Lịch sử 8

BÀI 4:
ĐÔNG NAM Á TỪ NỬA SAU THẾ KỈ
XVI ĐẾN GIỮA THẾ KỈ XIX.

LƯỢC ĐỒ ĐÔNG NAM Á

1. Khái quát quá trình xâm nhập Đông Nam Á của thực dân phương Tây

- In-đô-nê-xi-a: Thực dân Bồ Đào Nha
(XVI). Đến giữ thế kỉ XIX, Hà Lan đã hoàn
thành xâm lược
- Mã Lai (Ma-lai-xi-a) và Miến Điện (Minan-ma) Từ sau thế kỉ XVI, Anh, Pháp, Hà
Lan tranh chấp.
- Phi-lip-pin: Giữa thế kỉ XVI, Tây Ban
Nha đánh chiếm, năm 1898 là thuộc địa của
Mĩ
- Ba nước Đông Dương (Việt Nam, Làm,
Cam pu chia): Từ thế kỉ XVI, nhiều nước
thực dân tranh giành ảnh hưởng. Cuối thế
kỉ XIX, Pháp độc chiếm Đông Dương
- Xiêm (Thái Lan): Do chính sách ngoại
giao mềm dẻo của vua Ra-ma V nên giữ
được nên độc lập tương đối.

2. Tình hình Đông Nam Á dưới ách đô hộ của
thực dân phương Tây

“Chia để trị" của thực dân Pháp ở Đông Dương
biểu hiện:
Chúng chia Đông Dương thành 5 khu vực nhỏ để cai
trị. 
•Bắc Kì thuộc xứ nửa bảo hộ do Thống sứ đứng
đầu và điều hành việc cai trị.
•Trung Kì thuộc xứ bảo hộ do Khâm sứ đứng đầu và
điều hành việc cai trị
•Nam Kì là thuộc địa do Thống đốc đứng đầu và điều
hành việc cai trị
•Cam-pu-chia thuộc xứ bảo hộ do Khâm sứ đứng đầu
và điều hành cai trị
•Lào thuộc xứ bảo hộ do Khâm sứ đứng đầu và điều
hành cai trị

Khai thác tư
liệu (tr.21), em
biết điều gì về
chính sách cai
trị của chính
quyền thực dân
ở một số nước
Đông Nam Á?

- Đoạn tư liệu trên phản ánh về chính sách “chia để trị” của
chính quyền thực dân ở một số nước Đông Nam Á
+ “Chia để trị” là một chính sách thâm độc của các nước thực dân
phương Tây.
+ Việc các nước thực dân phương Tây tiến hành chính sách “chia để
trị” đã để lại nhiều hậu quả cho nhân dân Đông Nam Á.

2. Tình hình Đông Nam Á dưới ách đô hộ của thực
dân phương Tây

ỏai: th
Sựựth
ống ph
trịươ
củng
a th
ực đã dẫn
Sự thốngCâu
trị h
củ
c dân
Tây
dân
ươểng
Tây
n đcếủna đi
ềunước
tới nhữ
ng ph
chuy
n bi
ếnđã
lớndẫlao
các
trong khu vựcgì?
Đông Nam Á.

HS HOẠT ĐỘNG NHÓM ( MỖI TỔ LÀ 1 NHÓM)

NHÓM 1: VỀ
TÌNH HÌNH
CHÍNH TRỊ
NHÓM 3: VỀ
TÌNH HÌNH
VĂN HÓA

NHÓM 2: VỀ
TÌNH HÌNH
KINH TẾ

NHÓM 4: VỀ
TÌNH HÌNH
XÃ HỘI

Các chính sách cai trị

+ Chính quyền, tầng lớp trên ở các nước đã đầu hàng, phụ thuộc
Chính
hoặc làm tay sai cho thực dân.
trị
+ Bộ máy ở trung ương, cấp tỉnh đều do các quan chức thực dân
+ Đẩy mạnh vơ vét, bóc lột người dân bản xứ, cướp đoạt ruộng
Kinh đất đề lập đồn điền,....
tế
+ Mở rộng đường giao thông để phục vụ cho công cuộc khai thác
+ Du nhập của văn hoá phương Tây làm xói mòn những giá trị
Văn
văn hoá truyền thống.
hóa
+ Thực hiện chính sách nô dịch
Có sự phân hoá sâu sắc bao gồm:
- Giai cấp nông dân
Xã hội
- Quý tộc, lãnh chúa phong kiến
- Tư sản dân tộc, công nhân, tầng lớp tiểu tư sản

3. Cuộc đấu tranh của nhân dân các nước Đông Nam Á chống
thực dân phương Tây từ nửa sau thế kỉ XVI đến giữa thế kỉ XIX.
Tại sao Đông Nam Á trở
thành đối tượng xâm lược
của tư bản phương Tây?

Lược đồ các quốc gia phong kiến Đông
Nam Á thế kỉ XIII-XV

Khu vực Đông Nam Á trở thành đối tượng xâm lược
của các nước tư bản phương Tây vì:
- Sau cách mạng công nghiệp, nền kinh tế tư bản phát
triển mạnh, các nước tư bản cần thị trường và thuộc địa, vì
vậy đẩy mạnh xâm lược, tranh giành thuộc địa.
- Đông Nam Á là một khu vực rộng lớn, đông dân, giàu tài
nguyên, có vị trí chiến lược quan trọng, chế độ phong kiến
đang suy yếu, trở thành đối tượng xâm lược của thực dân
Âu – Mĩ

Tên nước Thực dân
xâm lược
In-đô-nê-xi-a

Phi-líp-pin

Miến Điện

Hà Lan

Thực dân
Tây Ban Nha
Quân Anh
(1824 – 2826)

Phong trào tiêu biểu
- Khởi nghĩa Tơ-ru-nô Giê-giô (1675).
- Khởi nghĩa Su-ra-pa-tít (1683– 1719).
- Khởi nghĩa Đi-pô-nê-gô-nô (1825 –
1830).

- Sự chống trả của thổ dân đảo Mác-tan
(1521)
- Khởi nghĩa của Nô va – lét (1823)
quân Anh vấp phải sự kháng cự của
quân đội do tướng Ban-đu-la chỉ huy.

Kết quả
Thất bại

Thất bại

Thất bại

La-pu-La-pu
là vua
Philippin
Philippin xem ông là
người anh hùng đầu tiên
vì ông là người dân tộc
bản địa đầu tiên chống lại
thực dân Tây Ban Nha
thông qua chiến thắng của
ông đối với nhà thám
hiểm Ferdinand Magellan.
Hình 4.4. Tượng La-pu-la-pu (Phi-líp-pin)

Tại sao các phong trào này đều thất bại ?

- Lực lượng của các nước thực dân phương Tây còn mạnh.
- Chính quyền phong kiến ở các nước đầu hàng, làm tay sai.
- Các cuộc đấu tranh của nhân dân còn diễn ra lẻ tẻ, chưa có tổ
chức và lãnh đạo chặt chẽ.

LUYỆN TẬP

Câu 1. Đến cuối thế kỉ XIX, In-đô-nê-xi-a đã trở thành thuộc địa của
A. thực dân Pháp.
B. thực dân Anh.
C. thực dân Hà Lan.
D. thực dân Tây Ban Nha.
Câu 2. Đến cuối thế kỉ XIX - đầu thế kỉ XX, Xiêm vẫn giữ được độc lập dân tộc vì
A. tiến hành canh tân đất nước và chính sách ngoại giao mềm dẻo.
B. kiên quyết huy động toàn dân đứng lên đấu tranh chống xâm lược.
C. nước Xiêm nghèo tài nguyên, lại thường xuyên hứng chịu thiên tai.
D. dựa vào sự viện trợ của Nhật Bản để đấu tranh chống xâm lược.
Câu 3. Đến cuối thế kỉ XIX, những nước nào ở Đông Nam Á đã trở thành thuộc địa
của thực dân Pháp?
A. Việt Nam, Lào, Cam-pu-chia.
B. Xiêm, Mi-an-ma, In-đô-nê-xi-a.
C. Phi-líp-pin, Mi-an-ma, Lào.
D. Cam-pu-chia, Ma-lai-xi-a, Lào.

Câu 4. Từ nửa sau thế kỉ XVI đến giữa thế kỉ XIX, sự xâm nhập của văn hóa phương Tây đã
tác động như thế nào đến đời sống văn hóa của cư dân Đông Nam Á?
A. Cư dân Đông Nam Á được khai hóa văn minh.
B. Thúc đẩy sự hòa hợp tôn giáo ở nhiều nước.
C. Xói mòn những giá trị văn hóa truyền thống.
D. Đặt cơ sở hình thành nền văn hóa truyền thống.
Câu 5. Vị thủ lĩnh nào đã lãnh đạo thổ dân đảo Mác-tan chống lại sự xâm nhập của thực
dân Tây Ban Nha (năm 1521)?
A. Si-vô-tha.
B. Pu-côm-bô.
C. A-cha-xoa.
D. La-pu-la-pu.

• Em có nhận xét gì về chính sách đô hộ của
thực dân phương Tây đối với các nước Đông
Nam Á?

ĐÁP ÁN
• + Trong quá trình cai trị các nước Đông Nam Á, thực dân
phương Tây đã tiến hành những chính sách cai trị thâm độc
và toàn diện ở tất cả các lĩnh vực, từ: chính trị đến kinh tế,
văn hóa, xã hội,…
• + Sự thống trị của thực dân phương Tây đã dẫn đến những
chuyển biến lớn ở các nước trong khu vực Đông Nam Á;
đồng thời khiến mâu thuẫn dân tộc giữa nhân dân thuộc địa
với chính quyền thực dân ngày càng sâu sắc. Đây chính là
nguyên nhân dẫn đến sự bùng nổ của hàng loạt các cuộc đấu
tranh giành độc lập dân tộc ở các nước Đông Nam Á.

VẬN DỤNG
Câu hỏi 1

Em có nhận xét gì về chính
sách đô hộ của thực dân
phương Tây đối với các
nước Đông Nam Á?

VẬN
DỤNG

GỢI Ý TRẢ LỜI

+ Chúng tiến hành những chính sách cai trị thâm độc
và toàn diện ở tất cả các lĩnh vực, từ: chính trị đến
kinh tế, văn hóa, xã hội,…
+ Sự thống trị đó tạo ra chuyển biến lớn ở các nước
trong khu vực Đông Nam Á; khiến mâu thuẫn dân tộc
giữa nhân dân thuộc địa với chính quyền thực dân
ngày càng sâu sắc.

VẬN DỤNG
Câu hỏi 2
Có ý kiến cho rằng: Các nước tư bản phương Tây xâm
chiếm Đông Nam Á là để giúp đỡ những nước này thoát
khỏi nghèo nàn, lạc hậu. Em đồng ý với ý kiến đó
không? Hãy sưu tầm một số tư liệu từ sách, báo và
internet để chứng minh cho ý kiến của em.

VẬN
DỤNG

GỢI Ý TRẢ LỜI

- Nếu không đồng tình, HS đưa 1 số tư liệu để chứng minh:
+ Tư liệu 1. “Chính quyền thực dân bán rượu ở khắp nơi, đại
lí rượu và thuốc phiện nhiều hơn trường học, trong 1000 làng
chỉ có 10 trường học, nhưng đại lí rượu và thuốc phiện lại
nhiều gấp 150 lần trường học” (trích Hồ Chí Minh Toàn tập,
tập 2, NXH Chính trị Quốc gia – Sự thật, Hà Nội, 1995, trang
38).

CHÀO TẠM BIỆT CÁC
EM!