I. Tìm hiểu chung
1.Xuất xứ:
Được đăng trên tiểu thuyết thứ 7 số 490 ra ngày 4/12/1943
2. Đề tài:
Thuộc đề tài trí thức tiểu tư sản nghèo trong xã hội Thực dân nửa phong kiến.
Thể hiện bi kịch tinh thần đau đớn dai dẳng của người trí thức tiểu tư sản nghèo có hoài bão ước mơ nhưng lại bị gánh nặng cơm áo gạo tiền ghì sát đất, thế nhưng họ vẫn cố gắng vươn lên giữ lẽ sống nhân đạo

Tác phẩm này thuộc đề tài nào?
Em biết gì về mảng đề tài này của Nam Cao?

Qua tìm hiểu phần tiểu dẫn SGK em hãy nêu xuất xứ của tác phẩm ?
3. Đọc văn bản:
4. ý nghĩa nhan đề:
Đời thừa là: Cuộc đời vô nghĩa, vô ích.
Một cuộc đời sống thừa, vô nghĩa với bản thân, không có ích cho xã hội, không đúng với ý nghĩa của cuộc sống.
I. Tìm hiểu chung

Suy nghĩ của em về nhan đề của tác phẩm?
II.Đọc - hiểu:
- Hộ được giới thiệu ở hai tư cách:
+ Tư cách là một nhà văn - Một người trí thức tiểu tư sản nghèo.
+ Tư cách là một người bình thường - Một người chồng, người cha.
- Bi kịch tinh thần dai dẳng, thể hiện ở 2 bình diện lớn:
+ Nỗi đau không được sống cho xứng đáng là một nhà văn.
+ Nỗi đau không được sống cho xứng đáng là một người chồng, người cha.

Nhân vật Hộ được giới thiệu ở những tư cách nào?

ở Hộ bi kịch lớn nhất là gì? Nó được thể hiện ở mấy bình diện lớn ?
*) Hộ là một nhà văn nghèo: Kiếm đủ để một mình sống một cuộc sống eo hẹp, cực khổ.
Là nhà văn say mê lý tưởng, có tâm huyết với nghề, tự hào về nghề
Là nhà văn có tài, khát vọng, có hoài bão lớn, đẹp đẽ.
Hộ còn là một nhà văn có lòng tự trọng
Là nhà văn có ý thức sáng tạo
Có quan điểm tích cực và nhân bản về văn chương
II.Đọc - hiểu:
1. Nỗi đau không được sống cho xứng đáng là một nhà văn

Với tư cách là một nhà văn, Hộ được giới thiệu là một nhà văn như thế nào?
ở nhà văn nghèo này có những phẩm chất gì đáng quý?

Là nhà văn say mê lý tưởng, có tâm huyết với nghề, tự hào về nghề


"Đói rét không có nghĩa lí gì đối với một gã trẻ tuổi say mê lí tưởng.
"Hắn chỉ lo vun trồng cho cái tài của hắn ngày một thêm nảy nở. Hắn đọc, ngẫm nghĩ, tìm tòi, nhận xét và suy tưởng không biết chán"
"Đối với hắn, nghệ thuật là tất cả, ngoài nghệ thuật không còn gì đáng quan tâm hơn nữa"
( Trang 203)
"D?u an m?t mún an ngon d?n dõu cung khụng thớch b?ng".( Trang 205)
Công việc hàng ngày của Hộ là đọc để hoàn thiện thêm cây bút, đẻ thưởng thức cái hay cái đẹp của văn chương...
Là nhà văn có tài, khát vọng, có hoài bão lớn, đẹp đẽ.
“Lòng hắn đẹp. Ðầu hắn mang một hoài bão lớn” ( Trang 203)
ViÕt ®­îc nh÷ng t¸c phÈm “một tác phẩm nó sẽ làm mờ hết các tác phẩm khác cùng ra một thời...” ( Trang 203)
Cả một đời tôi, tôi sẽ chỉ viết một quyển thôi, nhưng quyển ấy sẽ ăn giải Nobel và dịch ra đủ mọi thứ tiếng trên hoàn cầu!” ( Trang 206)
Hộ còn là một nhà văn có lòng tự trọng

Sự cẩu thả trong bất cứ nghề gì cũng là một sự bất lương rồi. Nhưng sự cẩu thả trong văn chương thì thật là đê tiện.” ( Trang 203)
Tù m¾ng xØ v¶ m×nh: “ Khốn nạn! Khốn nạn! Khốn nạn thay cho hắn! Bởi vì chính hắn là một thằng khốn nạn! Hắn chính là một kẻ bất lương!” ( Trang 203)
Là nhà văn có ý thức sáng tạo
“Văn chương không cần đến những người thợ khéo tay, làm theo một vài kiểu mẫu đưa cho. Văn chương chỉ dung nạp những người biết đào sâu, biết tìm tòi, khơi những nguồn chưa ai khơi, và sáng tạo những cái gì chưa có...”
( Trang 203)


Có quan điểm tích cực và
nhân bản về văn chương

“Một tác phẩm thật giá trị, phải vượt lên bên trên tất cả các bờ cõi và giới hạn, phải là một tác phẩm chung cho cả loài người. Nó phải chứa đựng được một cái gì lớn lao, mạnh mẽ, vừa đau đớn, lại vừa phấn khởi. Nó ca tụng lòng thương, tình bác ái, sự công bình...” ( Trang 206)
“Nó làm cho người gần người hơn.”
( Trang 206)
*) Hoài bão lớn của văn sĩ Hộ không thực hiện được do cuộc sống cơm áo ghì sát đất.
Bắt đầu từ khi Hộ có gia đình bao bộn bề lo toan khiến Hộ sao nhãng nghề văn.
+ Những lo lắng về cuộc sống vật chất cho cả gia đình.
+ Điên lên để xoay tiền lo cho những thứ vật chất tẹp nhẹp
+ Không còn thì giờ để nghiền ngẫm không còn cảm hứng để sáng tạo, quanh hắn không lúc nào yên tĩnh...
+ Hộ phản bội lại chính mình: Cho in những tác phẩm vội vàng viết những tác phẩm một cách vô vị.
+ Cảm thấy hổ thẹn giận mình
Những hoài bão ước mơ ấy của Hộ có thực hiện được không?
Bi kịch không được sống cho xứng đáng là một nhà văn của Hộ bắt đầu từ khi nào?
Từ đó Hộ rơi vào những tâm trạng như thế nào?
Những lo lắng về cuộc sống vật chất cho cả gia đình.
“Tiền nhà... tiền giặt... tiền thuốc... tiền nước mắm... cả tháng Từ ăn và bắt các con ăn kham khổ, thường thường đói nữa! Quà sáng thì bỏ hẳn, có khi bữa tối cũng chịu nhịn cơm, ăn cháo.”
( Trang 205)
Không còn thì giờ để nghiền ngẫm không còn cảm hứng để sáng tạo, quanh hắn không lúc nào yên tĩnh...

“Hộ điên người lên vì phải xoay tiền. Hắn còn điên lên vì con khóc, nhà không lúc nào được yên tĩnh để cho hắn viết hay đọc sách. Hắn thấy mình khổ quá, bực bội quá. Hắn trở nên cau có và gắt gỏng. Hắn gắt gỏng với con, với vợ, với bất cứ ai, với chính mình.” ( Trang 204)
Hộ phản bội lại chính mình: Cho in những tác phẩm vội vàng viết những tác phẩm một cách vô vị.

“Những bận rộn tẹp nhẹp, vô nghĩa lý, nhưng không thể không nghĩ tới, ngốn một phần lớn thì giờ của hắn. Hắn phải cho in nhiều cuốn văn viết vội vàng. Hắn phải viết những bài báo để người ta đọc rồi quên ngay sau lúc đọc. Rồi mỗi lần đọc lại một cuốn sách hay một đoạn văn ký tên mình, hắn lại đỏ mặt lên, cau mày, nghiến răng vò nát sách và mắng mình như một thằng khốn nạn...” ( Trang 203)
Cảm thấy hổ thẹn giận mình


“Rồi mỗi lần đọc lại một cuốn sách hay một đoạn văn ký tên mình, hắn lại đỏ mặt lên, cau mày, nghiến răng vò nát sách và mắng mình như một thằng khốn nạn...”
( Trang 203)

- T¸c gi¶ ®· diÔn t¶ chÝnh x¸c nh÷ng m©u thuÉn gi»ng xÐ trong con ng­êi Hé gi÷a lý t­ëng ®Ñp vµ cuéc sèng tèi t¨m, gi÷a kh¸t väng vµ méng ®Ñp tiªu tan, t©m tr¹ng buån ch¸n, sèng tÇm th­êng nh­ mét ng­êi thõa...
- Hé tõ bá sù nghiÖp lµ do ¸p lùc cña hoµn c¶nh, do cuéc sèng c¬m, ¸o, g¹o, tiÒn. §ã lµ bi kÞch dai d¼ng, còng lµ cuéc ®Êu tranh trung thùc trong lßng ng­êi trÝ thøc TTS
Nhà văn đã sử dụng nghệ thuật miêu tả phân tích tâm lý nhân vật ở đây như thế nào?
Như vậy Hộ từ bỏ sự nghiệp là do đâu? Có phải do Hộ không có tài không?