Bài 23. Năng
lượng – Công cơ
học

01

Năng lượng

Năng lượng có ở khắp mọi nơi xung quanh chúng ta và tồn
tại ở các dạng khác nhau.

Động
năng

Thế năng hấp
dẫn

Nhiệt năng

Quang năng

Thế năng đàn hồi

Hóa

Điện
năng

Năng
lượng hạt

Năng lượng có thể chuyển hóa từ dạng này sang dạng khác
hoặc truyền từ vật này sang vật khác

Điện năng chuyển thành
quang năng phát ra từ đèn

Nhiệt năng
truyền từ nồi

Thí nghiệm của Joule về sự truyền, chuyển hóa và bảo toàn
năng lượng
- Khi vật nặng rơi xuống, dây nối
làm cho trục quay và cánh quạt
quay theo. Ma sát giữa cánh
quạt và nước làm cho nước nóng
lên
=> Có sự truyền năng lượng từ
vật nặng sang nước và sự
chuyển hóa năng lượng từ cơ
năng sang nhiệt năng
- Cơ năng của vật nặng giảm đi
bao nhiêu thì nhiệt năng của
nước tăng lên bấy nhiêu
=> Năng lượng luôn được bảo

1. Khi đun nước bằng ấm điện thì có những quá trình
chuyển hóa năng lượng nào xảy ra?
Bài làm
- Điện năng chuyển hóa thành nhiệt năng

2. Khi xoa hai tay vào nhau cho nóng thì có những
quá trình chuyển hóa năng lượng nào xảy ra?
Bài làm
- Cơ năng chuyển hóa thành nhiệt năng

3. Một quả bóng cao su được ném lên từ độ cao h xuống
đất cứng và nảy lên. Sau mỗi lần nảy lên, độ cao giảm
dần, nghĩa là cơ năng giảm dần. Điều đó có trái với định luật
bảo toàn năng lượng không? Tại sao? Hãy dự đoán xem còn
có hiện tượng gì nữa xảy ra với quả bóng ngoài hiện tượng bị
nảy lên và rơi xuống?

Bài làm
- Điều đó không trái với định luật bảo toàn năng lượng vì một phần cơ
năng đã chuyển hóa thành nhiệt năng khi bóng va chạm với mặt đất nên
quả bóng không nảy lên tới độ cao ban đầu
- Hiện tượng khác xảy ra là quả bóng bị nóng lên

hoa?

4. Có sự chuyển hóa năng lượng nào trong quá trình bắn pháo

Bài làm
- Hóa năng thành nhiệt năng và nhiệt năng thành quang năng

02

Công cơ học

Công là số đo phần năng lượng được truyền hoặc chuyển
hóa trong quá trình thực hiện công
- Khi đẩy cuốn sách, ta tác dụng
lực vào nó làm nó chuyển từ trạng
thái đứng yên (động năng = 0)
sang trạng thái chuyển động
(động năng tăng)
- Động năng của sách tăng là do
nhận được năng lượng từ tay ta
truyền sang
- Việc truyền năng lượng cho vật
như vậy được gọi là thực hiện công

Công thức tính công

A F.d.cos
A: công của lực F (J)
F: lực (N)
d: độ dịch chuyển (m)
ɑ: góc giữa hướng của lực và
hướng chuyển động

Công thức tính công

A F.d.cos

0 ≤ ɑ < 900:
công phát động (A

ɑ = 900:
lực không sinh công (A

90 < ɑ ≤ 1800:
công cản (A < 0)

5. Trường hợp nào sau đây trọng lực tác dụng lên ô tô thực hiện
công phát
động, công cản và không thực hiện công?
a) Ô tô đang xuống dốc
b) Ô tô đang lên dốc
c) Ô tô chạy trên đường nằm ngang

v

v


v
P

P

P
0
0
90
<
ɑ
≤
180
:
ɑ = 900:
0 ≤ ɑ < 90 :
trọng lực thực
trọng lực không
trọng lực thực hiện
hiện công cản
thực hiện công
công phát động

6. Một người kéo một thùng hàng khối lượng 80 kg trượt
trên sàn nhà bằng một dây có phương hợp góc 300 so với
phương nằm ngang. Biết lực tác dụng lên dây bằng 150 N. Tính
công của lực đó khi thùng hàng trượt đi được 29 m

Hướng
dẫn
- Công: A = F.d.cosɑ

Bài làm
- Công của lực kéo là:

A F.d.cos 150.29.cos300
3767,21J 

7. Khi rửa gầm xe ô tô, người ta sử dụng máy nâng để


nâng ô tô lên độ cao h = 160 cm so với mặt sàn. Cho
Fminbiết v
khối lượng ô tô là m = 1,5 tấn và gia tốc trọng trường là g = 10
m/s2. Tính công tối thiểu mà máy nâng đã thực hiện?

P
Hướng
dẫn
- Công: A = F.d.cosɑ

Fmin P m.g
d h

00

Bài làm
- Để nâng được ô tô lên thì máy
nâng phải tác dụng vào ô tô lực tối
thiểu là:
Fmin = P
- Công tối thiểu mà máy nâng đã
thực
là: P.h.cos00 mgh
A hiện
F.d.cos

1500.10.1,6 24000 J  24 kJ 

8. Một bạn học sinh có khối lượng 50 kg đi lên
B
một cầu thang gồm 20 bậc, mỗi bậc cao 15
C cm,
dài 20 cm. Tính công tối thiểu mà bạn ấy phải thực 
hiện. Coi lực mà học sinh tác dụng lên mỗi bậc thangFmin
là không đổi trong quá trình di chuyển. Lấy gia tốc
ɑ
2
trọng trường g = 10 m/s

P A
Hướng
Bài làm
dẫn
- Công: A = F.d.cosɑ
- Muốn lên cầu thang thì học sinh
phải có lực nâng tối thiểu là: Fmin =
AC
Fmin P m.g
P
- Công tối thiểu mà AC
bạn HS thực
d AB AB
A F.d.cos
 P.AB.
hiện
là:
AB
mg.AC 50.10.20.0,15 1500 J 