I,TÌM HIỂU CHUNG:
1,Tác giả:
- Nguyễn Đình Chiểu (18221888), tự là Mạnh Trạch,
hiệu Trọng Phủ, Hối Trai
- Quê: làng Tân Thới, huyện
Bình Dương, tỉnh Gia Định
- Ông xuất thân trong gia
đình nho học, năm 1843 thi
đỗ tú tài ở trường thi Gia
Định
- Cuộc đời gặp nhiều bất

Khu di tích danh nhân
Nguyễn Đình Chiểu

Tượng danh nhân
Nguyễn Đình Chiểu

Nhìn ở xa

Nhìn ở gần

2. Sự nghiệp văn học:
A. Tác phẩm chính:
- Cuộc đời sáng tác của ông được chia làm hai giai đoạn chính: trước và sau
khi thực dân Pháp xâm lược:
+ Ở giai đoạn đầu, ông viết hai truyện thơ dài: Truyện Lục Vân Tiên và Dương
Từ - Hà Mậu.
+ Giai đoạn sau: Chạy giặc, Văn tế nghĩa sĩ Cần Giuộc, Văn tế Trương Định,
Thơ
Tòng, Văn tế nghĩa sĩ trận vong Lục tỉnh, Ngư Tiều y thuật vấn
B. Nộiđiếu
dungPhan
thơ văn:
đáp,...
- Thể hiện lý tưởng đạo đức, nhân nghĩa và lòng yêu nước, thương dân
C. Phong cách nghệ thuật:
- Đậm sắc thái Nam Bộ

Các tác phẩm
chính:

-Bài thơ này đã được tác giả viết ngay sau khi
thành Gia Định bị thực dân Pháp bắt đầu tấn
công (ngày 17/2/1859).

-2 câu đề:khung cảnh đất nước
-2 câu thực:cảnh chạy giặc của
nhân dân
-2 câu luận:cảnh mất mát,đau
thương đất nước của tác giả
-2 câu kết:tâm trạng,thái độ của tác
giả.

II,Đọc hiểu văn bản:
1,Hai câu đề:khung cảnh đất nước.
Tan
Tan chợ
chợ vừa
vừa nghe
nghe tiếng
tiếng súng
súng Tây
Tây,
Một bàn cờ thế phút sa tay.
- Giặc đến:
- + Thời điểm: tan chợ
-> nơi đông đúc, thời khắc hướng về sự
đoàn viên, sum họp, quây quần.
- + Âm thanh: súng Tây
-> lần đầu tiên xuất hiện trong văn học
-> gợi sự tàn bạo, hủy diệt hàng loạt.
=>Qua đó sự hoảng loạn, kinh hoàng của con
người trước âm thanh ghê rợn, gây tàn sát trong
thời điểm không ngờ tới.

II,Đọc hiểu văn bản:
1,Hai câu đề:khung cảnh đất nước.
Bàn cơ thế phút sa tay
-Có thể là một trận cờ đang chơi dở
Hay ý nói đến đất nước đang gặp nguy lan
-> Tình thế bất ngờ, thất thế, mất chủ động
->Với việc sử dụng biện pháp nghệ thuật ẩn dụ
đã làm nổi bật tình cảnh đất nước đang rơi vào
tình trạng nguy ngập:Giặc đến phá tan cuộc
sống yên bình của nhân dân.
=>Qua hai câu đề tác giả đã làm nổi
bật khung cảnh căng thẳng,đột
ngột,bất ngờ của tinh cảnh đất nước
và qua đó nói lên bản chất của bọn
thực dân Pháp.

II,Đọc hiểu văn bản:
2, Hai câu thực:cảnh chạy giặc của nhân dân.
Bỏ nhà lũ trẻ lơ xơ chạy
Mất ổ bầy chim dáo dác bay
- Các từ ngữ:“Bỏ nhà”, “lơ xơ chạy”, “mất ổ”, “dáo dát bay”
-> Nói lên sự tan nát, tán loạn, hãi hùng của dân làng và bầy chim khi
chạy giặc
- “Lũ trẻ”, “đàn chim”
-> Đây là hai hình ảnh điển hình cho nỗi đau thương của nhân dân
- Nghệ thuật đảo ngữ nhấn mạnh: bỏ nhà, mất ổ
->Nhấn mạnh nỗi ám ảnh bi thương về cảnh chạy giặc của dân làng
=>Qua việc sử dụng hình ảnh những đứa trẻ lơ sơ chạy,đàn chim dáo dát
bay không chỉ gợi ra không khí bom đạn dữ dội mà còn tái hiện tinh cảnh
đáng thương của con người và muôn thú trước thực cảnh tàn bạo của kẻ
thù

Từ đó làm nổi bật toàn diện
bức tranh chân dung của bọn
thực dân Pháp xâm lược Việt
Nam

II,Đọc hiểu văn bản:
3,Hai câu luận:cảnh mất mát,đau thương đất nước của tác giả.
Bến Nghé của tiền tan bọt nước
Ðồng Nai tranh ngói nhuốm màu mây

Bến Nghé

Đồng Nai

II,Đọc hiểu văn bản:
3,Hai câu luận:cảnh mất mát,đau thương đất
nước của tác giả.
Bến Nghé của tiền tan bọt nước
Ðồng Nai tranh ngói nhuốm màu mây
NT: “đối”
Bến Nghế><Đồng Nai
của tiền>tan bọt nước>->Tiền của,tài sản của nước ta bị giặc cướp phá
sạch,nhà cửa,xóm làng bị tàn phá,đổ nát
NT:đảo ngữ nhấn mạnh hai vùng đất Bến Nghé,Đồng
Nai trước là những ruộng lúa lớn của Nam Bộ và là nơi
buôn bán sầm uất nhất thanh bình giờ chỉ còn là những
khoảng khắc tan hoang,đổ nát

=>Hai câu luận,ý thơ được phát triển và mở
rộng.Tác giả lên án tội ác giặc Pháp càn
quét,đốt nhà,xát hại người vô tội,tàn phá
quê hương.Cùng với việc sử dụng các BPTT
đảo ngữ và phép đối đã làm nổi bật nên hai
câu luận

II,Đọc hiểu văn bản:
4,Hai câu kết:tâm trạng thái độ của tác giả.

Hỏi trang dẹp loạn rày đâu vắng?
Nỡ để dân đen mắc nạn này!
-Hai câu kết là một câu hỏi gay gắt của tác giả và lời phê phân nghiêm khắc
những trang dẹp loạn của triều đình.Ngoài ra câu thơ còn là một tiếng khóc
nghẹn ngào đầy nước mắt của con người mù lòa một lòng yêu nước, thương
dân mà không thể làm gì cho dân trong cơn loạn lạc
-> Từ đó bộc lộ tâm trạng phẫn uất, thất vọng đồng thời thể hiện nỗi chờ
mong khắc khoải sự xuất hiện của trang dẹp loạn để cứu nước
-> Đó là lời kêu gọi tha thiết lòng yêu nước trong mỗi người để hành động
chống lại kẻ thù xâm lược.

III,Tổng kết:
1,Nội dung:
-Chạy giặc phản ánh hiện thực đau thương của nhân dân Nam Bộ trong những
ngày đầu thực dân Pháp xâm lược. Đồng thời nói lên nỗi đau và lòng căm hận
của tác giả trước tội ác của giặc; mong ước có một bậc anh hùng ra tay dẹp
loạn.
-Bài thơ còn thể hiện tình cảm yêu nước tha thiết của nhà thơ. Đó là những giây
phút đau thương trước cảnh nước mất nhà tan. Ông đã lên tiếng kêu gọi những
người có trách nhiệm đứng lên đánh giặc cứu nước và thức tỉnh lòng yêu nước
trong mỗi người dân Việt
2,Nghệ thuật:
-Các biện pháp tu từ: từ láy, phép đối
-Hình ảnh thơ gợi hình, gợi cảm
-Ngôn ngữ thơ tinh tế, giàu cảm xúc