  


TiÕt 5

§o¹n m¹ch m¾c song song
K

A
B
+ -

R1
R2

KiÓm tra bµi cò
Ba ®iÖn trë R1= 5 «m,
R2 = 10 «m, R3= 15
«m ®­îc m¾c nèi tiÕp
víi nhau vµo hiÖu
®iÖn 12V
a. TÝnh ®iÖn trë t­¬ng ®­
¬ng cña ®o¹n m¹ch.
b. TÝnh hiÖu ®iÖn thÕ
gi÷a hai ®Çu mçi
®iÖn trë.

R1

K

R2

M

R2

N

Gi¶i
a. ¸p dông c«ng thøc Rt®= R1+R2+R3 ,
thay sè Rt®= 5+10+15=30 «m
b. Theo bµi ra vµ lÊy kÕt qu¶ cña c©u trªn
ta tÝnh ®­îc I = 12/30 = 0,4A nªn
U1=2V, U2=4V, U3=6V.

– bài song,
5
§èi víi ®o¹n m¹chTiết
m¾c5 song
®iÖn trë t­¬ng
®­¬ng cña ®o¹n m¹ch cã b»ng tæng c¸c ®iÖn trë
thµnh phÇn kh«ng?

ĐOẠN MẠCH MẮC
Chóng ta tiÕp tôc nghiªn cøu:
song song

I. Cường độ dòng điện và hiệu điện thế trong đoạn m ạch
mắc song song

1. Nhí l¹i kiÕn thøc líp 7

Trong ®o¹n m¹ch gåm hai bãng ®Ìn m¾c song song:
C­êng ®é dßng ®iÖn ch¹y qua m¹ch chÝnh b»ng tæng
c¸c c­êng ®é dßng ®iÖn ch¹y qua c¸c m¹ch rÏ:
I = I 1 + I2
(1)
HiÖu ®iÖn thÕ hai ®Çu ®o¹n m¹ch b»ng hiÖu ®iÖn thÕ
gi÷a hai ®Çu mçi m¹ch rÏ:
U = U1 = U 2
(2)

1. Nhí l¹i kiÕn thøc líp 7
2. §o¹n m¹ch gåm hai ®iÖn trë m¾c song song
K

A
B
+ -

C1 Quan s¸t s¬ ®å m¹ch
®iÖn h×nh bªn vµ cho biÕt
V
R1
®iÖn trë R1, R2 ®­îc m¾c A
víi nhau nh­ thÕ nµo. Nªu
R2
vai trß cña V«n kÕ vµ
Ampe kÕ trong s¬ ®å
TLC1 S¬ ®å m¹ch ®iÖn h×nh trªn cho biÕt ®iÖn trë R1 ®­îc m¾c song song
víi R2. Ampe kÕ ®o c­êng ®é dßng ®iÖn ch¹y trong m¹ch chÝnh. V«n kÕ
®o hiÖu ®iÖn thÕ gi÷a hai ®Çu mçi ®iÖn trë, ®ång thêi lµ hiÖu ®iÖn thÕ gi÷a
hai ®Çu ®o¹n m¹ch.
C¸c hÖ thøc (1), (2) vÉn ®óng ®èi víi ®o¹n m¹ch gåm hai ®iÖn trë m¾c
song song.

1. Nhí l¹i kiÕn thøc líp 7
2. §o¹n m¹ch gåm hai ®iÖn trë m¾c song song

C2 H·y chøng minh r»ng
®èi víi ®o¹n m¹ch gåm
hai ®iÖn trë m¾c song
song, c­êng ®é dßng ®iÖn
qua mçi ®iÖn trë tû lÖ
nghÞch víi ®iÖn trë ®ã.
I1 / I2 = R2 / R1
(3)

K
A

TLC2 Ta biÕt I1.R1=I2.R2 Suy ra I1 / I2 = R2 / R1

A
B
+ R1
R2

V

II. Điện trở tương đương của đoạn mạch song song

1. C«ng thøc tÝnh ®iÖn trë t­¬ng ®­¬ng cña ®o¹n m¹ch m¾c song song

C3 H·y chøng minh c«ng
thøc tÝnh ®iÖn trë t­¬ng ®­
¬ng cña ®o¹n m¹ch gåm
A
hai ®iÖn trë R1 , R2 m¾c
song song lµ:
1 / Rt® =1/R1+1/R2
(4)
RR
Tõ ®ã suy ra Rt®= 1 2
R1  R2

K

A
B
+ R1

V

R2

TLC3 Tõ hÖ thøc ®Þnh luËt «m I=U/R (*) ,
ta cã I1= U1/R1 ; I2= U2/R2 ; ®ång thêi
I=I1+I2 ; U=U1=U2 . Thay vµo biÓu thøc (*)
ta cã 1 / Rt® =1/R1+1/R2
hayRt®= R1R2/R1+R2

2. ThÝ nghiÖm kiÓm tra

A

IAB= 1A

1

0

A

1,5

+

A

-

K

V

+

5

6

0

1

0,5

3

4

2

B

R1=24 «m

R2=8 «m

2. ThÝ nghiÖm kiÓm tra

IAB= 1A

A

I'AB= 1A

B

VËy IAB=I'AB

1

0

A

1,5

+

A

-

R3 t­ương ®­ương víi R12

V

+

R3=6 «m

K

5

6

0

1

0,5

3

4

2

-

3. KÕt luËn

§èi víi ®o¹n m¹ch gåm hai ®iÖn trë m¾c song song th×
nghÞch ®¶o cña ®iÖn trë t­¬ng b»ng tæng c¸c nghÞch ®¶o
cña tõng ®iÖn trë thµnh phÇn.
Ng­ười ta th­ường m¾c song song vµo m¹ch ®iÖn c¸c
dông cô ®iÖn cã cïng hiÖu ®iÖn thÕ ®Þnh møc. Khi hiÖu
®iÖn thÕ cña m¹ch ®iÖn b»ng hiÖu ®iÖn thÕ ®Þnh møc
th× c¸c dông cô nµy ®Òu ho¹t ®éng b×nh th­ường.

IIi. Vận dụng

C4 Trong phßng häc ®ang sö dông mét
®Ìn d©y tãc vµ mét qu¹t trÇn cã cïng
hiÖu ®iÖn thÕ ®Þnh møc 220V. HiÖu
®iÖn thÕ cña nguån lµ 220V. Mçi ®å
dïng ®Òu cã c«ng t¾c vµ cÇu ch× b¶o vÖ
riªng.
+ §Ìn vµ qu¹t ®­ược m¾c thÕ nµo vµo
m¹ch ®iÖn ®Ó chóng ho¹t ®éng b×nh
thường?
+ VÏ s¬ ®å m¹ch ®iÖn ®ã. Cho ký hiÖu
s¬ ®å cña qu¹t ®iÖn lµ: M
+ NÕu ®Ìn kh«ng ho¹t ®éng th× qu¹t cã
ho¹t ®éng kh«ng? V× sao?

TLC4 + §Ìn vµ qu¹t ®­ược m¾c
vµo nguån 220V ®Ó chóng
ho¹t ®éng b×nh th­ường
+ S¬ ®å m¹ch ®iÖn

M
+ NÕu ®Ìn kh«ng ho¹t ®éng th×
qu¹t vÉn ho¹t ®éng v× qu¹t vÉn
m¾c vµo hiÖu ®iÖn thÕ ®· cho

C5 Cho hai ®iÖn trë
R1=R2=30 «m ®­ược m¾c
nh­ư s¬ ®å bªn

TLC5

+ TÝnh ®iÖn trë t­ương
®ương cña ®o¹n m¹ch
®ã.
+ R12= 30/2 =15 «m

R1
R2

R
+ NÕu thªm ®iÖn trë
R3=30 «m vµo ®o¹n m¹ch
R
nh­ư s¬ ®å th× ®iÖn trë
R
tương ®­ương cña ®o¹n
m¹ch míi b»ng bao
nhiªu? So s¸nh ®iÖn trë + Rt®=R12 .R3/R12+R3
®ã víi mçi ®iÖn trë thµnh
= 15.30/45=10 «m .
phÇn.
Rt® nhá h¬n mét ®iÖn trë thµnh phÇn.
3

1

2

Më réng: §iÖn trë t­ương ®­ương cña
®o¹n m¹ch gåm ba ®iÖn trë m¾c song
song ®­ược tÝnh theo c«ng thøc:
R1
R2
R3
R1

1
1
1
1
 

Rtd R1 R2 R3

R2

GHI NHỚ
• §èi víi ®o¹n m¹ch gåm hai ®iÖn trë m¾c song song:
• C­ường ®é dßng ®iÖn ch¹y qua m¹ch chÝnh b»ng tæng
cường ®é dßng ®iÖn ch¹y qua c¸c m¹ch rÏ: I = I1+ I2
• HiÖu ®iÖn thÕ gi÷a hai ®Çu ®o¹n m¹ch song song b»ng
hiÖu ®iÖn thÕ gi÷a hai ®Çu mçi ®o¹n m¹ch rÏ: U = U1 = U2
• §iÖn trë t­ương ®­ương ®­ược tÝnh theo c«ng thøc:
1/Rt®= 1/R1 + 1/R2
• C­ường ®é dßng ®iÖn ch¹y qua mçi ®iÖn trë tû lÖ nghÞch
víi ®iÖn trë ®ã I1/I2= R2/R1

Dặn dò
- VÒ nhµ häc kü bµi.

- §äc cã thÓ em ch­a biÕt.
- Lµm bµi tËp 5 trang 9-10
SBT