TIẾT 48, 49, 50: TIẾNG GÀ TRƯA
- Xuân Quỳnh -
-
TRƯỜNG THCS NGUYỄN QUANG BÍCH
GV : Nguyễn Thị Bích Thùy
TIẾT 48,49,50: TIẾNG GÀ TRƯA
- Xuân Quỳnh -
I. Tiếp xúc văn bản :
1. Đọc văn bản.
2. Tìm hiểu chú thích :
a. Tác giả :
- Xuân Quỳnh (1942 - 1988).
- Thơ XQ nồng nàn, đằm thắm, dạt dào yêu thương.
b. Tác phẩm:
- Bài thơ được viết trong kháng chiến chống Mĩ in trong tập thơ "Hoa dọc chiến hào" (1968).


Vợ chồng Xuân Quỳnh và con trai
TIẾT 48,49,50: TIẾNG GÀ TRƯA
- Xuân Quỳnh -
3. Bố cục :
* Mạch cảm xúc của bài thơ:
Trên đường hành quân, người chiến sĩ chợt nghe tiếng gà nhảy ổ, gợi về những kỉ niệm tuổi thơ. Tiếng gà trưa đi vào cuộc chiến đấu cùng với người chiến sĩ khắc sâu thêm tình cảm với quê hương, đất nước.
* Bố cục: 3 phần.
P1: Từ đầu -> "Nghe gọi về tuổi thơ": Tiếng gà cất lên trên đường hành quân xa làm thức dậy tình cảm làng quê.
P2: Tiếp -> "Đi qua nghe sột soạt": Tiếng gà trưa gợi lại những kỉ niệm tuổi thơ và hình ảnh người bà.
P3: Còn lại: Tiếng gà trưa đi vào cuộc chiến đấu cùng với người chiến sĩ, khắc sâu thêm tình cảm quê hương đất nước.

=> Mạch cảm xúc và bố cục của bài thơ tự nhiên, hợp lí.


TIẾT 48,49,50: TIẾNG GÀ TRƯA
- Xuân Quỳnh -
I. Tiếp xúc văn bản :
1. Đọc văn bản.
2. Tìm hiểu chú thích :
3. Bố cục
4 .Chủ đề:

Bài thơ làm hiện lên những kỉ niệm tuổi thơ trong sáng và tình bà cháu đằm thắm. Tình cảm gia đình làm sâu sắc thêm tình yêu quê hương, đất nước.



TIẾT 48,49,50: TIẾNG GÀ TRƯA
- Xuân Quỳnh -
II. Phân tích văn bản :
1. Tiếng gà trưa làm thức dậy tình cảm làng quê:
 
 
 
 
 
 


Trên đường hành quân xa
Dừng chân bên xóm nhỏ
Tiếng gà ai nhảy ổ:
“Cục … cục tác cục ta”
Nghe xao động nắng trưa
Nghe bàn chân đỡ mỏi
Nghe gọi về tuổi thơ….
TIẾT 48,49,50: TIẾNG GÀ TRƯA
- Xuân Quỳnh -
II. Phân tích văn bản :
1. Tiếng gà trưa làm thức dậy tình cảm làng quê:
* Bốn câu đầu: Âm thanh tiếng gà trưa cất lên trên đường hành quân.
NT:
Lời thơ tự sự, sử dụng từ tượng thanh ghi lại âm thanh tiếng gà nhảy ổ gợi hình ảnh của làng quê rất đỗi thân thuộc, gần gũi.
* Ba câu tiếp: Cảm xúc của người chiến sĩ khi nghe tiếng gà trưa.
NT:
Điệp từ "nghe", hình ảnh ẩn dụ chuyển đổi cảm giác, giọng thơ trữ tình nhẹ nhàng, tha thiết, bồi hồi xúc động

=> Người chiến sĩ cảm nhận tiếng gà không chỉ bằng thính giác mà bằng cảm xúc, tâm hồn, bằng tình yêu đối với làng quê. Tiếng gà trưa khơi nguồn, đánh thức những hoài niệm về tuổi thơ .
 
 
 
 
 
 


TIẾT 48,49,50: TIẾNG GÀ TRƯA
- Xuân Quỳnh -
II. Phân tích văn bản
2. Tiếng gà trưa gọi về những kỉ niệm ấu thơ và tình bà cháu:
* Những kỉ niệm tuổi thơ:
- H/ả: những con gà mái mơ, mái vàng.
- H/ả: những quả trứng hồng.
- Kỉ niệm tuổi ấu thơ xem trộm gà đẻ trứng.
- Niềm vui được bộ quần áo mới từ tiền bán gà.
NT:
Tự sự kết hợp miêu tả, biểu cảm ; điệp ngữ, nhịp thơ trôi chảy tự nhiên, hình ảnh giản dị, gợi cảm
=> Kỉ niệm tuổi thơ trong sáng, cuộc sống bình dị, ấm áp.


TIẾT 48,49,50: TIẾNG GÀ TRƯA
- Xuân Quỳnh -
II. Phân tích văn bản
2. Tiếng gà trưa gọi về những kỉ niệm ấu thơ và người bà, tình bà cháu:
* Hình ảnh người bà và tình bà cháu:
- Tay bà khum soi trứng
- Dành từng quả chắt chiu
- Bà lo đàn gà toi
Mong trời đừng sương muối....

-> H/ả người bà nghèo nhưng hết lòng vì con cháu tần tảo, chắt chiu, dành trọn tình yêu thương cho cháu, bảo ban nhắc nhở cháu, hi sinh quên mình
-> Tình bà cháu sâu nặng, thắm thiết: bà yêu thương chắt chiu lo toan cho cháu, cháu yêu thương kính trọng biết ơn bà.
=> Qua những kỉ niệm tuổi thơ được gợi lại, tác giả đã giúp người đọc cảm nhận được vẻ đẹp tâm hồn trong sáng, hồn nhiên của một em nhỏ và tình cảm trân trọng, yêu quý đối với người bà của đứa cháu.
TIẾT 48,49,50: TIẾNG GÀ TRƯA
- Xuân Quỳnh -
II. Phân tích văn bản
3. Những suy tư gợi lên từ tiếng gà trưa:
* Suy tư về hạnh phúc:
- Tiếng gà trưa - mang bao điều hạnh phúc
- Giấc ngủ hồng sắc trứng
Tiếng gà, những ổ trứng hồng là hình ảnh của cuộc sống bình yên, no ấm. Tiếng gà thức dậy tình cảm gia đình, quê hương, là âm thanh bình dị của quê hương.

=> Hạnh phúc bình dị, mơ ước tuổi thơ theo cả vào trong giấc ngủ - giấc mơ hồng của những em bé thời chiến tranh thật cảm động.


TIẾT 48,49,50: TIẾNG GÀ TRƯA
- Xuân Quỳnh -
II. Phân tích văn bản
3. Những suy tư gợi lên từ tiếng gà trưa:
* Suy tư về cuộc chiến đấu hôm nay:
Cháu chiến đấu hôm nay
Vì lòng yêu Tổ quốc
Vì xóm làng thân thuộc
Bà ơi cũng vì bà.
Vì tiếng gà cục tác
ổ trứng hồng tuổi thơ
NT:
Điệp ngữ cách quãng “ vì” khẳng định niềm tin và mục đích chiến đấu hết sức cao cả vì TQ nhưng cũng hết sức bình dị vì tiếng gà, ổ trứng hồng. Tiếng gà trưa trở thành tiếng gọi của quê hương giục giã người chiến sĩ, là động lực tiếp thêm sức mạnh chiễn đấu cho người chiến sĩ.

=> Tình cảm gia đình làm sâu sắc thêm tình yêu quê hương đất nước.


TIẾT 48,49,50: TIẾNG GÀ TRƯA
- Xuân Quỳnh -
III. Tổng kết :
1. Nghệ thuật:
- Thể thơ 5 chữ, chi tiết hình ảnh thơ tự nhiên, giản dị nhưng chân thành bởi cảm xúc.
- Kết hợp các yếu tố tự sự, miêu tả, biểu cảm.
- Sử dụng điệp ngữ.
2 . Ý nghĩa:
Tiếng gà trưa gọi về những kỉ niệm đẹp đẽ của tuổi thơ, của tình bà cháu. Tình cảm gia đình làm sâu sắc thêm tình yêu quê hương đất nước.
 
* Ghi nhớ: SGK T151


? T¹i sao t¸c gi¶ l¹i ®Æt tªn bµi th¬ “TiÕng gµ tr­a”?
? §iÖp ng÷ “TiÕng gµ tr­a” ®­îc nh¾c l¹i nhiÒu lÇn trong bµi cã t¸c dông g×?
Gợi ý
-> “TiÕng gµ tr­a”: Gîi c¶m xóc cho bµi th¬.
-> “TiÕng gµ tr­a”: ®­îc nh¾c l¹i 4 lÇn ®Ó nhÊn m¹nh Ên t­îng “TiÕng gµ tr­a” kh¬i nguån c¶m xóc, võa nh­ chÊt keo nèi liÒn m¹ch c¶m xóc cho c¸c khæ th¬, ®o¹n th¬
-> ®­îc ®Æt nhan ®Ò cho bµi th¬.


Chế Lan Viên viết:
Nhớ biển miền Trung tiếng sóng đùa Nhớ nhà cha mẹ, cảnh trường xưa
Nhớ chao ôi nhớ!  Trời xanh thế!
Gà lại dồn thêm tiếng gáy trưa!  
Lưu Trọng Lư cảm nhận:
Mỗi lần nắng mới hắt bên sông
Xao xác gà trưa gáy não nùng.
Trần Đăng Khoa viết:
Tiếng gà
Giục quả na
Mở mắt
Tròn xoe
Giục hàng tre
Đâm măng
Nhọn hoắt

HƯỚNG DẪN HỌC SINH HỌC BÀI Ở NHÀ


- Học thuộc lòng khổ đầu bài thơ.
- Chuẩn bị tiếp phần 2,3: Những kỷ niệm của tuổi
thơ và tình bà cháu; Cảm nghĩ về tiếng gà trưa.
- Giá trị nghê thuật, nội dung của tác phẩm.