Xem phần notes có lời giảng chi tiết

(1) “Trước không có ai, sau
không có ai, […] như một ngôi
sao chổi xoẹt qua bầu trời Việt
Nam với cái đuôi chói lòa rực rỡ
của mình”.

(Chế Lan Viên)

(2) Trữ tình gợi cảm trong
điên cuồng đau thương.

Haøn Maëc Töû

Văn bản:

ĐÂY THÔN VĨ DẠ
- Hàn Mặc Tử -

I. ĐỌC - TÌM HIỂU CHUNG

1. Tác giả

Haøn Maëc Töû

1

Hàn Mặc Tử (1912-1940) - Nguyễn Trọng Trí, quê Quảng Bình.

- Bút danh: Lệ Thanh, Phong Trần ; ông vào Sài
Gòn làm báo, làm thơ.

2

3

Năm 1936, mắc bệnh, về Quy Nhơn rồi mất tại
trại phong Quy Hòa.

\

Nơi ở của Hàn Mạc Tử khi bị bệnh và mất

Chiếc giường ông đã nằm đau vật vã với những cơn đau và
trút hơi thở cuối cùng ngày 11-11-1940

1

Hàn Mặc Tử (1912-1940) - Nguyễn Trọng Trí, quê Quảng Bình.

- Bút danh: Lệ Thanh, Phong Trần, Minh Duệ Thị,
Hàn Mặc Tử ; ông vào Sài Gòn làm báo, làm thơ.

2

3

Năm 1936, mắc bệnh, về Quy Nhơn rồi mất tại
trại phong Quy Hòa.
4

Phong cách sáng tác : cái “tôi”

“… Một nguồn thơ rào
rạt và Lãng
lạ lùng…” và
Hồn thơ
Yêu,
gắn
“Vườn thơ Hàn rộng
mãnh liệt,
mạn
bó
thiết
nhưng
không bờ không bến
với đitượng
luôn quằn tha
càng
xa càng ớn
đời,
với trưng
quại đau
lạnh…”
đớn,
người,
(Hoài Thanh)
đến
giằng xé
với quê
siêu
giữa thể
hương
xác và
tâm hồn

Hàn

thực

Hồn thơ
Yêu, gắn
mãnh liệt,
bó thiết
nhưng
luôn quằn tha với
đời, với
quại đau
đớn,
người,
giằng xé
với quê
giữa thể
hương
xác và
tâm hồn

Hàn

Mặc

Lãng
mạn
tượng
trưng
đến
siêu
thực

Tử

Các tác
phẩm
chính

- Gái quê (1936)
- Thơ điên (Đau thương - 1938)
- Xuân như ý
- Thượng thanh khí

…

“Tôi dìm hồn xuống một vũng trăng êm
Cho trăng ngập, trăng dồn lên tới ngực
Cho hai chúng tôi lặng yên trong thổn
thức
Rồi bay lên cho tới một hành tinh
Cùng ngả nghiêng lăn lộn với muôn
hình
Để gào thét một hơi cho rởn ốc”.
(Hồn là ai – Hàn Mặc Tử)

Những giọt lệ
Tác giả: Hàn Mặc Tử

Trời hỡi, bao giờ tôi chết đi?
Bao giờ tôi hết được yêu vì,
Bao giờ mặt nhật tan thành máu
Và khối lòng tôi cứng tựa si?
Họ đã xa rồi khôn níu lại,
Lòng thương chưa đã, mến chưa bưa...
Người đi, một nửa hồn tôi mất,
Một nửa hồn tôi bỗng dại khờ.
Tôi vẫn còn đây hay ở đâu?
Ai đem tôi bỏ dưới trời sâu?
Sao bông phượng nở trong màu huyết,
Nhỏ xuống lòng tôi những giọt châu?

Sao tôi thấy cuộc đời máu me lênh
láng
Như bãi sa trường trong lúc hỗn loạn.
Sao tôi thấy dân chúng bị lầm than,
Dưới bóng mặt trời đầy rẫy hào quang.
[…]
(Sống khổ và phấn đấu, Hàn Mặc Tử)

“…Theo tôi thơ đời Hàn Mặc Tử sẽ
còn lại nhiều. Ông là người rất có tài,
đóng góp xứng đáng vào Thơ mới.”
(Nhà thơ Huy Cận)

I. ĐỌC - TÌM HIỂU CHUNG
1. Tác giả
2. Tác phẩm

Ñaây thoân Vó Daï

Từ mối tình đơn phương của Hàn
b.
Mặc Tử với Hoàng Thị Kim Cúc –
HCST

người con gái Huế và từ tình yêu,
kỉ niệm với xứ Huế mộng mơ

a.
Bài thơ nằm trong tập “Thơ điên”
Xuất xứ (1938), về sau đổi thành “Đau
thương” .

Theo lời Cô Hoàng Thị Kim Cúc vừa mới trình bày
với chúng tôi - sau bao nhiêu năm trời im lặng, giấu
kín - là tấm ảnh của Kim Cúc gởi vào Qui Nhơn cho
Hàn Mạc Tử chỉ là một tấm hình phong cảnh cỡ 4 x 6.
Đó là một tấm ảnh không người - hoặc nếu nhìn theo
con mắt thi nhân thì là một tấm ảnh có người, nhưng
người đi vắng cũng thế! “Trong tấm ảnh có một chiếc
đò, với một khóm tre, và một cái bóng chiếu xuống
nước không biết đó là mặt trăng hay mặt trời. Phía
sau tấm ảnh là một câu thăm hỏi, chúc mau bình
phục, không đề ngày, và không cả ký tên nữa”.

Thích trồng hoa cúc để xem chơi
Cúc ngó đơn sơ, lắm mặn mòi
Đêm vắng gần kề say chén
nguyệt
Vườn thu vắng vẻ đủ mua vui.

(Trồng hoa cúc – Hàn Mặc Tử)

c. Nhan đề

Ñaây thoân Vó Daï
Đây
Đâu đây

Ngay đây

Rất gần gũi, nhưng cũng
rất xa với nhà thơ

thôn Vĩ Dạ
Nơi có người con
gái
Không gian yên bình, nhớ
nhung da diết

Làng quê

Cuộc đời

Sự nghiệp

1912 - 1940
Quê: Quảng Bình
Chịu nhiều bất hạnh

Cha mất sớm
Mắc bệnh phong
Tình yêu trắc trở
Mất khi 28 tuổi
Lạ nhất trong phong trào thơ mới
Sức sáng tạo mãnh liệt
Phong cách

Bí ẩn, phức tạp, đau đớn

Thiết tha với trần thế
Các tác phẩm chính (SGK)

Sao anh không về chơi thôn Vĩ ?
Nhìn nắng hàng cau nắng mới lên
Vườn ai mướt quá xanh như ngọc
Lá trúc che ngang mặt chữ điền.
Gió theo lối gió, mây đường mây
Dòng nước buồn thiu, hoa bắp lay
Thuyền ai đậu bến sông trăng đó
Có chở trăng về kịp tối nay ?

Mơ khách đường xa, khách đường xa
Áo em trắng quá nhìn không ra
Ở đây sương khói mờ nhân ảnh
Ai biết tình ai có đậm đà ?

d. Bố cục – mạch cảm xúc
Khổ 1

Bức
tranh
thôn Vĩ

Khổ 2

Sông
nước
thôn Vĩ

Khổ 3

Nỗi
lòng thi
nhân

Phong cảnh
–
Tâm cảnh

d. Bố cục – mạch cảm xúc
Khổ 3
Khổ 2

Cảnh Hi vọng
–
hoài
nh
ư
Bức
nghi
m
ộ
ng
tranh
thông Vĩ ảo – dự
cảm
vui tươi,
chia li
trong
trẻo
Khổ 1

Phong cảnh
–
Tâm cảnh

d. Bố cục – mạch cảm xúc
Khổ 1

PHONG
CẢNH

Khổ 2

VÀ

Khổ 3

TÂM
CẢNH

Lê Thị Hồng Quang viết : Có thể nói rằng, bước vào Đây
thôn Vĩ Dạ là bước vào những câu hỏi đầy ám ảnh về tình
đời, tình người.

II. TÌM HIỂU CHI TIẾT

1. Cảnh và người thôn Vĩ
Sao anh không về chơi thôn Vĩ ?
Nhìn nắng hàng cau nắng mới lên
Vườn ai mướt quá xanh như ngọc
Lá trúc che ngang mặt chữ điền.

II. TÌM HIỂU CHI TIẾT

1. Khổ 1
Sao anh không về chơi thôn Vĩ ?
Nhìn nắng hàng cau nắng mới lên
Vườn ai mướt quá xanh như ngọc
Lá trúc che ngang mặt chữ điền.

- Câu hỏi tu từ mang nhiều sắc thái :
Sao anh không về chơi thôn Vĩ ?
Lời hỏi

Lời mời

Lời trách móc

- Câu hỏi tu từ mang nhiều sắc thái :
Sao anh không về chơi thôn Vĩ ?
Lời hỏi

Lời mời

Lời trách móc

- Câu hỏi tu từ mang nhiều sắc thái :
Sao anh không về chơi thôn Vĩ ?
Lời hỏi

Lời mời

Lờitrách
tráchmóc
Lời

- Câu hỏi tu từ mang nhiều sắc thái :
Sao anh không về chơi thôn Vĩ ?
B

B

B

Nhẹ nhàng,
tha thiết

B

B

B

T

- Câu hỏi tu từ mang nhiều sắc thái :
Sao anh không về chơi thôn Vĩ ?
Lời hỏi

Lời mời

Cô gái Tự phân
thân
thôn Vĩ

Lờitrách
tráchmóc
Lời

Chính
mình

- Câu hỏi tu từ mang nhiều sắc thái :
Sao anh không về chơi thôn Vĩ ?
Không
về

Về
chơi

- Câu hỏi tu từ mang nhiều sắc thái :
Sao anh không về chơi thôn Vĩ ?

→ Câu thơ là niềm ao ước thầm kín, niềm khao khát
được trở về thôn Vĩ, được thăm lại cảnh cũ, người xưa.
→ Câu thơ đã làm sống dậy một hồi ức tốt đẹp của nhà
thơ về cảnh và người thôn Vĩ.

- Câu hỏi tu từ mang nhiều sắc thái :
Sao anh không về chơi thôn Vĩ ?

→ Câu thơ là niềm ao ước thầm kín, niềm khao khát được trở về
thôn Vĩ, được thăm lại cảnh cũ, người xưa.
→ Câu thơ đã làm sống dậy một hồi ức tốt đẹp của nhà thơ về
cảnh và người thôn Vĩ.

- Không gian thôn Vĩ :
Nhìn nắng hàng cau nắng mới lên
Trong làn nắng ửng : khói mơ tan,
Đôi mái nhà tranh lấm tấm vàng.
...
Dọc bờ sông trắng nắng chang chang?”
(Mùa xuân chín – HMT)

- Không gian thôn Vĩ :
Nhìn nắng hàng cau nắng mới lên
+ Nắng
hàng cau

Vươn mình đón tia
nắng đầu tiên trong ngày.

- Không gian thôn Vĩ :
Nhìn nắng hàng cau nắng mới lên
+ Nắng
hàng cau

Vươn mình đón tia
nắng đầu tiên trong ngày.

+ Nắng
mới lên

Nắng ban mai còn tinh
khôi, thanh khiết → bừng
rỡ không gian.

- Không gian thôn Vĩ :
Nhìn nắng hàng cau nắng mới lên
+ Nắng
hàng cau

Vươn mình đón tia
nắng đầu tiên trong ngày.

+ Nắng
mới lên

Nắng ban mai còn tinh
khôi, thanh khiết → bừng
rỡ không gian.

Điệp từ :
“nắng”
Không
gian tràn
ngập
ánh nắng,
ánh sáng

Nguyễn Bính – một nhà thơ cảnh quê, hồn quê
cũng đã đặt mối tình bình dị của đôi trai gái thôn
quê trên cái nền phong cảnh có hình ảnh thân
cau quen thuộc ấy:
“Nhà anh có một hàng cau
Nhà em có một giàn trầu”

- Khu vườn thôn Vĩ :
Vườn ai mướt quá xanh như ngọc

“Một câu thơ hay là một câu thơ giàu sức gợi”.
(Lưu Trọng Lư)

- Khu vườn thôn Vĩ :
Vườn ai mướt quá xanh như ngọc
“ai”
• Đại từ phím
chỉ.
• Gợi sự bâng
khuâng trong
tâm hồn thi
nhân.

- Khu vườn thôn Vĩ :
Vườn ai mướt quá xanh như ngọc
“ai”

mướt

• Đại từ phím
chỉ.

• Tính từ chỉ
mức độ

• Gợi sự bâng
khuâng trong
tâm hồn thi
nhân.

• Cực tả cái vẻ
non tơ, mượt
mà, mơn mởn,
xanh tươi.