vệ công lí
và tự do"
(Nguyễn Ái Quốc, Thuế máu)
=> Đánh dấu từ ngữ được dẫn trực tiếp và cũng có hàm ý mỉm mai (mỉa mai sự bịp
bợm xảo trá của thực dân Pháp).

II. LUYỆN TẬP

1. Bài tập 1: Giải thích công dụng dấu ngoặc kép

e. Nguyễn Du đã thuật lại cảnh Hồ Tôn Hiến nghe đàn:

Nghe càng đắm, ngắm càng say
Lạ cho mặt sắt cũng ngây vì tình
Cái thứ "mặt sắt" mà "ngây vì tình" ấy quả không lấy gì
làm đẹp!
(Hoài Thanh, trong Tập nghị luận và phê bình văn học, tập I)

=> Đánh dấu từ ngữ được dẫn trực tiếp và có hàm ý mỉm mai (mỉa mai bộ
mặt đểu cáng của Hồ Tôn Hiến).

II. LUYỆN TẬP
2. Bài tập 2: Đặt dấu hai
chấm và dấu ngoặc kép vào
chỗ thích hợp (có điều
chỉnh chữ viết hoa trong
trường hợp cần thiết) giải
thích lí do.

a/.
Biển vừa treo lên, có
người qua đường
xem, cười bảo
- Nhà này xưa quen
bán cá ươn hay sao
mà bây giờ phải đề
biển là cá tươi ?
Nhà hàng nghe
nói, bỏ ngay chữ tươi
đi.

b/.
Nó nhập tâm
lời dạy của chú
Tiến Lê cháu
hãy vẽ cái gì
thân thuộc nhất
với cháu.

c/.
Tôi sẽ cố giữ gìn cho
lão. Ðến khi con trai
lão về, tôi sẽ trao lại
cho hắn và bảo hắn đây
là cái vườn mà ông cụ
thân sinh ra anh đã cố
để lại cho anh trọn vẹn:
cụ thà chết chứ không
chịu bán đi một sào..

a/.

Đánh dấu lời
đối thoại

Biển vừa treo lên, có
người qua đường xem,

b/.

c/.

Đánh dấu lời dẫn
Tôi sẽ cố giữ gìn cho
trực tiếp

cười bảo :
- Nhà này xưa quen
bán cá ươn hay sao mà
bây giờ phải đề biển là

Nó nhập tâm
lời dạy của chú

Nhà hàng nghe nói,

nhất với cháu.”.

“cá tươi”?

bỏ ngay chữ
đi.

“tươi”

Đánh dấu từ ngữ
được dẫn trực tiếp

Tiến

“Cháu

Lê:

hãy vẽ
cái gì thân thuộc

Đánh dấu câu dẫn
trực tiếp

lão. Ðến khi con trai
lão về, tôi sẽ trao lại

cho hắn và bảo hắn:

“Đây là cái vườn mà

ông cụ thân sinh ra anh
đã cố để lại cho anh
trọn vẹn: cụ thà chết
chứ không chịu bán đi
một sào.”.

Tạm
biệt !