Tiết 93+94: Đêm nay Bác không ngủ
Minh Huệ
Đêm nay Bác không ngủ
Minh Huệ
I. Tìm hiểu chung:
1. Tác giả:
Tên thật: Nguyễn Đức Thái (1927-2003)
Quê ông ở Bến Thủy, Thành phố Vinh, Nghệ An.
Bút danh: Minh Huệ, Mai Quốc Minh, Nguyễn Thái.
Minh Huệ sáng tác ở các thể loại: thơ, bút ký, tiểu thuyết,
tiểu luận.
Đêm nay Bác không ngủ
Minh Huệ
I. Tìm hiểu chung:
1. Tác giả:
2. Tác phẩm:
a. Hoàn cảnh sáng tác:
Đêm nay Bác không ngủ
Minh Huệ
Bác Hồ trong chiến dịch Biên giới Việt Bắc Thu - Đông 1950
Đêm nay Bác không ngủ
Minh Huệ
I. Tìm hiểu chung:
1. Tác giả:
2. Tác phẩm:
a. Hoàn cảnh sáng tác:
Vào năm 1951: chiến dịch biên giới Việt Bắc Thu – Đông.
b. Thể thơ: Ngũ ngôn tứ tuyệt (5 chữ)
*Mạch cảm xúc: Tình cảm của Bác đối với bộ đội, dân công và tình cảm của anh đội viên đối với Bác.
Đêm nay Bác không ngủ
Minh Huệ
2. Tác phẩm:
c. Bố cục: 3 phần
Đoạn 1: Từ đầu …. Bác không ngủ.
Đoạn 2: Tiếp theo ….. Anh thức luôn cùng Bác
Đoạn 3: Còn lại


Đêm nay Bác không ngủ
Minh Huệ
Tìm hiểu chung:
Tìm hiểu chi tiết:
Tâm tư của người đội viên chiến sĩ:
Lần thứ nhất thức dậy:
Lặng yên bên bếp lửa
Vẻ mặt Bác trầm ngâm
Ngoài trời mưa lâm thâm
Mái lều tranh xơ xác

Anh đội viên nhìn Bác
Càng nhìn lại càng thương
Người Cha mái tóc bạc
Đốt lửa cho anh nằm

Rồi Bác đi dém chăn
Từng người từng người một
Sợ cháu mình giật thột
Bác nhón chân nhẹ nhàng



Anh đội viên mơ màng
Anh đội viên mơ màng
Như nằm trong giấc mộng
Bóng Bác cao lồng lộng
Ấm hơn ngọn lửa hồng

Thổn thức cả nỗi lòng
Thầm thì anh hỏi nhỏ:
- Bác ơi! Bác chưa ngủ?
Bác có lạnh lắm không?

- Chú cứ việc ngủ ngon
Ngày mai đi đánh giặc
Vâng lời anh nhắm mắt
Nhưng bụng vẫn bồn chồn…..



Nhận xét về lần thứ nhất thức dậy của anh đội viên (hình ảnh Bác Hồ, cảm xúc của anh đột viên, phép tu từ)
Đêm nay Bác không ngủ
Minh Huệ
Tìm hiểu chung:
Tìm hiểu chi tiết:
Tâm tư của người đội viên chiến sĩ:
Lần thứ nhất thức dậy:
Anh đội viên ngạc nhiên băn khoăn, dõi theo cử chỉ, hành động của Bác. Anh mơ màng như nằm trong giấc mộng đẹp đẽ, ấm áp.
Hình ảnh so sánh, ẩn dụ “ngọn lửa hồng” thể hiện tình cảm thắm thiết của anh đội viên đối với Bác. Sự xúc động, yêu thương, cảm phục trước tấm lòng của Bác.
Đêm nay Bác không ngủ
Minh Huệ
Tìm hiểu chung:
Tìm hiểu chi tiết:
Tâm tư của người đội viên chiến sĩ:
Lần thứ nhất thức dậy:
Lần thứ ba thức dậy:



Lần thứ ba thức dậy Bác thương đoàn dân công
Anh hoảng hốt giật mình: Đêm nay ngủ ngoài rừng
Bác vẫn ngồi đinh ninh Rải lá cây làm chiếu
Chòm râu im phăng phắc Manh áo phủ làm chăn

Anh vội vàng nằng nặc: Trời thì mưa lâm thâm
- Mời Bác ngủ Bác ơi! Làm sao cho khỏi ướt
Trời sắp sáng mất rồi Càng thương càng nóng ruột
Bác ơi! Mời Bác ngủ! Mong trời sáng mau mau

- Chú cứ việc ngủ ngon Anh đọi viên nhìn Bác
Ngày mai đi đánh giặc Bác nhìn ngọn lửa hồng
Bác thức thì mặc Bác Lòng vui sướng mênh mông
Bác ngủ không an lòng Anh thức luôn cùng Bác…
Đêm nay Bác không ngủ
Minh Huệ
Diễn biến lần thứ ba thức dậy của anh đội viên như thế nào?
Đêm nay Bác không ngủ
Minh Huệ
Tìm hiểu chung:
Tìm hiểu chi tiết:
Tâm tư của người đội viên chiến sĩ:
Lần thứ nhất thức dậy:
Lần thứ ba thức dậy:
Anh hoảng hốt giận mình, nằng nặc mời Bác đi ngủ.
Đêm nay Bác không ngủ
Minh Huệ
Nhận xét hai câu thơ:
Mời Bác ngủ Bác ơi!
Bác ơi, mời Bác ngủ!
Đêm nay Bác không ngủ
Minh Huệ
Tìm hiểu chung:
Tìm hiểu chi tiết:
Tâm tư của người đội viên chiến sĩ:
Lần thứ nhất thức dậy:
Lần thứ ba thức dậy:
Anh hoảng hốt giận mình, nằng nặc mời Bác đi ngủ.
- NT: Đảo trật tự ngôn từ, lặp cụm từ diễn tả tang dần mức độ bồn chồn, tình cảm lo lắng thể hiện lòng biết ơn, niềm hạnh phúc được nhận tình thương yêu, sự chăm sóc của Bác.
Đêm nay Bác không ngủ
Minh Huệ
Tìm hiểu chung:
Tìm hiểu chi tiết:
Tâm tư của người đội viên chiến sĩ:
Hình ảnh Bác Hồ:
Đêm nay Bác không ngủ
Minh Huệ
Bác Hồ trong một đêm không ngủ như thế nào?
Đêm nay Bác không ngủ
Minh Huệ
Tìm hiểu chung:
Tìm hiểu chi tiết:
Tâm tư của người đội viên chiến sĩ:
Hình ảnh Bác Hồ:
Hoàn cảnh: trên đường đi chiến dịch
Địa điểm: trong một lều tranh trú tạm của bộ đội giữa rừng
Thời gian: đêm khuya, mưa lạnh
Hình dáng, tư thế: Bác ngồi yên lặng, vẻ mặt trầm ngâm, lời nói, tâm tư đều thể hiện sự yêu thương với các chiến sĩ.
Đêm nay Bác không ngủ
Minh Huệ
Nhận xét khổ thơ:
Đêm nay Bác ngồi đó
Đêm nay Bác không ngủ
Vì một lẽ thường tình
Bác là Hồ Chí Minh
Đêm nay Bác không ngủ
Minh Huệ
Tìm hiểu chung:
Tìm hiểu chi tiết:
Tâm tư của người đội viên chiến sĩ:
Hình ảnh Bác Hồ:
* Khổ thơ cuối: nâng ý nghĩa câu chuyện: việc Bác không ngủ là lẽ thường tình của một cuộc đời dành trọn cho dân, cho nước.
KIỂM TRA HỌC THUỘC LÒNG
Bác đang làm việc
Bác viết về Tết-Xuân kháng chiến đầu tiên
Bác đang đọc báo nhân dân
Bác chia quà cho các cháu
Bác đến thăm các cháu thiếu nhi
Bác đang dạy các cháu học bài