ĐÂY THÔN VĨ DẠ
HÀN MẶC TỬ
1.Tác giả
Tên thật: Nguyễn Trọng Trí (1912-1940)
Bút danh: Minh Duệ Thị, Lệ Thanh, Phong Trần, Hàn Mạc Tử, Hàn Mặc Tử
Quê: Đồng Hới (nay là tỉnh Quảng Bình)
Một trong những nhà thơ có sức sáng tạo mạnh mẽ nhất trong phong trào Thơ Mới.
Lúc đầu sáng tác thơ Đường luật, sau đó đổi sang thơ mới lãng mạn.
Diện mạo thơ bí ẩn thể hiện tình yêu đến đau đớn hướng về cuộc đời trần thế.
Thơ có hai không gian nổi bật: Ngoài kia-Trong này.
=> Một tiếng thơ bí ẩn, một đời thơ bất hạnh.
2.Tác phẩm
* HCST : năm 1938
Khi làm ở Sở Đạc điền Bình Định, HMT có mối tình đơn phương với Hoàng Thị Kim Cúc, con gái chủ sở, người Huế, chưa ngã ngũ thì tg vào SG làm báo, lòng vẫn nuôi hy vọng, lúc trở về Quy Nhơn thì HC đã theo cha về ở hẳn ở Huế, thi sĩ rất đau khổ. Sau đó , khi biết HMT bị bệnh phải xa lánh mọi người , HC đã gửi cho tg một tấm thiếp với vài lời động viên.
Tấm thiếp là bức phong cảnh in hình dòng sông với cô gái chèo thuyền bên dưới những cành lá trúc lòa xòa, phía sau là ráng trời ( có thể là rạng đông )
-> Nhận được tấm thiếp ở một xóm vắng Bình Định, nơi cách ly để chữa bệnh, xa xứ Huế, thi sĩ rất nghẹn ngào -> gợi cảm hứng để ông sáng tác bài thơ -> lúc đầu có tên : Ở đây thôn Vĩ Dạ.
* Xuất xứ : in trong tập Thơ Điên , sau đổi thành Đau thương

Vài nét về Thơ Điên
Thơ Điên : Điên không hẳn là trạng thái bệnh lý =>
+ một trạng thái sáng tạo ( xuất thần )
+ một quan niệm thẩm mĩ độc đáo về một lối thơ.
Đặc trưng của thơ Điên:
- Điệu cảm xúc : đau thương
- Hình tượng chủ thể : cái tôi ly hợp bất định( vừa là mình, vừa phân thân)
- Hình ảnh : kì dị , kinh dị
- Mạch liên kết : dòng tâm tư bất định (những đứt nối đầy bất ngờ khiến cho mạch thơ thường có vẻ “đầu Ngô mình Sở”
Lớp ngôn từ nổi bật : lớp từ cực tả ( có thiên hướng biểu tả ở mức cực điểm )
=> Đây thôn Vĩ Dạ là một bài thơ trong trẻo, chưa có đầy đủ những đặc trưng của lối Thơ Điên nhưng dạng cảm xúc là nỗi khát khao đã nhuốm màu đau thương với những uẩn khúc, mạch liên kết đầy đứt nối, những ngôn từ cực tả.
Bố cục
Khổ 1 : Cảnh vườn thôn Vĩ tươi sáng trong nắng mai, nghiêng về cõi thực; nỗi ước ao và niềm đắm say mãnh liệt.
Khổ 2: Cảnh sông nước đêm trăng huyền ảo; Cảm xúc mong ngóng, phấp phỏng, lo âu.
Khổ 3 : Hình bóng “khách đường xa” và chốn sương khói mông lung, hư ảo; cảm xúc mơ tưởng, hoài nghi
Bố cục

Bố cục “ đầu Ngô mình Sở” như rời rạc, đứt nối nhưng lại liền mạch, liền khối, nhất phiến => siêu logic -> nét độc đáo của thi phẩm

*Vườn nắng ( khổ 1) / thuyền trăng ( khổ 2 ) /áo trắng ( khổ 3 ) -> tất cả ánh lên sắc thái lạ lùng, chúng hợp thành diện mạo một cõi trần gian tuyệt đẹp mà thi sĩ càng mang nặng mặc cảm chia lìa bao nhiêu lại càng thiết tha gắn bó hơn bao giờ hết.
Vườn ai ?/ thuyền ai / ai biết tình ai ? => mạch liên kết
Sao anh không về chơi thôn Vĩ?
Câu hỏi nhiều sắc thái: vừa hỏi , vừa hờn trách nhẹ nhàng, vừa nhắc nhở, vừa mời mọc tha thiết -> duyên cớ để khơi gợi bao kỷ niệm sâu sắc và hình ảnh đẹp về xứ Huế, trước hết là về Vĩ Dạ, nơi tg thường lui tới hồi học trường Pellerin, nơi có Hoàng Cúc tg thương yêu , tấm thiếp vừa đến tay HMT cũng được gửi đi từ đó / đẹp nhất là cảnh thôn Vĩ trong ánh bình minh.
+ từ về chơi: sắc thái thân mật, tự nhiên, chân tình ( khác về thăm)
+ 6/7 tiếng là thanh bằng : hoài niệm nhẹ nhàng , sâu lắng, da diết
=> Lời tự trách của tg. Tg tự phân thân để hỏi chính mình: về lại thôn Vĩ là một việc cần làm, đáng ra phải làm từ lâu mà giờ đây không biết có còn cơ hội để thực hiện nữa không- tg không về hay không thể về …
-> ước ao được trở về thôn Vĩ vừa mãnh liệt vừa uẩn khúc, chứa đầy mặc cảm thân phận
Nhìn nắng hàng cau nắng mới lên
-> ấn tượng hàng đầu về thôn Vĩ, in đậm trong ký ức của người đi xa-> cái nhìn từ xa,rộng: những hàng cau thẳng tắp, cao vút vượt lên trên những cây khác đón ánh nắng bình minh, những tàu lá cau lấp lánh ánh mặt trời buổi sớm mai-> quan sát tinh tế/ ánh sáng chan hòa ( nắng vàng rực rỡ , hàng cau tươi xanh)
Không phải: nắng ửng, nắng chang chang, nắng loạn – nắng mới -> nắng trong trẻo, tinh khôi , thanh khiết, nắng ướt, nắng tươi, nắng long lanh -> làm bừng sáng cả khoảng trời hồi tưởng của nhà thơ ( ánh sáng của nắng và của trăng )
=> điệp từ “nắng”/ hình ảnh giản dị , giàu sức gợi, thú vị
Vườn ai mướt quá xanh như ngọc
Cái nhìn gần,thần thái của thôn Vĩ là ở những vườn cây, vườn bao bọc quanh nhà-> cấu trúc nhà vườn xinh xắn/ ai : phiếm chỉ
Vườn được chăm sóc chu đáo, cắt tỉa khéo léo-> thêm đẹp, thêm tươi
mướt: mượt mà, mỡ màng, tươi tốt, đầy sức sống, sạch sẽ, láng bóng dưới ánh nắng mới
mướt quá -> cảm thán, trầm trồ, sắc thái ngợi ca-> cực tả sắc xanh kì lạ của khu vườn
xanh như ngọc-> so sánh đẹp: màu xanh, sắc xanh, ánh xanh rười rượi, trong suốt ánh lên như ngọc lóng lánh-> cả khu vườn thôn Vĩ như một viên ngọc khổng lồ, cao sang (xác cô thơm quá, thơm hơn ngọc, cả một mùa xuân đã hiện hình/ đức tin thơm hơn ngọc …)
=> tình yêu tha thiết với thiên nhiên, cuộc sống, ân tình sâu sắc , đậm đà với thôn Vĩ mới lưu giữ được những hình ảnh sống động và đẹp đẽ như thế.
Lá trúc che ngang mặt chữ điền
Sự xuất hiện của con người làm cho cảnh vật càng trở nên sinh động ( có lẽ là chủ nhân của vườn ai) -> thấp thoáng sau những chiếc lá trúc là khuôn mặt chữ điền- khuôn mặt của con người ngay thẳng, phúc hậu, cương trực theo quan niệm thời xưa-> nghệ thuật cách điệu hóa
mặt của người thôn Vĩ-> kín đáo, e ấp,nhẹ nhàng -> đúng bản tính của người xứ Huế
=> mặt của người trở về thôn Vĩ -> thấp thoáng ,nấp nom sau lá trúc lòa xòa/ HMT như người khách đi ngang qua cuộc đời.
Nhận xét khổ 1
* Cảnh trong hồi tưởng, hoài niệm nghiêng về cõi thực.
Cảnh xinh xắn : “chốn nước non thanh tú”
Người phúc hậu; thiên nhiên và con người hài hòa với nhau trong vẻ đẹp kín đáo , dịu dàng .
=> Niềm ao ước thầm kín, thiết tha đến khắc khoải đối với cảnh Huế và người Huế
=>Tình yêu đời, lòng ham sống mãnh liệt mà đầy uẩn khúc của thi nhân
* Nt: câu hỏi tu từ/ từ phiếm chỉ / so sánh/ cực tả/ hình ảnh bình dị, giàu sức gợi