Ngữ văn 7
KIỂM TRA MIỆNG
1/Thế nào là thành ngữ? Nghĩa của thành ngữ thường được hiểu như thế nào?
2/ Thành ngữ có thể đảm nhiệm vai trò ngữ pháp gì?
3/ Dòng nào sau đây không phải là thành ngữ?
Qua cầu rút ván
Ăn cháo đá bát
Nhất thì, nhì thục
Nước đổ đầu vịt
ĐÁPÁN
1/ Thành ngữ là loại cụm từ có cấu tạo cố định, thể hiện một ý nghĩa hoàn chỉnh. Nghĩa của thành ngữ có thể hiểu trực tiếp từ nghĩa đen của các tiếng tạo nên nó nhưng thường được hiểu theo nghĩa bóng.
2/ Thành ngữ có thể làm chủ ngữ, vị ngữ trong câu hay làm phụ ngữ cho cụm danh từ, cụm động từ, cụm tính từ,…
3/ c.“Nhất thì, nhì thục” là đáp án đúng.
Tiết 55:
Điệp ngữ
I. ĐIỆP NGỮ VÀ TÁC DỤNG CỦA ĐIỆP NGỮ
1. Xét ví dụ
Tiết 55 : Điệp ngữ
Ví dụ 1
Ví dụ 2
Cháu chiến đấu hôm nay
Vì lòng yêu Tổ quốc
Vì xóm làng thân thuộc
Bà ơi cũng vì bà
Vì tiếng gà cục tác
Ổ trứng hồng tuổi thơ.
Trên đường hành quân xa
Dừng chân bên xóm nhỏ
Tiếng gà ai nhảy ổ :
“Cục ... cục tác cục ta”
Nghe xao động nắng trưa
Nghe bàn chân đỡ mỏi
Nghe gọi về tuổi thơ
Ví dụ 3
Hoạt động cá nhân( 2 phút)
Câu hỏi: Trong 4 ví dụ trên, những từ ngữ nào được lặp đi lặp lại?Lặp lại mấy lần? Nhận xét cấu tạo của những từ ngữ đó?
Cảnh khuya như vẽ người chưa ngủ
Chưa ngủ vì lo nỗi nước nhà.
(Cảnh khuya- Hồ Chí Minh)
Ví dụ 4
Khăn thương nhớ ai
Khăn rơi xuống đất
Khăn thương nhớ ai
Khăn vắt trên vai
Ví dụ 1:
Trên đường hành quân xa
Dừng chân bên xóm nhỏ
Tiếng gà ai nhảy ổ :
“Cục ... cục tác cục ta”
Nghe xao động nắng trưa
Nghe bàn chân đỡ mỏi
Nghe gọi về tuổi thơ
7
“Nghe” được lặp lại 3 lần (1 từ)
Tác dụng: Nhấn mạnh cảm giác của người lính khi nghe tiếng gà trưa.
Ví dụ 2:
Cháu chiến đấu hôm nay
Vì lòng yêu Tổ quốc
Vì xóm làng thân thuộc
Bà ơi cũng vì bà
Vì tiếng gà cục tác
Ổ trứng hồng tuổi thơ.
8
“Vì” được lặp lại 4 lần (1 từ)
Nhấn mạnh nguyên nhân chiến đấu của người chiến sĩ.
Ví dụ 3:
Cảnh khuya như vẽ người chưa ngủ
Chưa ngủ vì lo nỗi nước nhà.
9
“Chưa ngủ” được lặp lại 2 lần (1 cụm từ)
Nhấn mạnh tâm trạng lo lắng, thao thức, trằn trọc của Bác.
Ví dụ 4:
Khăn thương nhớ ai
Khăn rơi xuống đất
Khăn thương nhớ ai
Khăn vắt trên vai.
10
“Khăn thương nhớ ai” được lặp lại 2 lần (1 câu)
Nhấn mạnh nỗi nhớ da diết dành cho người yêu thương của nhân vật trữ tình.
*/ Tác dụng :
- Từ “nghe” : nhấn mạnh cảm giác của người lính khi nghe tiếng gà trưa.
Từ “vì” : nhấn mạnh nguyên nhân chiến đấu của người chiến sĩ.
Cụm từ “chưa ngủ” : nhấn mạnh tâm trạng lo lắng, thao thức, trằn trọc của Bác.
Câu “khăn thương nhớ ai”: nhấn mạnh nỗi nhớ da diết dành cho người yêu thương của nhân vật trữ tình.
Tác dụng chung: để làm nổi bật ý, gây cảm xúc mạnh.
GV: Lê Thị Xuân Huyền
GHI NHỚ
Khi nói hoặc viết người ta có thể dùng biện pháp lặp lại từ ngữ hay câu nhằm làm nổi bật ý, gây cảm xúc mạnh. Cách lặp lại như vậy gọi là phép điệp ngữ, từ ngữ được lặp lại gọi là điệp ngữ.
BÀI TẬP NHANH : TÌM ĐIỆP NGỮ VÀ CHỈ RA TÁC DỤNG.
Trò chơi: Con số may mắn.
Luật chơi: Chọn một số để trả lời câu hỏi. Nếu trả lời đúng sẽ được 10 điểm, nếu trả lời sai sẽ không được điểm và quyền trả lời thuộc về bạn khác. Nếu chọn được số may mắn sẽ được một món quà và được chọn tiếp một số để trả lời câu hỏi.
4
5
2
3
1
GV: Lê Thị Xuân Huyền
Tìm điệp ngữ và chỉ ra tác dụng
Anh đi anh nhớ quê nhà,
Nhớ canh rau muống nhớ cà dầm tương.
Nhớ ai dãi nắng dầm sương,
Nhớ ai tát nước bên đường hôm nao.

Điệp ngữ là một từ.
Tác dụng nhấn mạnh nỗi nhớ nhà, nhớ quê của người đi xa.
Chúc mừng bạn!
GV: Lê Thị Xuân Huyền
Tìm điệp ngữ và chỉ ra tác dụng
Dưới bóng tre xanh của ngàn xưa thấp thoáng mái đình, chùa cổ kính. Dưới bóng tre xanh ta giữ gìn nền văn hóa lâu đời. Dưới bóng tre xanh, đã từ lâu đời, người dân cày Việt Nam dựng nhà, dựng cửa, vỡ ruộng, khai hoang

Điệp ngữ là một cụm từ .
Tác dụng nhấn mạnh nền văn hóa Việt Nam ta có mối quan hệ mật thiết với bóng tre, tre chính là biểu tượng văn hóa của người Việt.
GV: Lê Thị Xuân Huyền
Tìm điệp ngữ trong mỗi VD sau và chỉ rõ cấu tạo, tác dụng .
Hồ Chí Minh muôn năm!
Hồ Chí Minh muôn năm!
Hồ Chí Minh muôn năm!
Phút giây thiêng liêng Anh gọi Bác ba lần.

Điệp ngữ là một câu thơ .
Tác dụng nhấn mạnh sự xúc động của anh Trỗi về Chủ tịch Hồ Chí Minh
Chúc mừng bạn!
? Tìm những từ ngữ được lặp lại trong hai đoạn văn sau.
? Cách lặp lại từ ngữ trong hai đoạn văn có gì khác nhau.
? Từ đó em rút ra lưu ý gì.
THẢO LUẬN NHÓM
( 5PHÚT)
Cần phân biệt phép điệp ngữ với hiện tượng lặp từ – một loại lỗi mà các em thường mắc phải do vốn từ nghèo nàn.
CHÚ Ý
23
II. Các dạng điệp ngữ
VD 2:
2a/ Anh đã tìm em rất lâu, rất lâu
Cô gái ở Thạch Kim Thạch Nhọn
Khăn xanh, khăn xanh phơi đầy lán sớm
Sách trắng mở tung trắng cả rừng chiều
....
Chuyện kể từ nỗi nhớ sâu sa
Thương em, thương em, thương em biết mấy
( Phạm Tiến Duật )

2b/ Cùng trông lại mà cùng chẳng thấy
Thấy xanh xanh những mấy ngàn dâu
Ngàn dâu xanh ngắt một màu
Lòng chàng ý thiếp ai sầu hơn ai ?
( Đoàn Thị Điểm )
VD 1 :
“Trên đường hành quân xa
Dừng chân bên xóm nhỏ
Tiếng gà ai nhảy ổ :
“Cục ... cục tác cục ta”
Nghe xao động nắng trưa
Nghe bàn chân đỡ mỏi
Nghe gọi về tuổi thơ ”
( Xuân Quỳnh )
II. Các dạng điệp ngữ.
1. Tìm hiểu VD.
Thảo luận nhóm 5p
? Nhận xét về vị trí xuất hiện và lặp lại của các điệp ngữ trong các ví dụ.
? Từ đó rút ra đặc điểm và các dạng điệp ngữ tương ứng.

Thảo luận nhóm trong 5 phút và hoàn thành bảng sau
Thảo luận nhóm: hoàn thành bảng sau
Từ “nghe” lặp lại ở
các vị trí cách xa nhau
, giữa các từ lặp lại
Từ “ rất lâu”,
“ khăn xanh”,
“thương em” lặp lại
ở vị trí liên tiếp
( kề sát nhau)
Từ “thấy”,
“ngàn
dâu” ở cuối câu
trước
lặp lại ở đầu
câu sau
Điệp ngữ
cách quãng
Điệp ngữ
nối tiếp
Điệp ngữ
chuyển tiếp
( ĐN vòng)
GV: Lê Thị Xuân Huyền
GHI NHỚ
Điệp ngữ có nhiều dạng : điệp ngữ cách quãng, điệp ngữ nối tiếp, điệp ngữ chuyển tiếp ( điệp ngữ vòng ).
28
III. Luyện tập
29
Bài tập 1: Tìm điệp từ trong những đoạn trích sau đây và cho biết tác giả muốn nhấn mạnh điều gì?
a) Một dân tộc đã gan góc chống ách nô lệ của Pháp hơn tám mươi năm nay, một dân tộc đã gan góc đứng về phe Đồng minh chống phát xít mấy năm nay, dân tộc đó phải được tự do ! Dân tộc đó phải được độc lập !
(Hồ Chí Minh)
30
a) Một dân tộc đã gan góc chống ách nô lệ của Pháp hơn tám mươi năm nay, một dân tộc đã gan góc đứng về phe Đồng minh chống phát xít mấy năm nay, dân tộc đó phải được tự do ! Dân tộc đó phải được độc lập !
(Hồ Chí Minh)
Nhấn mạnh bản chất kiên cường, gan dạ, ý chí, sức mạnh đấu tranh và sự xứng đáng được hưởng quyền tự do độc lập của dân tộc Việt Nam.
31
b) Người ta đi cấy lấy công,
Tôi nay đi cấy còn trông nhiều bề
Trông trời trông đất, trông mây,
Trông mưa, trông gió, trông ngày, trông đêm.
Trông cho chân cứng đá mềm,
Trời êm bể lặng mới yên tấm lòng.
(Ca dao)
32
b) Người ta đi cấy lấy công,
Tôi nay đi cấy còn trông nhiều bề
Trông trời trông đất, trông mây,
Trông mưa, trông gió, trông ngày, trông đêm.
Trông cho chân cứng đá mềm,
Trời êm bể lặng mới yên tấm lòng.
(Ca dao)
Nhấn mạnh công việc và nỗi lo lắng, trông mong cho mưa thuận gió hòa để được vụ mùa bội thu của người nông dân.
CÁCH
QUÃNG
CHUYỂN
TIẾP
Bài Tập 2:
Vậy mà giờ đây, anh em tôi sắp phải . Có thể sẽ mãi mãi. Lạy trời
đây chỉ là . thôi.
(Khánh Hoài)
xa
nhau
xa nhau
một giấc mơ
Một giấc mơ
xa nhau … xa nhau …
một giấc mơ.
Một giấc mơ
BT 3:
Theo em trong đoạn văn sau đây, việc lặp đi lặp lại một số từ ngữ có tác dụng biểu cảm hay không?
Phía sau nhà em có một mảnh vườn. Mảnh vườn ở phía sau nhà em, em trồng rất nhiều loài hoa. Em trồng hoa cúc. Em trồng hoa thược dược. Em trồng hoa đồng tiền. Em trồng hoa hồng. Em trồng cả hoa lay ơn nữa. Ngày Phụ nữ quốc tế, em hái hoa sau vườn nhà em tặng mẹ em. Em hái hoa tặng chị em…
Sửa lại đoạn văn trên
Phía sau nhà em có một mảnh vườn. Em trồng rất nhiều loài hoa: hoa cúc, hoa thược dược, hoa đồng tiền, hoa hồng, cả hoa lay ơn nữa. Ngày Phụ nữ quốc tế, em hái hoa tặng mẹ và chị em…
Viết một đoạn văn ngắn có sử dụng điệp ngữ
Do?n m?u
Nhân ngày nhà giáo Việt Nam, chúng em
xin gửi tới các thầy cô giáo một lời chúc
sức khỏe, một lời chúc thành đạt. Chúng
em xin hứa: sẽ học tập tốt, ngoan ngoãn,
xứng đáng là học sinh ngoan của thầy cô.
BÀI TẬP 4
SƠ ĐỒ TƯ DUY
Chúc các em chăm ngoan, học giỏi.
Xin chào