Tiết 57:
ĐỐI THOẠI, ĐỘC THOẠI VÀ ĐỘC THOẠI NỘI TÂM TRONG VĂN BẢN TỰ SỰ
I. TÌM HIỂU CHUNG
1. Đối thoại, độc thoại và độc thoại nội tâm.

TÌM HIỂU VÍ DỤ SGK 176 - 177
Có người hỏi:
- Sao bảo làng Chợ Dầu tinh thần lắm cơ mà?...
- Ấy thế mà bây giờ đổ đốn ra thế đấy!
Ông Hai trả tiền nước, đứng dậy, chèm chẹp miệng, cười nhạt một tiếng, vươn vai nói to:
- Hà, nắng gớm, về nào…
Ông lão vờ vờ đứng lảng ra chỗ khác, rồi đi thẳng. Tiếng cười nói xôn xao của đám người mới tản cư lên ấy vẫn dõi theo. Ông nghe rõ cái giọng chua lanh lảnh của người đàn bà cho con bú:
- Cha mẹ tiên sư nhà chúng nó ! Đói khổ ăn cắp, ăn trộm bắt được người ta còn thương. Cái giống Việt gian bán nước thì cứ cho mỗi đứa một nhát !
Ông Hai cúi gằm mặt xuống mà đi. Ông thoáng nghĩ đến mụ chủ nhà.
Về đến nhà, ông Hai nằm vật ra giường, mấy đứa trẻ thấy bố hôm nay có vẻ khác, len lét đưa nhau ra đầu nhà chơi sậm chơi sụi với nhau.
Nhìn lũ con, tủi thân, nước mắt ông lão cứ giàn ra. Chúng nó cũng là trẻ con làng Việt gian đấy ư ? Chúng nó cũng bị người ta rẻ rúng hắt hủi đấy ư ? Khốn nạn, bằng ấy tuổi đầu … Ông lão nắm chặt hai tay lại mà rít lên :
- Chúng bay ăn miếng cơm hay miếng gì vào mồm mà đi làm cái giống Việt gian bán nước để nhục nhã thế này.

(Kim Lân, Làng,)
I. TÌM HIỂU YẾU TỐ ĐỐI THOẠI, ĐỘC THOẠI VÀ ĐỘC THOẠI NỘI TÂM TRONG VĂN BẢN TỰ SỰ
1. Ví dụ: (SKG/176//,177)


Có người hỏi:
- Sao bảo làng Chợ Dầu tinh thần lắm cơ mà?...
- Ấy thế mà bây giờ đổ đốn ra thế đấy!

Trong ba câu đầu đoạn trích
là lời của ai nói với ai?
Tham gia câu chuyện có
ít nhất mấy người?
Họ đang nói về điều gì?
- Những người tản cư nói với nhau
- Tham gia câu chuyện có ít nhất hai người, Họ đang nói về làng chợ Dầu
Dấu hiệu nào giúp em
nhận ra điều đó?
- Có hai lượt lời qua lại, đều hướng tới người tiếp chuyện và thể hiện bằng hai gạch đầu dòng.
I. TÌM HIỂU CHUNG
1. Đối thoại, độc thoại và độc thoại nội tâm.
a. Đối thoại.
VD:
Có người hỏi:
- Sao bảo làng Chợ Dầu tinh thần lắm cơ mà?...
- Ấy thế mà bây giờ đổ đốn ra thế đấy!

Đối thoại là hình thức đối đáp, trò
chuyện giữa hai hay nhiều người.
Đối thoại được thể hiện bằng dấu gạch đầu dòng
ở đầu lời trao và đáp, mỗi lượt lời là một gạch
đầu dòng.
Đối thoại là gì?
Ông Hai trả tiền nước, đứng dậy, chèm chẹp miệng, cười nhạt một tiếng, vươn vai nói to:
- Hà, nắng gớm, về nào…
Ông lão vờ vờ đứng lảng ra chỗ khác, rồi đi thẳng. .............
- Chúng bay ăn miếng cơm hay miếng gì vào mồm mà đi làm cái giống Việt gian bán nước để nhục nhã thế này.

Câu " Hà, nắng gớm, về nào...`
là của ai? Nói với ai?
- Ông nói với chính mình, nói bâng quơ, đánh trổng lảng để thoái lui.
- Không hướng đến ai ( nói giữa trời), không liên quan đến chủ đề của hai người đàn bà tản cư, không có câu trả lời
Độc thoại
Còn câu nào thuộc
hình thức độc thoại không?
Câu đó là ông Hai nói với ai?
Câu nói của ông hai với cái làng chợ Dầu - người trong tưởng tượng.
Ông Hai trả tiền nước, đứng dậy, chèm chẹp miệng, cười nhạt một tiếng, vươn vai nói to:
- Hà, nắng gớm, về nào…
Ông lão vờ vờ đứng lảng ra chỗ khác, rồi đi thẳng. .............
- Chúng bay ăn miếng cơm hay miếng gì vào mồm mà đi làm cái giống Việt gian bán nước để nhục nhã thế này.
Độc thoại là gì?
Độc thoại là lời nói của một
người nào đó nói với chính mình hoặc với
ai đó trong tưởng tượng, được
thể hiện bằng gạch đầu dòng.
Nhìn lũ con, tủi thân, nước mắt ông lão cứ giàn ra. Chúng nó cũng là trẻ con làng Việt gian đấy ư ? Chúng nó cũng bị người ta rẻ rúng hắt hủi đấy ư ? Khốn nạn, bằng ấy tuổi đầu … Ông lão nắm chặt hai tay lại mà rít lên...
Câu " Chúng nó cũng...tuổi đầu",
là những câu nói của ai? Hỏi ai?
Ông Hai tự hỏi mình về số phận của con ông.
Nó khác với hai câu trên ở điểm nào? Câu nói này thuộc hình thức nào?
Độc thoại nội tâm
Không có gạch đầu dòng vì nó diễn ra trong suy nghĩ, tình cảm của ông Hai, không thốt ra thành lời.
Nhìn lũ con, tủi thân, nước mắt ông lão cứ giàn ra. Chúng nó cũng là trẻ con làng Việt gian đấy ư ? Chúng nó cũng bị người ta rẻ rúng hắt hủi đấy ư ? Khốn nạn, bằng ấy tuổi đầu … Ông lão nắm chặt hai tay lại mà rít lên...
Độc thoại nội tâm là gì?
Khi người độc thoại mà không thốt
ra thành lời, không dùng gạch đầu dòng thì ta
gọi là độc thoại nội tâm.
Các hình thức trên có tác
dụng gì cho câu chuyện trên?
Tạo không khí cuộc sống như thật, khắc họa sâu sắc tâm lí nhân vật:
- Thái độ căm giận của mấy người tản cư
- Sự xấu hổ, tức giận và đau đớn, dằn vặt của ông Hai.
Đối thoại, độc thoại, độc thoại
nội tâm là ngôn ngữ nhân vật
và là những hình thức
quan trọng để thể hiện nhân
vật trong văn bản tự sự
Vậy các hình thức trên
có tác dụng như thế
nào trong văn bản tự sự
Thảo luận nhanh
1. Điểm giống và khác nhau của đối thoại và độc thoại.

2. Điểm giống và khác nhau của độc thoại và độc thoại nội tâm.
? Vậy giữa đối thoại và độc thoại giống và khác nhau như thế nào ?
- Giống nhau : Đều có dấu gạch đầu dòng, thốt ra thành lời.
- Khác nhau :
Phân biệt độc thoại và độc thoại nội tâm?
GHI NHỚ: (SKG/178)
II. LUYỆN TẬP
Bài tập 1: Phân tích tác dụng của hình thức đối thoại trong đoạn trích sau đây :
Mãi khuya, bà Hai mới chống gối đứng dậy. Bà lẳng lặng xuống bếp châm lửa ngồi tính tiền hàng. Vẫn những tiền cua, tiền bún, tiền đỗ, tiền kẹo… Vẫn cái giọng rì rầm, rì rầm thường ngày.
- Này, thầy nó ạ.
Ông Hai nằm rũ ra ở trên giường không nói gì.
- Thầy nó ngủ rồi à?
- Gì?
Ông lão khẽ nhúc nhích.
- Tôi thấy người ta đồn…
Ông lão gắt lên :
- Biết rồi!
Bà Hai nín bặt. Gian nhà lặng đi, hiu hắt.
( Kim Lân, Làng)
Ba lượt lời trao và 2 lượt lời đáp
Tác dụng: Tâm trạng buồn bã, đau khổ và thất vọng của ông Hai trong cái đêm nghe tin làng mình theo giặc.
- Này thầy nó ạ.
- Thầy nó ngủ rồi à ?
- Tôi thấy người ta đồn...
- ...
- Gì ?
- Biết rồi. !
- Lời bà Hai
- Lời ông Hai

Viết một đoạn văn kể chuyện theo đề tài tự chọn , trong đó sử dụng cả hình thức đối thoại , độc thoại và độc thoại nội tâm.
* Bài tập 2
V?n d?ng
Sử dụng các hình thức ngôn ngữ trên vào
thực tế và rút ra bài học sử dụng
các hình thức trên một cách hiệu quả.
c. Một hôm, tôi phàn nàn về việc ấy với binh Tư. Binh Tư là một người láng giềng khác của tôi . Hắn làm nghề ăn trộm nên vốn không ưa lão Hạc bởi vì lão lương thiện quá. Hắn bĩu môi và bảo :
- Lão làm bộ đấy ! Thật ra thì lão chỉ tâm ngẩm thế, nhưng cũng ra phết chứ chả vừa đâu. Lão vừa xin tôi một ít bả chó...
Tôi trố to đôi mắt, ngạc nhiên. Hắn thì thầm :
- Lão bảo có con chó nhà nào cứ đến vườn nhà lão... Lão định cho nó xơi một bữa. Nếu trúng, lão với tôi uống rượu.
Hỡi ơi lão Hạc ! Thì ra đến lúc cùng lão cũng có thể làm liều như ai hết... Một người như thế ấy !... Một người đã khóc vì trót lừa một con chó !... Một người nhịn ăn để tiền lại làm ma, bởi không muốn liên luỵ đến hàng xóm, láng giềng.. Con người đáng kính ấy bây giờ cũng theo gót binh Tư để có ăn ư ? Cuộc đời quả thật cứ một ngày một thêm đáng buồn...
                (Nam Cao. Lão Hạc)
NGÔN NGỮ NHÂN VẬT
ĐỐI THOẠI
ĐỘC THOẠI NỘI TÂM
Nhiều người đối đáp, trò chuyện với nhau -> trước lời có gạch ngang đầu dòng
Khắc họa nhân vật; câu chuyện diễn ra tự nhiên.
Nói chính mình (hoặc
Với ai đó trong tưởng
tượng)-> trước lời có
gạch ngang đầu dòng
ĐỘC THOẠI
Nói chính mình
( hoặc với ai đó
trong tưởng
tượng)->không
thành lời





CỦNG CỐ
Hướng dẫn học tập
Tiết sau: Chuẩn bị bài Luyện tập Đối thoại, độc thoại, độc thoại nội tâm
Làm các bài tập trong Sách BT ngữ văn lớp 9 trang 111,112
Xem lại truyện Chuyện người con gái Nam Xương, phát hiện các chi tiết đối thoại, độc thoại và độc thoại nội tâm xuất hiện trong truyện
Viết đoạn văn đóng vai Vũ Nương khi nghe chồng mắng nhiếc và đến khi nàng chết
Tiết 59:
LUYỆN TẬP:
ĐỐI THOẠI, ĐỘC THOẠI, ĐỘC THOẠI NỘI TÂM
Bài 1:. Xác định các hình thức: đối thoại, độc thoại và độc thoại nội tâm trong đoạn trích sau
a. Liên không hiểu sao, nhưng chị thấy lòng buồn man mác trước cái giờ khắc của ngày tàn
- Em thắp đèn lên chị Liên nhé
Nghe tiếng An, Liên đứng dậy trả lời:
- Hẵng thong thả một lát nữa cũng được. Em ra ngồi đây với chị kẻo trong muỗi.
An bỏ bao diêm xuống bàn cùng chị ra ngoài chỏng ngồi; chiếc chỏng nan lún xuống và kêu cót két.
- Cái chỏng này sắp gãy rồi chị nhỉ?
- Ừ để rồi chị bảo mẹ mua cái khác thay vào.
                 (Thạch Lam, Hai đứa trẻ)

               
Trả lời:
- Hình thức thoại trong (a): đối thoại
- Hình thức thoại trong (b): độc thoại nội tâm
- Hình thức thoại trong (c): đối thoại và độc thoại nội tâm
b. Một mình nương ngọn đèn khuya
    Áo dầm giọt lệ tóc se mái đầu
    Phận rầu dầu vậy cũng dầu
    Xót lòng đeo đẳng bấy lâu một lời.
    Công trình kể biết mấy mươi
    Vì ta khăng khít cho người dở dang
                (Nguyễn Du, Truyện Kiều)

- Hình thức thoại trong (a): đối thoại
- Hình thức thoại trong (b): độc thoại nội tâm
- Hình thức thoại trong (c): đối thoại và độc thoại nội tâm
Bài 2:ChỈ ra hình thức đối thoại, độc thoại và độc thoại nội tâm trong đoạn trích:
Có người hỏi:
Sao bảo làng Chợ Dầu tinh thần lắm cơ mà?.....
Chúng bay ăn miếng cơm hay miếng gì vào mồm….
Bài 4/sbt Ngữ văn 9 trang 110
Bài tập thực hành viết đoạn văn
Xem lại truyện Chuyện người con gái Nam Xương, phát hiện các chi tiết đối thoại, độc thoại và độc thoại nội tâm xuất hiện trong truyện
Viết đoạn văn đóng vai Vũ Nương khi nghe chồng mắng nhiếc và đến khi nàng chết