www.themegallery.com
Company Logo
Nhiệt liệt chào mừng
quý vị đại biểu và quý thầy cô
về dự tiết học hôm nay!
Van2.13\CAT3.MPG
Kiểm tra bài cũ:
“Khi một dân tộc rơi vào vòng nô lệ , chừng nào họ vẫn giữ tiếng nói của mình thì chẳng khác nào nắm giữ được chìa khoá chốn lao tù”
(“Buổi học cuối cùng” – An-Phông-xơ-Đô-đê)
Em hiểu như thế nào về câu nói của thầy Ha-Men?
A- Tiếng nói là tài sản quý của dân tộc.
B- Tiếng nói là phương tiện để đấu tranh giành lại độc lập tự do.
C-Tiếng nói là văn hoá dân tộc, nếu mất tiếng nói đồng nghĩa với đánh mất dân tộc.


M?T S? HÌNH ?NH B�C TRONG CHI?N D?CH Bi�N GI?I CU?I NAM 1950
Tiết 100,101,102
ÑEÂM NAY BAÙC KHOÂNG NGUÛ -Minh Hueä-
I. Đọc và tìm hiểu chú thích:
1.Đọc
Anh đội viên thức dậy
Thấy trời khuya lắm rồi
Mà sao Bác vẫn ngồi
Đêm nay Bác không ngủ
Lặng yên bên bếp lửa
Vẻ mặt Bác trầm ngâm
Ngoài trời mưa lâm thâm
Mái lều tranh xơ xác
Rồi Bác đi dém chăn
Từng người từng người một
Sợ cháu mình giật thột
Bác nhón chân nhẹ nhàng
Anh đội viên mơ màng
Như nằm trong giấc mộng
Bóng Bác cao lồng lộng
ấm hơn ngọn lửa hồng
Thổn thức cả nỗi lòng
Thì thầm anh hỏi nhỏ"
Bác ơi! Bác chưa ngủ ?
Bác có lạnh lắm không ?
Chú cứ việc ngủ ngon
Ngày mai đi đánh giặc
Vâng lời anh nhắm mắt
Nhưng bụng vẫn bồn chồn
Không biết nói gì hơn
Anh nằm lo Bác ốm
Lòng anh cứ bề bộn
Vì Bác vẫn thức hoài
Anh đội viên nhìn Bác
Càng nhìn lại càng thương
Người Cha mái tóc bạc
Đốt lửa cho anh nằm
Bài 23: Văn bản "Đêm nay Bác không ngủ"
- Minh Hu? -
Chiến dịch hãy còn dài
Rừng lắm dốc, lắm ụ
Đêm nay Bác không ngủ
Lấy sức đâu mà đi
... Lần thứ ba thức dậy
Anh hốt hoảng giật mình
Bác vẫn ngồi đinh ninh
Chòm râu im phăng phắc
Anh vội vàng nằng nặc:
- Mời Bác ngủ Bác ơi !
Trời sắp sáng mất rồi
Bác ơi ! Mời Bác ngủ !
Chú cứ việc ngủ ngon
Ngày mai đi đánh giặc
Bác thức thì mặc Bác
Bác ngủ không an lòng
Bác thương đoàn dân công
Đêm nay ngủ ngoài rừng
Rải lá cây làm chiếu
Manh áo phủ làm chăn
Trời thì mưa lâm thâm
Làm sao cho khỏi ướt !
Càng thương càng nóng ruột
Mong trời sáng mau mau
Anh đội viên nhìn Bác
Bác nhìn ngọn lửa hồng
Lòng vui sướng mênh mông
Anh thức luôn cùng Bác
Đêm nay Bác ngồi đó
Đêm nay Bác không ngủ
Vì một lẽ thường tình
Bác là Hồ Chí Minh.(1951)
Bài 23: Văn bản "Đêm nay Bác không ngủ" - Minh Huệ
- Câu chuyện một đêm Bác không ngủ trên đường đi chiến dịch trong kháng chiến chống Pháp
*Tóm tắt câu chuyện.




Bài thơ kể về chuyện gì?

Tóm tắt câu chuyện?
Bài thơ kể lại câu chuyện Bác Hồ và anh đội viên trong một đêm Bác không ngủ trên đường ra chiến dịch ở lán nhỏ giữa rừng khuya. Bác đi đốt lửa, dém chăn, canh giấc ngủ cho bộ đội ngủ. Anh đội viên thức dậy, thấy thế, mời Bác đi ngủ, nhưng Bác vẫn thức. Đến lần thứ ba thức dậy, anh lại nằng nặc mời Bác đi ngủ vì trời sắp sáng rồi. Bác nói cho anh đội viên biết những trăn trở của mình. Anh hiểu được tình thương mênh mông của Bác nên đã vui sướng thức luôn cùng Bác
I. Đọc và tìm hiểu chú thích:
1.Đọc
2.Tác giả, tác phẩm :
a-Tác giả:
- Minh Huệ tên khai sinh Nguyễn Đức Thái - Sinh 1927- Nghệ An.
- Là nhà thơ quân đội. Làm thơ hồi kháng chiến chống Pháp.
- Bài thơ: Đêm nay Bác không ngủ là bài thơ nổi tiếng nhất của ông.
I. Đọc và tìm hiểu chú thích:
1/Đọc
2/Tác giả, tác phẩm :
a-Tác giả: Minh Huệ.(1927-2003)
Tên thật là Nguyễn Đức Thái, quê ở Nghệ An.
b- Tác phẩm: Sáng tác 1951, dựa trên sự kiện có thực: trong chiến dịch biên giới cuối 1950, Bác trực tiếp ra mặt trận theo dõi và chỉ huy cuộc chiến đấu của bộ đội và nhân dân ta.
Bác hồ trong chiến dịch biên giới (1950)
I. Đọc và tìm hiểu chú thích
1.Đọc
2.Tác giả: Minh Huệ.
*Tác phẩm :sáng tác 1951, kể lại sự việc có thật về Bác trong chiến dịch biên giới 1950
3. Giải thích từ khó.


I. Đọc và tìm hiểu chú thích
1.Đọc
2.Tác giả: Minh Huệ.
*Tác phẩm :sáng tác 1951, kể lại sự việc có thật về Bác trong chiến dịch biên giới 1950
3. Giải thích từ khó.
II. Tìm hiểu văn bản
1. KVB và PTBĐ
1. KVB và PTBĐ
- Thể loại: thơ tự sự.
- PTBĐ: TS+ MT+ BC
- Thể thơ:
+ 5 chữ (ngũ ngôn) rất thích hợp với việc kể chuyện, thể hiện tâm tình tâm sự.
+ Mô phỏng làn ca ví dặm dân ca Nghệ Tĩnh
+ Thơ tự sự
- Ngôi kể: ngôi thứ 3.
- Cách kể chuyện: Bthơ được trình bày như một câu chuyện về một đêm không ngủ của Bác Hồ trên đường đi chiến dịch trong thời kì kháng chiến chống TDP.
* Nhân vật: Có 2: Bác Hồ và anh đội viên.
+ Bác Hồ: nhân vật trung tâm
+ Anh đội viên: vừa là người chứng kiến vừa là người tham gia vào câu chuyện => Hình tượng Bác Hồ hiện lên qua cái nhìn và tâm trạng của anh chiến sỹ, qua cả những lời đối thoại giữa hai người=> BH hiện ra một cách tự nhiên, có tính khách quan lại vừa được đặt trong mqh gần gũi ám áp với người chiến sĩ.
I. Đọc và tìm hiểu chú thích
1.Đọc
2.Tác giả: Minh Huệ.
*Tác phẩm :sáng tác 1951, kể lại sự việc có thật về Bác trong chiến dịch biên giới 1950
3/ Giải thích từ khó.
II. Đọc và tìm hiểu văn bản
1. KVB và PTBĐ
2. Bố cục
2 đoạn
- 9 khổ thơ đầu: anh đội viên thức dậy lần thứ nhất.
- 7 khổ thơ cuối: anh đội viên thức dậy lần thứ 3.
Tìm các câu thơ thể hiện tình cảm của anh đội viên với Bác trong lần thức dậy đầu tiên ?
Anh đội viên nhìn Bác
Càng nhìn lại càng thương

Anh đội viên mơ màng
Như nằm trong giấc mộng
Bóng Bác cao lồng lộng
Ấm hơn ngọn lửa hồng.

Thổn thức cả nỗi lòng
Thầm thì anh hỏi nhỏ
-Bác ơi !Bác chưa ngủ?
Bác có lạnh lắm không?

Anh nằm lo Bác ốm
Lòng anh cứ bề bộn
Vì Bác vẫn thức hoài
- Ngạc nhiên đến xúc động.
- Nhìn, theo dõi những cử chỉ, hành động của Bác.







* Lần thức dậy thứ nhất:
-Trong trạng thái mơ màng: “Anh đội viên mơ màng… Ấm hơn ngọn lửa hồng”
->Cảm nhận được sự lớn lao,vĩ đại nhưng lại hết sức gần gũi của vị lãnh tụ.
-Sự xúc động cao độ: “Thổn thức cả nỗi lòng” và thốt lên: “Bác có lạnh lắm không?”
->Nỗi lo bề bộn trong lòng về sức khỏe của Bác.
 Thương yêu, cảm phục, ngưỡng mộ của anh trước tấm lòng của Bác.
Tìm các câu thơ thể hiện tình cảm của anh đội viên với Bác trong lần thức dậy thứ ba ?
Anh hốt hoảng giật mình

Anh vội vàng nằng nặc
“ -Mời Bác ngủ Bác ơi!
Trời sắp sáng mất rồi
Bác ơi! Mời Bác ngủ!”

Anh đội viên nhìn Bác
Bác nhìn ngọn lửa hồng
Lòng vui sướng mênh mông
Anh thức luôn cùng Bác.
Tìm các từ ngữ thể hiện tấm lòng của anh đội viên đối với Bác ?
* Lần thức dậy thứ ba:
- Hốt hoảng, giật mình, nằng nặc mời Bác ngủ.
Từ láy "nằng nặc”, đảo trật tự ngôn từ, lặp lại các cụm từ “Mời Bác ngủ Bác ơi !”, “Bác ơi! Mời Bác ngủ!”.
 Sự thiết tha, năn nỉ, tình cảm lo lắng chân thành mộc mạc của anh đội viên với Bác.
“Lòng vui sướng mênh mông
Anh thức luôn cùng Bác”.
 Niềm vui của anh đội viên khi hiểu được tấm lòng mênh mông, tình thương, đạo đức cao cả và sự vĩ đại của Bác.
Vì sao trong bài thơ tác giả không kể lần thứ hai thức dậy ?
Lần đầu: là sự ngạc nhiên, cảm phục nhưng vẫn vâng lời Bác đi ngủ.
Lần thứ ba: hốt hoảng giật mình rồi vui sướng khi cảm nhận được sự vĩ đại của Bác, thức luôn cùng Bác.
 Bài thơ chỉ kể lần thứ nhất và lần thứ ba anh đội viên thức dậy, cho thấy trong cái đêm ấy anh đã nhiều lần tỉnh giấc, lần nào cũng chứng kiến Bác không ngủ. Chính vì vậy, tâm trạng của anh mới có sự chuyển biến rõ rệt.
Tâm trạng và cảm nghĩ của anh đội viên trong 2 lần thức dạy khi thấy Bác chưa ngủ.
* Giống nhau: Thấy dáng vẻ, tư thế của Bác không thay đổi, tâm trạng lo lắng.
* Khác nhau:
- Lần thức dậy thứ nhất: ngạc nhiên, xao xuyến, xúc động.
- Cảm nhận được sự lớn lao và gần gũi của Bác.
- Lần thức dậy thứ ba: vui sướng, hạnh phúc.
=> Anh đội viên cảm nhận sâu sắc, thấm thía tấm lòng mênh mông của Bác đối với nhân dân ta đồng thời thể hiện tình cảm kính yêu, biết ơn, tự hào về vị lãnh tụ vĩ đại mà bình dị.
Bác thức trong hoàn cảnh như thế nào ?
Trong hoàn cảnh ấy, Bác có những hành động, cử chỉ gì ?
Những hành động, cử chỉ ấy thể hiện điều gì ở Bác ?
Thời gian, không gian: Trời khuya, bên bếp lửa, mưa, lều xơ xác.
2. Hình tượng Bác Hồ
Cử chỉ: Đốt lửa, dém chăn, nhón chân nhẹ nhàng.
 Lo lắng ân cần, chăm chút yêu thương
2. Hình tượng Bác Hồ
Hình dáng: vẻ mặt trầm ngâm, mái tóc bạc, ngồi đinh ninh, chòm râu im phăng phắc, cao lồng lộng
+ Các từ láy gợi hình  gợi hình ảnh Bác cụ thể, chân thực, sinh động.
+ So sánh ẩn dụ: Bóng Bác - ngọn lửa hồng  sự vĩ đại, gần gũi, nhân ái
 Hình ảnh Bác vừa gần gũi, thân thiết vừa cao cả, thiêng liêng.
- Lời nói, tâm tư: không an lòng, thương đoàn dân công...
 Lòng yêu thương bao la, rộng lớn
.
Thời gian, không gian: Trời khuya, bên bếp lửa, mưa, lều xơ xác.
Cử chỉ: Đốt lửa, dém chăn, nhón chân nhẹ nhàng.
 Lo lắng ân cần, chăm chút yêu thương
Ý nghĩa khổ thơ cuối là gì?
- Khổ cuối : Bác thức là chuyện thường tình.
Điệp ngữ “đêm nay” một lần nữa khẳng định gì ?
 Cuộc đời Bác chỉ dành cho dân, cho nước.
III.Ghi nhớ: SGK/67
 III. Tổng kết
1. Nghệ thuật: thể thơ năm chữ, nhiều vần liền thích hợp với lối kể chuyện, nhiều chi tiết giản dị, chân thực và cảm động.
2. Nội dung: Qua câu chuyện về một đêm không ngủ của Bác trên đường đi chiến dịch, bài thơ đã thể hiện tấm lòng yêu thương sâu sắc, rộng lớn của Bác với bộ đội và nhân dân, tình cảm yêu kính, cảm phục của gười chiến sĩ đối với lãnh tụ.
 
 IV. Luyện tập
Bài tập 1/54
...trầm ngâm....
Thổn thức cả nỗi lòng
Thầm thì anh hỏi nhỏ
................
Nhưng bụng cứ bồn chồn
Lòng anh cứ bề bộn
Vì Bác cứ thức hoài
- Một loạt từ láy tượng hình-> Bộc lộ xúc động, tình cảm yêu thương, lo lắng của anh đối với Bác.

1. Bµi th¬ “Đªm nay B¸c kh«ng ngñ” ®­ưîc viÕt theo ph­¬ng thøc biÓu ®¹t nµo?
A. Miªu t¶ B. Tù tù C. BiÓu c¶m D. BiÓu c¶m kÕt hîp víi tù sù, miªu t¶.
2. Bµi th¬ ®­îc viÕt vµo thêi ®iÓm…
A. năm 1946 khi B¸c lªn ViÖt B¾c trong nhung ngµy toµn quèc kh¸ng chiÕn.
B. năm 1947 khi Ph¸p tÊn c«ng lªn ViÖt B¾c.
C. năm 1951, sau chiÕn dÞch Biªn giíi Thu Đ«ng 1950.
D. năm 1954, khi B¸c tham gia chiÕn dÞch ĐiÖn Biªn Phñ.
3. Hinh ¶nh B¸c Hå hiÖn lªn nh­ thÕ nµo trong lÇn thøc dËy thø nhÊt của anh đội vien?
A. Gi¶n dÞ, gÇn gòi, nh­ trong giÊc méng.
B. Ch©n thùc, ki vÜ , lín lao.
C. Gi¶n dÞ, gÇn gòi, ch©n thùc mµ vÜ ®¹i; tnh yªu th­¬ng mªnh m«ng, sù quan t©m s©u s¾c cña B¸c tíi c¸c anh bé ®éi nh­ cha mÑ chăm lo cho c¸c con.
D. Cao lín, hïng dòng, ®Çy tinh yªu th­¬ng.
4. Kh¾c häa hinh ¶nh B¸c trong lÇn thøc dËy thø nhÊt cña anh ®éi viªn b»ng nhưng nghÖ thuËt nµo?
A. Miªu t¶ chi tiÕt gîi d¸ng vÎ, t­ thÕ.
B. KÕt hîp biÓu c¶m víi tù sù vµ miªu t¶; sö dông nghÖ thuËt so s¸nh, Èn dô vµ tõ l¸y cã gi¸ trÞ biÓu c¶m cao.
C. Sö dông yÕu tè tù sù lµm cho c©u chuyÖn trë sinh ®éng.
D. Sö dông thÓ th¬ giµu ©m ®iÖu.
CHỌN MỘT ĐÁP ÁN ĐÚNG NHẤT CHO MỖI CÂU HỎI SAU:
`
*Hướng dẫn học tập:
- Bài cũ: Học thuộc và nhận biết được các biện pháp nghệ thuật trong bài thơ. Hiểu và cảm nhận được tình cảm của Bác đối với chiến sĩ, đồng bào, tình cảm của anh đội viên đối với Bác. Đọc thêm phần E.
- Bài mới: Về nhà, các em học bài và chuẩn bị bài theo yêu cầu phần 3 (Tìm hiểu về phép Ẩn dụ)