TIẾT 5

BÀI 5

KIỂM TRA BÀI CŨ
Câu 1 :
a) Nêu khái niệm điện trở tương đương của đoạn mạch gồm các điện trở mắc nối tiếp.
b) Viết các 5 công thức của đoạn mạch nối tiếp .

Điện trở tương đương ( Rtđ) của một đoạn mạch gồm các điện
trở là điện trở có thể thay thế cho đoạn mạch này , sao cho với
cùng một hiệu điện thế thì cường độ dòng điện chạy qua đoạn
mạch vẫn có giá trị như trước.
I = I1 =I2= . . . =In
U = U1 + U2 + . . . +Un
Rtđ = R1 + R2 + . . . Rn

U1
R1
=
U2
R2
Rtđ = n.Rn

KIỂM TRA BÀI CŨ
Câu 1: Điền vào vế còn lại để có hệ thức đúng
Khi điện trở R1 nối tiếp R2 thì ta có:
I = I1 = I2
U1
R1
U
+
U
=
U= 1
2
U2
R2
Rtd = R1 + R2

Câu 2: Có 2 điện trở: R1= 8  , R2=16  nối tiếp với
nhau vào giữa hai điểm có hiệu điện thế 12V
a. Tính điện trở tương đương của mạch
b. Tính cường độ dòng điện chạy qua mỗi điện trở

KIỂM TRA BÀI CŨ
Giải:
a. Điện trở tương đương của hai điện trở mắc nối tiếp là:
Rtd = R1 + R2 = 8 + 16 = 24 
b. Cường độ dòng điện qua các điện trở R1 nối tiếp R2 là:
U
I = I1 = I2 =
Rtđ

=

12V
= 0,5A
24

BÀI 5: ĐOẠN MẠCH SONG SONG

I. Cường độ dòng điện và hiệu điện thế trong đoạn mạch song song
1.Nhớ lại kiến thức lớp 7
Trong đoạn mạch gồm hai
bóng đèn mắc song song :

I1

I2
Cường độ dòng điện chạy qua mạch chính bằng tổng các
cường độ dòng điện chạy qua mạch rẽ.
I = I1 + I2 (1)

Hiệu điện thế giữa hai đầu đoạn mạch bằng hiệu điện
thế giữa hai đầu mỗi mạch rẽ.
U = U1 = U2 (2)

I

Bài 4. ĐOẠN MẠCH SONG SONG
I. CƯỜNG ĐỘ DÒNG ĐIỆN VÀ HIỆU ĐIỆN THẾ TRONG
ĐOẠN MẠCH SONG SONG

2. Đoạn mạch gồm hai điện trở mắc song song

C1

Quan sát sơ đồ và cho biết các điện trở R1, R2 được mắc như thế
nào với nhau. Nêu vai trò của vôn kế và ampe kế trong mạch
A
+

K

+ Hai điện trở R1 và R2 được
mắc song song với nhau
+ Vôn kế V đo hiệu điện thế
giữa hai đầu 2 điện trở và hiệu
điện thế giữa 2 đầu nguồn điện

A

B
-

V
R1

R2

+ Ampe kế A đo cường độ dòng điện chạy qua mạch chính
Các hệ thức(1),(2) vẫn đúng đối với đoạn mạch gồm 2 điện trở
mắc song song.

I. Cường độ dòng điện và hiệu điện thế trong đoạn mạch song song
2. Đoạn mạch gồm hai điện trở mắc song song
K
A

R1

A B
+ V

C1: Quan sát sơ đồ mạch điện
Hình 5.1, cho biết các điện trở
R1, R2 được mắc như thế nào?
Nêu vai trò của vôn kế và ampe kế trong sơ đồ

R2

Trả lời: Sơ đồ mạch điện cho biết điện trở R1 mắc song song với R2.
Ampe kế đo cường độ dòng điện qua mạch chính . Vôn kế đo hiệu
điện thế giữa hai đầu đoạn mạch, cũng là hiệu điện thế giữa hai đầu
mỗi điện trở

I. Cường độ dòng điện và hiệu điện thế trong đoạn mạch song song
2. Đoạn mạch gồm hai điện trở mắc song song
K
A

R1

A B
+ V

R2

Các hệ thức : I = I1 + I2
U = U1= U2
vẫn đúng với đoạn mạch gồm hai điện trở mắc song song.

I. Cường độ dòng điện và hiệu điện thế trong đoạn mạch song song
2. Đoạn mạch gồm hai điện trở mắc song song
Mở rộng : Nếu đoạn mạch
có n điện trở mắc song song
thì hệ thức được mở rộng
như sau:
Cường độ dòng điện chạy qua mạch chính bằng tổng các cường
độ dòng điện chạy qua mạch rẽ
I = I1 + I2 + . . . + In (1)
Hiệu điện thế giữa hai đầu đoạn mạch bằng hiệu điện giữa hai
đầu mối mạch rẽ.
U = U1= U2 = . . . = Un (2)

I. Cường độ dòng điện và hiệu điện thế trong đoạn mạch song song
2. Đoạn mạch gồm hai điện trở song song
C2: CMR trong đoạn mạch gồm hai điện trở mắc song song , cường
Độ dòng điện chạy qua mỗi điện trở tỉ lệ nghịch với điện trở đó.

K
A

R1

A B
+ V

R2

Vì R1 song song với R2 nên ta có :
U1 = U2
 I1. R1 = I2 . R2
I
R
 1  2 (3)
I 2 R1

Kết luận: Trong đoạn mạch mắc song song cường độ dòng
điện chạy qua mỗi điện trở tỉ lệ nghịch với điện trở đó.

Bài 4. ĐOẠN MẠCH SONG SONG
I. CƯỜNG ĐỘ DÒNG ĐIỆN VÀ HIỆU ĐIỆN THẾ TRONG
ĐOẠN MẠCH SONG SONG
1. Nhớ lại kiến thức lớp 7
2. Đoạn mạch gồm hai điện trở mắc song song:
* Sơ đồ mạch điện
I = I1 + I 2
(1)
U = U1 = U2 (2)

I1 R2
=
I2 R1

(3)

II. Điện trở tương đương của đoạn mạch song song
1.Công thức tính điện trở tương đương của đoạn mạch song song
C3: Hãy chứng minh rằng công thức tính điện trở tương đương của
đoạn mạch gồm hai điện trở R1, R2 mắc song song là:

1
1
1
 
Rtd R1 R2

(4)

Từ đó suy ra

R1 R2
Rtd 
R1  R2

K
A

5

A B
+ R1
R2

V

II. Điện trở tương đương của đoạn mạch song song
1.Công thức tính điện trở tương đương của đoạn mạch song song
C3 : Áp dụng định luật ôm cho mỗi điện trở :

U
I 
;
Rtd

U1
I1  ;
R1

Vì đây là đoạn mạch song song nên:
I = I1 + I2



Từ ( 4) ta có

1
R2  R1

Rtd
R1.R2

U
U U
 1 2
Rtd
R1 R2

Mà: U = U1 = U2

1
1
1

 
Rtd
R1 R2

U
I2  2
R2

(4)

R1 R2
 Rtd 
R1  R2

5

II. Điện trở tương đương của đoạn mạch song song
1. Công thức tính điện trở tương đương của đoạn mạch gồm hai
điện trở mắc song song

Mở rộng:

Nếu trong đoạn mạch có n điện trở mắc thì chúng minh
tương tự ta sẽ có :
1
1
1
1

 
 ... 
Rtd
R1 R2
RN

II. Điện trở tương đương của đoạn mạch song song
2. Thí nghiệm kiểm tra:
A

B

IAB= 1A

1

0

A

1,5

+

A

-

V

+

K

5

6

0

1

0,5

3

4

2

R1=24 Ω

R2=8 Ω

II. Điện trở tương đương của đoạn mạch song song
2. Thí nghiệm kiểm tra:
IAB= 1A

A

I'AB= 1A

B

VËy IAB=I'AB

1

0

A

1,5

+

A

-

R3 t­¬ng ®­¬ng víi R12

V

+

R3=6 Ω

K

5

6

0

1

0,5

3

4

2

-

2. Thí nghiệm kiểm tra:
R1= 24  mắc song song R2= 8 

Rtđ= 6 

UAB= 6V

UAB= 6V

IAB= 1A

I'AB= 1A

1 = 1 + 1
6 24 8
công thức:

1= 1 + 1
Rtđ R1 R2

đúng

II. Điện trở tương đương của đoạn mạch song song
3 . Kết luận: Đối với đoạn mạch gồm hai điện trở mắc song
song thì nghịch đảo của điện trở tương đương bằng tổng
nghịch đảo các điện trở thành phần.

Người ta thường mắc song vào mạch điện các dụng cụ điện
có cùng hiệu điện thế định mức. Khi hiệu điện thế của
mạch bằng hiệu điện thế định mức thì các dụng cụ này
đều hoạt động bìnhthường và có thể sử dụng độc lập với
nhau.

III. Vận dụng:
C4.Trong phòng học đang sử dụng
một đèn dây tóc và một quạt trần có
cùng hiệu điện thế định mức 220V.
Hiệu điện thế của nguồn là 220V.
Mỗi đồ dùng đó đều có công tắc và
cầu chì bảo vệ riêng
+ Đèn và quạt được mắc thế nào
vào nguồn để chúng hoạt động bình
thường ?
+ Vẽ sơ đồ mạch điện đó. Cho kí
hiệu sơ đồ của quạt điện là
M

+ Nếu đèn không hoạt động thì
quạt có hoạt động không? Vì sao?
Trả lời
+ Đèn và quạt phải mắc song
song vào nguồn điện
+ Sơ đồ mạch điện
X
M
+ Nếu đèn không hoạt động
thì quạt vẫn hoạt động, vì
quạt vẫn được mắc vào hiệu
điện thế đã cho

III. Vận dụng:
C5: Cho hai điện trở
R1 = R2 = 30  được
mắc như sơ đồ hình 5.2a
+ Tính điện trở tương
đương của đoạn mạch
đó

+ Mắc thêm R3= 30
vào đoạn mạch trên thì
điện trở tương đương
của đoạn mạch mới
bằng bao nhiêu?So sánh
điện trở đó với mỗi điện
trở thành phần?

R1 = R2 = 30Ω
RAB = ?

A

R1
R2

+ Điện trở tương đương của đoạn mạch AB là

1
1
1
1
1
1
 
 
2.
R12 R1 R2 30 30
30
30
 R12 
15
2

B

III. Vận dụng:

C5: Cho hai điện trở
R1 = R2 = 30  được
mắc như sơ đồ hình5.2a.
+ Tính điện trở tương
đương của đoạn mạch
đó
+ Mắc thêm R = 30 
3

vào đoạn mạch trên thì
điện trở tương đương
của đoạn mạch mới
bằng bao nhiêu?So sánh
điện trở đó với mỗi điện
trở thành phần?

Mắc thêm điện trở R3
R3 = 30Ω
RAC = ?

A

R3
R1

C

R2

Điện trở tương đương của đoạn mạch AC là:

1
1
1
1
1
1
1
 

 

Rtđ R1 R2 R3 30 30 30
1
30
3.  Rtđ 10()
30
3
Nếu đoạn mạch có n điện trở có giá trị như
R
R

nhau mắc song song thì :
td
n
và Rtđ luôn nhỏ hơn các điện trở thành phần

R3
A

R1

B

R2

R12
Mở rộng:Với ba điện trở mắc song song:

1 = 1 + 1 + 1
R3
R2
Rtđ R 1

Mở rộng cho đoạn mạch n điện trở mắc song song:
I = I1 + I2 +...+ In
U = U1 = U2 =...= Un

Câu phát biểu nào sau đây là đúng: Trong đoạn mạch
mắc song song, cường độ dòng điện :
A



B

qua các vật dẫn là như nhau.
trong mạch chính bằng tổng cường độ dòng
điện qua các mạch rẽ.

C

qua các vật dẫn không phụ thuộc vào
điện trở các vật dẫn.

D

trong mạch chính bằng cường độ dòng
điện qua các mạch rẽ.

Câu phát biểu nào sau đây là đúng?
Điện trở tương đương của mạch mắc song song :
A



bằng mỗi điện trở thành phần.

B

bằng tổng các điện trở thành phần.

C

nhỏ hơn mỗi điện trở thành phần.

D

lớn hơn mỗi điện trở thành phần.

1
1
1
=
+
R
R R
1
2
tđ

n

CỦNG CỐ

GHI NHỚ
TRONG ĐOẠN MẠCH SONG SONG

I = I1 + I2 + ... + In ( 1)
U = U1 = U2 = ... = Un(2)
I1 R2
 (3)
I 2 R1

1
1
1
1
 
 ... 
(4)
Rtd
R1 R2
RN

R
R1 R2
Rtd 
5 Rtd  (6)
R1  R2
n

CÓ THỂ EM CHƯA BIẾT

Dòng điện qua cơ thể con chim:
5,3.10-7A

Học phần ghi nhớ SGK
Làm các bài tập sách bài tập.
Tìm hiểu trước bài 6 sách giáo khoa