Đề văn NL và việc
lập ý cho bài văn NL

CONTENTS

I. Tìm hiểu đề văn
nghị luận
II. Lập ý cho bài văn
nghị luận
III. Luyện tập

I. Tìm hiểu đề
văn nghị luận

1. Nội dung và tính chất của đề văn nghị luận
Đọc 11 đề trong sgk, tr21
Trả lời 3 câu hỏi trong sgk,
tr21 ra giấy A1

Thảo luận nhóm

Lên trình bày trong 2'

Nội dung
- Tất cả 11 đề đều nêu ra những vấn đề khác
nhau nhưng đều bắt nguồn từ cuộc sống xã hội
con người
- Mục đích: Người viết bàn luận và làm sáng rõ
- Đó là những luận điểm
 Là đề văn nghị luận

Căn cứ để xác định là đề văn nghị luận:
Đối tượng nghị luận + Thao tác nghị luận
Nội dung mỗi đề nêu ra một khái niệm, một vấn đề
lí luận thực chất là những nhận định, quan điểm,
luận điểm, một tư tưởng hay lời kêu gọi mang 1 tư
tưởng

Tính chất
- Đề có tính chất giải thích, ca ngợi: 1, 2
- Đề có tính chất khuyên nhủ, phân tích: 3, 4, 5, 6, 7
- Đề có tính chất suy nghĩ, bàn luận: 8, 9
- Đề có tính chất tranh luận, phản bác: 10, 11

Đề 1

Ví dụ

- Vấn đề bàn bạc: Lối sống giản dị của Bác Hồ
- Đòi hỏi người viết: Giải thích rõ lối sống giản dị
của Bác được thể hiện trong những mặt nào
+ Ca ngợi lối sống đó
+ Khuyên nhủ mọi người noi theo lối sống đó.

Đề 10
- Vấn đề bàn bạc: Cách ứng xử trong cuộc sống chứa
trong câu tục ngữ
- Đòi hỏi người viết: Tranh luận, phản bác để nêu
ra một cách ứng xử có văn hóa

Tính chất đề văn: Giải thích, ngợi ca, khẳng
định, khuyên nhủ, phản bác …
 Định hướng nội dung bài viết
 Giúp người viết có 1 thái độ, giọng điệu, phương
pháp phù hợp
 Cách triển khai bài văn nghị luận hiệu quả

GHI NHỚ 1
Đề văn nghị luận bao giờ cũng nêu ra một vấn đề để
bàn bạc và đòi hỏi người viết bày tỏ ý kiến của
mình đối với vấn đề đó. Tính chất của đề như: ca
ngợi, phân tích, khuyên nhủ, phản bác …đòi hỏi bài
làm phải vận dụng các phương pháp phù hợp

2. Tìm hiểu đề văn nghị luận
PHIẾU BÀI TẬP
a/ Tìm hiểu đề văn “Chớ nên tự phụ”
- Đề nêu vấn đề: …………………………………………….
- Đối tượng và phạm vi nghị luận: ………………………….
- Khuynh hướng tư tưởng: ………………………………….
- Yêu cầu với người viết: ……………………………………
b/ Kết luận: Trước một đề văn, muốn làm tốt, cần tìm hiểu:
……………………………………………… trong đề

Tìm hiểu đề: “Chớ nên tự
phụ”
- Vấn đề: Tự phụ là nét tính xấu trong tính cách con người
và khuyên con người nên từ bỏ
- Đối tượng và phạm vi: Biểu hiện + Tác hại của tính tự phụ
và khuyên mọi người không nên tự phụ
- Khuynh hướng tư tưởng: Phủ định tính tự phụ
- Yêu cầu: Giải thích rõ thế nào là tự phụ; Phân tích những
biểu hiện và tác hại của nó; Thể hiện thái độ phê phán thói
tự phụ, ca ngời sự khiêm tốn

GHI NHỚ 2
Muốn làm bài tốt, cần tìm hiểu đề thật
kĩ. Cụ thể: Cần phải xác định đúng vấn
đề, phạm vi, tính chất của bài văn nghị
luận để làm bài khỏi bị sai lệch

II. Lập ý cho
bài văn nghị
luận

Các bước lập ý

Xác lập
luận điểm

Tìm luận
cứ

Xây dựng
lập luận

1. Xác lập luận điểm
Luận
điểm
chính
Luận
điểm phụ

Chớ
nên tự
phụ

Ý kiến thể hiện 1 tư tưởng,
thái độ đối với thói tự phụ 
Đúng  Tán thành

- Định nghĩa tự phụ
- Biểu hiện tự phụ
- Tác hại tự phụ

2. Tìm luận cứ
Tự phụ là gì?
- Là căn bệnh tự để cao mình, coi
thường ý kiến của người khác

2. Tìm luận cứ
Vì sao khuyên chớ nên tự phụ?
- Để cho bản thân học hỏi được nhiều
- Dễ tiếp thu ý kiến của người khác để tiến
bộ và phát triển mình

2. Tìm luận cứ
Tác hại của tự phụ?
- Không thu phục được quần chúng (Đối với
người lãnh đạo tự phụ)

Đối với
mọi người: - Sẽ bị xa lánh, ít bạn bè vì họ cảm thấy bị coi
thường, khó chịu (Nếu là người bình thường)

Đối với
bản thân:

Không phát triển được, khó hòa đồng

2. Tìm luận cứ
Dẫn chứng:
Từ thực tế cuộc sống quanh mình
Từ chính bản thân mình
Từ sách báo

3. Xây dựng lập luận
Định
nghĩa
tự phụ

Các biểu
hiện của
tự phụ

Những tác
hại của tự
phụ

GHI NHỚ 3
Lập ý cho bài nghị luận là xác lập luận
điểm, cụ thể hóa luận điểm chính thành
các luận điểm phụ, tìm luận cứ và cách
lập luận cho bài văn.

III.
Luyện tập

Tìm hiểu đề và lập ý cho đề
bài: “Sách là người bạn lớn
của con người”

1. Tìm hiểu đề
- Vấn đề: Lợi ích của việc đọc sách.
- Đối tượng và phạm vi: Bàn về lợi ích của sách + Thuyết phục
mọi người tạo cho mình thói quen đọc sách
- Khuynh hướng tư tưởng: Khẳng định việc đọc sách là hết sức
cần thiết
- Yêu cầu: Giải thích sách là gì + Phân tích và chứng minh lợi
ích của việc đọc sách + Khẳng định sách là người bạn lớn của
con người + Nhắc nhở mọi người phải có thái độ đúng với sách

2. Lập ý
a/ Xác lập luận điểm
Sách là người bạn lớn của
con người

b/ Tìm luận cứ
Sách là kết tinh của trí tuệ nhân loại
Sách là 1 kho tàng phong phú gần như vô tận
Sách mở mang trí tuệ con người, giúp ta khám phá
những điều bí ẩn trên thế giới, trong quá khứ
Sách giúp ta trau dồi ngôn ngữ và lối sống đẹp
Sách giúp ta thư giãn, thoải mái

c/ Xây dựng lập luận
Nêu lợi
ích của
việc đọc
sách

Khẳng định
“sách là
người bạn
lớn của con
người

Nhắc nhở
mọi người
có thói
quen đọc
sách

BTVN : Em hãy tự đặt 2 đề nghị luận và tìm hiểu đề theo mẫu:
Đề bài

Suy nghĩ của em
về câu tục ngữ:
“Có công mài
sắt có ngày nên
kim”

Vấn đề cần
Phương pháp
bàn luận là gì? lập luận phù
hợp là gì?
Muốn
thành
người
luyện
trì.

đạt được - Giải thích
công, con - Chứng minh
cần rèn - Bàn luận
tính kiên

Phạm vi nghị
luận thế nào?
Vốn hiểu biết, tri
thức đời sống và
xã hội của mỗi
cá nhân.

Hướng dẫn tự học
Vẽ sơ đồ tư duy bài học
Làm BTVN
Soạn bài: “Tinh thần yêu nước của nhân
dân ta”

THANK YOU!