Giáo viên: Nguyễn Phú Trung
Đơn vị: THCS Lương Thế Vinh
TIÊT 30. ĐỘNG CƠ ĐiỆN MỘT CHIỀU
KIỂM TRA BÀI CŨ
1. Hãy phát biểu quy tắc bàn tay trái?
2. Hãy xác định chiều dòng điện chạy qua đoạn dây dẫn AB trong hình vẽ ?
Trả lời Đặt bàn tay trái sao cho các đường sức từ hướng vào lòng bàn tay, chiều từ cổ tay đến ngón tay giữa hướng theo chiều dòng điện thì ngón tay cái choãi ra 90˚ chỉ chiều của lực điện từ.
Chiều đường sức từ
Chiều dòng điện từ B dến A
Nếu có dịp đến các công viên, các em sẽ được ngồi trên những toa của một đoàn tầu nhỏ chạy trên các đường ray đặt cao ngang tầm nóc nhà để dạo quanh công viên, nhắm nhìn thành phố. Các em biết không, đoàn tàu đó chạy rất êm, không hề nhả khói, không tiêu tốn xăng dầu mà chạy được nhờ dòng điện. Làm thế nào mà dòng điện có thể làm quay động cơ và vận hành cả một đoàn tầu hàng chục tấn?
TIẾT 30. ĐỘNG CƠ ĐiỆN MỘT CHIỀU
I. NGUYÊN TẮC CẤU TẠO VÀ HOẠT ĐỘNG CỦA ĐỘNG CƠ ĐiỆN MỘT CHIỀU
1. Các bộ phận chính của động cơ điện một chiều
Hãy quan sát và tìm hiểu hình 28.1 và mô hình động cơ điện một chiều để chỉ ra các bộ phận chính của nó?
Hình 28.1
TIẾT 30. ĐỘNG CƠ ĐiỆN MỘT CHIỀU
I. NGUYÊN TẮC CẤU TẠO VÀ HOẠT ĐỘNG CỦA ĐỘNG CƠ ĐiỆN MỘT CHIỀU
1. Các bộ phận chính của động cơ điện một chiều
Hình 28.1
Gồm có hai bộ phận chính:
-Nam châm vĩnh cửu
-Khung dây dẫn ABCD
Ngoài ra còn có thêm bộ phận cổ góp điện
TIẾT 30. ĐỘNG CƠ ĐiỆN MỘT CHIỀU
I. NGUYÊN TẮC CẤU TẠO VÀ HOẠT ĐỘNG CỦA ĐỘNG CƠ ĐiỆN MỘT CHIỀU
1. Các bộ phận chính của động cơ điện một chiều
2. Hoạt động của động cơ điện một chiều
Động cơ điện một chiều hoạt động dựa trên nguyên tắc gì?
Động cơ điện một chiều hoạt động dựa trên tác dụng của từ trường lên khung dây dẫn có dòng điện chạy qua đặt trong từ trường.
TIẾT 30. ĐỘNG CƠ ĐiỆN MỘT CHIỀU
I. NGUYÊN TẮC CẤU TẠO VÀ HOẠT ĐỘNG CỦA ĐỘNG CƠ ĐiỆN MỘT CHIỀU
1. Các bộ phận chính của động cơ điện một chiều
Hình 28.1
2. Hoạt động của động cơ điện một chiều
C1: Biểu diễn lực điện từ tác dụng lên đoạn AB và CD của khung dây dẫn khi có dòng điện chạy qua như H28.1
Hình 28.1
TIẾT 30. ĐỘNG CƠ ĐiỆN MỘT CHIỀU
2. Hoạt động của động cơ điện một chiều
Lực điện từ tác dụng lên đoạn AB và CD được biểu diễn như hình vẽ bên.
C2: Dự đoán xem có hiện tượng gì xảy ra với khung dây đó
C2 : Khung dây sẽ quay do tác dụng của cặp lực điện từ F1 , F2
ON
OFF
- 12 V +
S
N
TIẾT 30. ĐỘNG CƠ ĐiỆN MỘT CHIỀU
I. NGUYÊN TẮC CẤU TẠO VÀ HOẠT ĐỘNG CỦA ĐỘNG CƠ ĐiỆN MỘT CHIỀU
1. Các bộ phận chính của động cơ điện một chiều
2. Hoạt động của động cơ điện một chiều
C3: Hãy làm thí nghiệm kiểm tra dự đoán của em bằng cách bật cộng tắc cho dòng điện đi vào khung dây của mô hình
Xe đạp điện Máy bay đồ chơi dùng pin
Quạt điện Quạt điện trong phòng thí nghiệm
TIẾT 30. ĐỘNG CƠ ĐiỆN MỘT CHIỀU
I. NGUYÊN TẮC CẤU TẠO VÀ HOẠT ĐỘNG CỦA ĐỘNG CƠ ĐiỆN MỘT CHIỀU
1. Các bộ phận chính của động cơ điện một chiều
2. Hoạt động của động cơ điện một chiều
3. Kết luận
a. Động cơ điện một chiều có hai bộ phận chính là nam châm tạo ra từ trường ( bộ phận đứng yên ) và khung dây dẫn cho dòng điện chạy qua ( bộ phận quay ). Bộ phận đứng yên gọi là stato, bộ phận quay gọi là rôto.

b. Khi đặt khung dây dẫn ABCD trong từ trường và cho dòng điện chạy qua khung thì dưới tác dụng của lực điện từ, khung dây sẽ quay.
TIẾT 30. ĐỘNG CƠ ĐiỆN MỘT CHIỀU
I. NGUYÊN TẮC CẤU TẠO VÀ HOẠT ĐỘNG CỦA ĐỘNG CƠ ĐiỆN MỘT CHIỀU
II. ĐỘNG CƠ ĐiỆN MỘT CHIỀU TRONG KĨ THUẬT
Động cơ điện một chiều trong kĩ thuật
Khi hoạt động, động cơ điện chuyển hoá năng lượng từ dạng năng lượng nào?
III. SỰ BIẾN ĐỔI NĂNG LƯỢNG TRONG ĐỘNG CƠ ĐiỆN
Khi động cơ điện một chiều hoạt động thì điện năng được chuyển hóa thành cơ năng.
TIẾT 30. ĐỘNG CƠ ĐiỆN MỘT CHIỀU
I. NGUYÊN TẮC CẤU TẠO VÀ HOẠT ĐỘNG CỦA ĐỘNG CƠ ĐiỆN MỘT CHIỀU
III. SỰ BIẾN ĐỔI NĂNG LƯỢNG TRONG ĐỘNG CƠ ĐiỆN
TIẾT 30. ĐỘNG CƠ ĐiỆN MỘT CHIỀU
I. NGUYÊN TẮC CẤU TẠO VÀ HOẠT ĐỘNG CỦA ĐỘNG CƠ ĐiỆN MỘT CHIỀU
IV. VẬN DỤNG
C5: khung dây trong h28.3 quay theo chiều nào?
A
B
C
D
A
c
S
N
B
C
D
o
o’
Khung dây dẫn quay ngược chiều kim đồng hồ.
IV – VẬN DỤNG
C6 : Tại sao khi chế tạo động cơ điện có công suất lớn, người ta không dùng nam châm vĩnh cửu để tạo ra từ trường ?
C6 : Vì nam châm vĩnh cửu không tạo ra từ trường mạnh như nam châm điện .
TIẾT 30. ĐỘNG CƠ ĐiỆN MỘT CHIỀU
IV – VẬN DỤNG
C7 :Kể tên một số ứng dụng của động cơ điện mà em biết ?
TIẾT 30. ĐỘNG CƠ ĐiỆN MỘT CHIỀU
C7 : Mét sè øng dông cña ®éng c¬ ®iÖn lµ:







Động cơ điện dùng trong quạt điện,
máy sấy tóc, máy xay sinh tố,.
Động cơ điện dùng trong máy bơm,
máy tuốt lúa, máy sát gạo.
Có thể nói không một xưởng máy
nào không dùng động cơ điện.
Động cơ điện dùng trong ô tô điện,
tầu điện, xe đạp điện.
IV – VẬN DỤNG
TIẾT 30. ĐỘNG CƠ ĐiỆN MỘT CHIỀU
Bài tập 1: Hình vẽ sau mô tả khung dây dẫn có dòng điện đặt trong từ trường, trong đó khung dây vừa quay đến vị trí mặt phẳng khung vuông góc với đường sức từ. Ý kiến nào dưới đây là đúng ?
A. Khung dây tiếp tục quay do tác dụng của lực điện từ lên khung.
B. Khung dây không chịu tác dụng của lực điện từ.
C. Khung dây chịu tác dụng của lực điện từ nhưng nó không quay.
D. Khung dây chịu tác dụng của lực điện từ nhưng không dừng lại ngay do quán tính.
TIẾT 30. ĐỘNG CƠ ĐiỆN MỘT CHIỀU
D. Khung dây chịu tác dụng của lực điện từ nhưng không dừng lại ngay do quán tính.
Bài 2: a. xác định vị trí của khung dây ở hình 1
b. Xác định chiều của lực điện từ tác dụng lên các khung dây từ đó hãy cho biết hiện tượng gì sẽ xảy ra đối với các khung dây đó
TIẾT 30. ĐỘNG CƠ ĐiỆN MỘT CHIỀU
a)
b)
Hình h1a: Mặt phẳng khung dây song song với các đường sức từ
Hình H1b: Mặt phẳng khung dây vuông góc với các đường sức từ
Bài 2: b. Chiều lực điện được biểu diễn như hình vẽ
TIẾT 30. ĐỘNG CƠ ĐiỆN MỘT CHIỀU
a)
H1a: Đoạn BC và DA song song với đường sức từ nên không chịu tác dụng của lực điện từ
Đoạn dây AB và CD vuông góc với đường sức từ nên chịu lực điện từ tác dụng lên chungscos chiều như H1a làm cho khung dây quay theo chiều đồng hồ
Hình H1b: Lực điện từ tác dụng lên 4 đoạn dây dẫn AB, BC, CD và DA có chiều như hình vẽ làm kéo dãn khung dây ra
* Động cơ điện một chiều có hai bộ phận chính:
Nam châm tạo ra từ trường

Khung dây dẫn cho dòng điện chạy qua
(bộ phận đứng yên) được gọi là Stato
(bộ phận quay) được gọi là Rôto
* Hoạt động:
Khi đặt khung dây dẫn ABCD trong từ trường và cho dòng điện chạy qua khung dây thì dưới tác dụng của lực điện từ, khung dây sẽ quay.
GHI NHỚ:
CÓ THỂ EM CHƯA BIẾT
Người ta còn dựa vào hiện tượng lực điên từ tác dụng lên khung dây dẫn có dòng điện chạy qua để chế tạo điện kế , đó là bộ phận chính của dụng cụ đo điện như ampekế ,vôn kế .
TIẾT 30. ĐỘNG CƠ ĐiỆN MỘT CHIỀU
Hướng dẫn về nhà
Học phần ghi nhớ ( SGK – 78 )
- Làm bài tập 28.1- 28.4 SBT
- Đọc trước bài 29
Tự đọc thêm mục II. Động cơ điện một chiều trong kĩ thuật.
Đọc có thể em chưa biết.
Chuẩn bị bài sau: Bài tập vận dụng qui tắc năm tay phải vả qui tắc bàn tay trái.
Bài học
kết thúc
chúc các thầy cô và các em học sinh mạnh khỏe