CHÀO MỪNG CẢ LỚP
ĐẾN VỚI BÀI HỌC MỚI

KHỞI ĐỘNG
Sơ đồ bên mô tả cấu tạo của một dynamo xe đạp. Khi núm dẫn
động của dynamo quay quanh trục, nam châm quay theo và tạo ra
dòng điện cảm ứng làm đèn sáng.
Dòng điện do dynamo tạo ra có đặc
điểm gì? Có sự chuyển hoá năng
lượng nào xảy ra trong quá trình này?
Dòng điện do dynamo xe đạp tạo ra là dòng điện luân phiên đổi
chiều và có sự chuyển hoá từ cơ năng sang điện năng.

BÀI 13

DÒNG ĐIỆN
XOAY CHIỀU

NỘI DUNG BÀI HỌC
I.

Dòng điện xoay chiều

II.

Các tác dụng của dòng điện xoay chiều

I.
DÒNG ĐIỆN XOAY CHIỀU

Thí nghiệm 1
Tìm hiểu nguyên tắc tạo ra dòng điện xoay chiều bằng nam châm quay
Chuẩn bị

Tiến hành
Bước 1: Đặt nam châm lên
trục quay (Hình 13.1).
Bước 2: Quay nam châm
xung quanh trục. Quan sát sự
chớp sáng của hai đèn LED.

a) Hai đèn LED có sáng cùng lúc không?
b) Có nhận xét gì về chiều dòng điện trong cuộn dây dẫn?
Trả lời
a) Hai đèn LED không sáng cùng lúc mà
chớp sáng luân phiên.
b) Dòng điện cảm ứng xuất hiện trong
cuộn dây dẫn luân phiên đổi chiều.

Thí nghiệm 2
Tìm hiểu nguyên tắc tạo ra dòng điện xoay chiều bằng cuộn dây dẫn quay
Chuẩn bị

Tiến hành
Bước 1: Nhận dạng những bộ
phận chính trong bộ thí nghiệm về
dòng điện xoay chiều (Hình 13.2).
Bước 2: Quay cuộn dây dẫn xung
quanh trục. Quan sát sự chớp
sáng của hai bóng đèn LED.

a) Hai đèn LED có sáng cùng lúc không?
b) Có nhận xét gì về chiều dòng điện trong cuộn dây dẫn?
Trả lời
a) Hai đèn LED không sáng cùng lúc mà
chớp sáng luân phiên.
b) Dòng điện cảm ứng xuất hiện trong
cuộn dây dẫn luân phiên đổi chiều.

KẾT LUẬN
• Dòng điện xoay chiều là dòng
điện có cường độ biến đổi
theo thời gian (Hình 13.3) và
chiều của dòng điện luân
phiên thay đổi.
• Khi cho cuộn dây dẫn quay trong từ trường của nam châm hoặc
cho nam châm quay trước cuộn dây dẫn thì trong cuộn dây dẫn
xuất hiện dòng điện xoay chiều.

II.
CÁC TÁC DỤNG CỦA DÒNG ĐIỆN
XOAY CHIỀU

Hoạt động nhóm và trả lời các câu hỏi

Dòng điện xoay chiều có tác dụng gì?

Trả lời
Dòng điện xoay chiều có tác dụng:
• Tác dụng nhiệt:

Bàn là

Máy sưởi

Lò nướng

Trả lời
Dòng điện xoay chiều có tác dụng:
• Tác dụng phát sáng:

Trong đèn dây tóc

Đèn LED

Bút thử điện

Trả lời
Dòng điện xoay chiều có tác dụng:
• Tác dụng từ:

Chuông điện

Loa điện

Cần cẩu điện

Trả lời
Dòng điện xoay chiều có tác dụng:
• Tác dụng sinh lí:

Máy châm cứu điện

Máy đột điện cao tần

Hãy nêu thêm một số dụng cụ hoạt động dựa vào các tác dụng
của dòng điện xoay chiều.
Trả lời
• Dụng cụ hoạt động dựa vào tác dụng nhiệt của dòng điện xoay chiều: nồi cơm điện,
bàn là điện, bình đun nước siêu tốc, ...
• Dụng cụ hoạt động dựa vào tác dụng phát sáng của dòng điện xoay chiều: bóng
đèn compact, dây đèn LED trang trí, ...
• Dụng cụ hoạt động dựa vào tác dụng từ của dòng điện xoay chiều: quạt điện, máy
bơm nước, máy khoan điện, ...
• Dụng cụ hoạt động dựa vào tác dụng sinh lí của dòng điện xoay chiều: máy sốc
điện tim, máy đốt điện cao tần, ...

LUYỆN TẬP
Câu 1. Một thanh nam châm được treo bên dưới một lò xo
sao cho nó có thể chuyển động lên xuống tự do bên trong
một cuộn được giữ cố định. Cuộn dây được nối với một
ampe kế nhạy có vạch số 0 ở giữa thang đo. Kim của ampe
kế chỉ như thế nào khi nam châm chuyển động lên xuống
tuần hoàn?

A. kim liên tục đổi hướng lệch
sang trái rồi sang phải
C. kim lệch đều sang phải

B. kim lệch đều sang trái
D. không chỉ yên vạch số 0

Câu 2: Dòng điện xoay chiều có đặc điểm nào sau đây?

A. Cường độ dòng điện không
thay đổi

B. Cường độ dòng điện rất nhỏ

C. Chiều dòng điện luân phiên

D. Chiều dòng điện không thay

thay đổi

đổi

Câu 3: Điều kiện xuất hiện dòng điện xoay chiều trong cuộn dây dẫn
kín là khi số đường sức từ xuyên qua tiết diện của cuộn dây

A. không thay đổi

B. liên tục tăng

C. liên tục giảm

D. luân phiên tăng rồi giảm

Câu 4: Dòng điện xoay chiều là

A. dòng điện có cường độ và
chiều luân phiên đổi theo thời
gian

B. dòng điện có cường độ và
chiều không đổi theo thời gian

C. dòng điện có chiều từ trái qua

D. số đường sức từ xuyên qua

số đường sức từ xuyên qua tiết

tiết diện S của cuộn dây không

diện S của cuộn dây tăng lên

thay đổi

Câu 5: Một đoạn dây dẫn quấn quanh một lõi sắt được mắc vào nguồn
điện xoay chiều và được đặt gần một lá thép. Khi đóng khóa K, lá thép
dao động đó là tác dụng

A. Cơ

B. Nhiệt

C. Điện

D. Từ

Câu 6: Hoạt động của dụng cụ nào dưới đây không dựa trên tác dụng
nhiệt của dòng điện?

A. Bàn là điện

B. Máy sấy tóc

C. Đèn LED

D. Ấm điện đang đun nước

Câu 7: Khi tiến hành thí nghiệm cho dòng điện chạy qua đùi ếch thì đùi
ếch co lại, đó là tác dụng nào của dòng điện?

A. Tác dụng phát sáng

B. Tác dụng sinh lí

C. Tác dụng từ

D. Tác dụng nhiệt

Giải thích vì sao khi cho nam châm quay (ở Thí nghiệm 1) hoặc cho cuộn
dây dẫn quay (ở Thí nghiệm 2) ta lại thu được dòng điện xoay chiều.
Trả lời
Khi nam châm quay (Thí nghiệm 1) hoặc cuộn dây dẫn quay (Thí nghiệm 2):
Nửa vòng quay đầu: Số đường sức từ xuyên qua tiết diện cuộn dây tăng, tạo
dòng điện cảm ứng có chiều nhất định.
Nửa vòng quay sau: Số đường sức từ xuyên qua tiết diện cuộn dây giảm, tạo
dòng điện cảm ứng ngược chiều.
Dòng điện cảm ứng trong cuộn dây là dòng điện xoay chiều.

Khi điện phân dung dịch copper(II) sulfate, lớp kim
loại đồng bám vào cực âm, hiện tượng này được
ứng dụng trong mạ điện. Vật cần mạ đặt gần cực
âm, kim loại mạ nối với cực dương trong bình điện
phân. Chất điện phân là dung dịch muối kim loại
(như CuSO₄ khi mạ đồng). Cực dương hút
electron, giải phóng ion kim loại dương; các ion
này di chuyển về cực âm, nhận electron và tạo lớp
kim loại trên vật được mạ. Có thể sử dụng dòng
điện xoay chiều để mạ điện được không?

Trả lời

Không thể sử dụng dòng điện xoay
chiều để mạ điện vì khi sử dụng dòng
điện xoay chiều thì cực âm và cực
dương của nguồn điện luân phiên
thay đổi, không thể mạ điện được.

Dòng điện do dynamo tạo ra có đặc điểm gì? Có sự chuyển hoá năng
lượng nào xảy ra trong quá trình này?
Trả lời
• Dòng điện do dynamo xe đạp tạo ra
là dòng điện xoay chiều (dòng điện
luân phiên đối chiếu).
• Có sự chuyển hoá từ cơ năng sang
điện năng.

Dựa vào tác dụng sinh lí của dòng điện xoay

VẬN DỤNG

chiều, hãy nêu một số quy tắc cần thiết để
đảm bảo an toàn trong sử dụng điện.
Một số quy tắc cần thiết để đảm bảo an toàn
trong sử dụng điện:
• Sử dụng dây dẫn và các thiết bị điện chất
lượng cao.
• Không để cơ thể tiếp xúc trực tiếp với
nguồn điện.

Dựa vào tác dụng sinh lí của dòng điện xoay chiều, hãy nêu một số
quy tắc cần thiết để đảm bảo an toàn trong sử dụng điện.

• Lắp đặt, đóng ngắt các thiết bị điện đúng
cách.
• Không vừa sạc vừa sử dụng các thiết bị
điện.
• Ngắt điện cho các thiết bị khi thời tiết xấu.

HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ
Xem lại kiến thức

Hoàn thành các bài

đã học

tập trong SBT

Ôn tập chủ đề 4

CẢM ƠN CÁC EM ĐÃ
THAM GIA BUỔI HỌC