Bài 16
ĐỊNH LUẬT III NIU-TƠN
Sách giáo khoa vật lý 10 nâng cao trang 71
1. Nhận xét
2. Định luật III Newton
3. Lực và phản lực
4. Thí nghiệm kiểm tra
5. Bài tập vận dụng
1. Nhận xét
a/ Ví dụ 1:
Quan sát hiện tượng sau:
An tác dụng lực vào lưng Bình
Bình tiến về phía trước
Tại sao:
An lại lùi
Về phía sau?
Chứng tỏ:
Lưng bình đã tác dụng vào tay An một lực.
a/ Ví dụ 2
Quan sát hiện tượng sau và cho nhận xét:
Sắt non
châm
Sắt non
Nam châm
Nam
Lực nào đã làm cho nam châm dịch chuyển lại ngần sắt?
Nam châm hút sắt nên sắt nên sắt dịch chuyển về phía nam châm.
Đó chính là lực hút của sắt tác dụng lên nam châm.
Kết luận gì về tương tác giữa hai vật?
Nếu vật A tác dụng lên vật B thì vật B cũng tác dụng lên vật A.
Đó chính là tác dụng tương hỗ (tương tác) giữa các vật.
Ta có thể minh họa bằng sơ đồ sau:
A tác dụng lên B
B tác dụng lên A
A
B
TƯƠNG TÁC
2. Định luật III Newton
Tương tác giữa hai lò xo:
A
B
Nhận xét:
Luôn nằm trên một đường thẳng
ngược chiều nhau và bằng nhau về độ lớn.
a/ Thí nghiệm
+ Đứng yên:
+ Chuyển động:
Hai lực này được gọi là hai lực trực đối.
Khi vật A tác dụng lên vật B một lực, thì vật B cũng tác dụng trở lại vật A một lực. Hai lực này trực đối.
b/ Định luật III NEWTON
3. Lực và phản lực
Hai lực trực đối là hai lực thỏa mãn 3 điều kiện :
+ Cùng giá.
+ Ngược chiều.
+ Cùng độ lớn.
Hai lực cân bằng nhau là hai lực thỏa mãn 4 điều kiện:
+ Cùng giá.
+ ngược chiều.
+ Cùng độ lớn.
+Tác dụng lên cùng một vật .
Trong hai lực
Và
Ta gọi một lực là lực tác dụng, lực kia là phản lực.
A
B
4. Thí nghiệm kiểm tra
Làm thí nghiệm như sau:
Một lò xo được nén bởi một sợi dây hai đầu là hai xe có khối lượng như nhau bánh xe lăn không ma sát trên mặt phẳng nằm ngang.
Theo định luật III ta có F12=F21
Theo định luật II F=ma
=> a1=a2
Vì hai xe chuyển động với vận tốc đầu bằng 0. Nên quãng đường đi được của hai xe là bằng nhau trong ở mọi thời điểm.
5. Bài tập vận dụng
Đứt dây
Câu hỏi trắc nghiệm
1. Điều nào sau đây là đúng khi nói về cặp lực trực đối cân bằng?
A. Tác dụng lên hai vật khác nhau, có cùng độ lớn, cùng giá, nhưng ngược chiều.
B. Cùng tác dụng lên một vật, có cùng độ lớn, cùng giá, nhưng ngược chiều.
C. Tác dụng lên hai vật khác nhau.
D. Cùng tác dụng lên một vật.
10
09
08
07
06
05
04
03
02
01
00
20
19
18
17
16
15
14
13
12
11



A. Tác dụng lên hai vật khác nhau, có cùng độ lớn, cùng giá, nhưng ngược chiều.
2. Điều nào sau đây là đúng khi nói về lực và phản lực ?
A. Lực và phản lực là hai lực trực đối xuất hiện đồng thời và cân bằng.
B. Lực và phản lực là hai lực trực đối xuất hiện đồng thời nhưng không cân bằng.
C. Lực xuất hiện trước phản lực xuất hiện sau.
D. Lực và phản lực thuộc hai loại lực khác nhau.
10
09
08
07
06
05
04
03
02
01
00
20
19
18
17
16
15
14
13
12
11



B. Lực và phản lực là hai lực trực đối xuất hiện đồng thời nhưng không cân bằng.