Sinh học 9

KIỂM TRA BÀI CŨ
1. Đột biến gen là gì? Gồm những dạng nào.Cho ví dụ
Là những biến đổi trong cấu trúc của gen
Gồm các dạng :Mất, thêm, thay thế cặp nucleotit
Ví dụ: Lợn con có đầu và chân sau dị dạng
2. Nguyên nhân phát sinh và vai trò của đột biến gen.
- Do rối loạn trong quá trình sao chép ADN dưới tác động của các
yếu tố tự nhiên
- Do con người gây đột biến nhân tạo bằng tác nhân vật lý, hóa học
- Đa số đột biến có hại, một số có lợi

BIẾN DỊ
BIẾN DỊ DI TRUYỀN

BIẾN DỊ KHÔNG DI TRUYỀN

BIẾN DỊ ĐỘT BIẾN

ĐỘT BIẾN GEN
11/24/22

BIẾN DỊ TỔ HỢP

ĐỘT BIẾN NST
3

Tiết 24 - Bài 22 :

ĐỘT BIẾN CẤU TRÚC NHIỄM SẮC THỂ

I. Đột biến cấu trúc NST là gì?

Quan sát hình sau:

Thảo luận nhóm: Trong 2 phút để
hoàn thành bảng sau:

STT

NST ban đầu

a

Gồm các đoạn
ABCDEFGH

b

Gồm các
đoạn
ABCDEFGH

c

Gồm các
đoạn
ABCDEFGH

NST sau Tên
dạng
khi bị biến
biến đổi đổi
Mất
đoạn H

NST ban đầu
AB C D E FGH

a

b

Mất
đoạn

Lặp lại Lặp
đoạn BC đoạn
Trình tự
Đảo
đoạn BCD
đoạn
đổi lại
thành đoạn
DCB

c

AB CDE FGH

AB CDE FGH

NST bị biến đổi cấu trúc
AB C D E FG

A BC B CDE FGH

A DC B E FGH

Một số dạng đột biến cấu trúc NST
Chỉ điểm bị đứt

: Chỉ quá trình dẫn đến đột biến

Chữ cái: A,B,C...Kí hiệu một đoạn NST

MỘT SỐ DẠNG ĐỘT BIẾN CẤU TRÚC NST
NST BAN ĐẦU
A

B

C

D

E

F

G

H

NST BỊ BIẾN ĐỔI CẤU TRÚC
A

B

C

D

a

E

F

G

H

MẤT ĐOẠN

MỘT SỐ DẠNG ĐỘT BIẾN CẤU TRÚC NST
NST BAN ĐẦU
A

B

C

D

E

F

G

H

NST BỊ BIẾN ĐỔI CẤU TRÚC
A

B

C

D

E

LẶP ĐOẠN

b

F

G

H

MỘT SỐ DẠNG ĐỘT BIẾN CẤU TRÚC NST
NST BAN ĐẦU
A

B

C

D

E

F

G

H

NST BỊ BIẾN ĐỔI CẤU TRÚC
A

D
B

C

D
B

E

ĐẢO ĐOẠN

c

F

G

H

Tiết
Tiết 24
23:- Bài
Bài 22
22:: ĐỘT
ĐỘT BIẾN
BIẾN CẤU
CẤU TRÚC
TRÚC NHIỄM
NHIỄM SẮC
SẮC THỂ
THỂ
I. ĐỘT BIẾN CẤU TRÚC NST
LÀ GÌ?

a



- Đột biến cấu trúc NST
là những biến đổi trong
cấu trúc NST.
- Các dạng:
+ Mất đoạn
+ Lặp đoạn
+ Đảo đoạn.

b
? Đột biến cấu trúc NST là c
gì? Gồm những dạng nào.

Mất đoạn
Đảo đoạn

Lặp đoạn

Quan sát hình sau: a; b; c. Cho biết tên các
dạng đột biến
A B C D E

FG H

C D E

Chuyển đoạn

FG H A B

Tiết
Tiết 24
23:- Bài
Bài 22
22:: ĐỘT
ĐỘT BIẾN
BIẾN CẤU
CẤU TRÚC
TRÚC NHIỄM
NHIỄM SẮC
SẮC THỂ
THỂ
II. Nguyên nhân phát sinh và tính chất của đột biến cấu trúc
NST.
1.Nguyên nhân phát sinh:
Nghiên cứu thông tin SGK, kết hợp những hình ảnh quan sát
được, nêu những nguyên nhân gây biến đổi cấu trúc NST?

?

MÁY BAY MỸ RẢI CHẤT ĐỘC MÀU DA CAM

Mỹ ném bom nguyên tử xuống Hiroshima - Nhật Bản

DÒNG SÔNG BỊ Ô NHIỄM

Công ty Vedan gây ô nhiễm sông Thị Vải.

Tiết
Tiết 24
23:- Bài
Bài 22
22:: ĐỘT
ĐỘT BIẾN
BIẾN CẤU
CẤU TRÚC
TRÚC NHIỄM
NHIỄM SẮC
SẮC THỂ
THỂ
II. Nguyên nhân phát sinh và tính chất của đột biến cấu trúc
NST.
1.Nguyên nhân phát sinh:
Nghiên cứu thông tin SGK, kết hợp những hình ảnh quan sát
được, nêu những nguyên nhân gây biến đổi cấu trúc NST?

?

Đột biến cấu trúc NST xảy ra do ảnh hưởng phức tạp: của môi
trường bên trong cơ thể ( Những biến đổi bất thường về sinh lí,
sinh hóa trong tế bào)
Do yếu tố của môi trường bên ngoài cơ thể thường là do tác động
của con người như: Tác nhân vật lý: tia phóng xạ, tia cực tím,
nhiệt độ…Tác nhân hóa học: Ảnh hưởng của các chất độc hóa học
như thuốc trừ sâu, diệt cỏ, chất độc màu da cam…
Tóm lại đột biến cấu trúc NST xuất hiện trong điều kiện tự nhiên
hoặc do con người gây ra

Tiết
Tiết 24
23:- Bài
Bài 22
22:: ĐỘT
ĐỘT BIẾN
BIẾN CẤU
CẤU TRÚC
TRÚC NHIỄM
NHIỄM SẮC
SẮC THỂ
THỂ
II. Nguyên nhân phát sinh và tính chất của đột biến cấu trúc NST.
1.Nguyên nhân phát sinh:



- Do tác nhân của môi trường ngoài cơ thể, thường là do tác động của
con người như:
+ Tác nhân vật lý: Tia phóng xạ, tia cực tím, nhiệt độ…
+ Tác nhân hóa học: Ảnh hưởng của các chất độc hóa học như:thuốc
trừ sâu,diệt cỏ, điôxin…
- Do nguyên nhân bên trong cơ thể: Những biến đổi bất thường trong
sinh lí, sinh hóa trong tế bào (xuất hiện một cách tự nhiên)

Chúng ta cần phải làm gì để hạn chế phát sinh
đột biến cấu trúc NST?
(Hạn chế được một số bệnh ung thư ở người)
- Sử dụng hợp lí thuốc trừ sâu, thuốc diệt cỏ
- Có ý thức phòng chống sử dụng vũ khí hạt
nhân, vũ khí hóa học
- Có ý thức giữ gìn vệ sinh môi trường

Tiết 24 - Bài 22:

ĐỘT BIẾN CẤU TRÚC NHIỄM SẮC THỂ

II. Nguyên nhân phát sinh và tính chất của đột biến cấu trúc NST.
1.Nguyên nhân phát sinh:
2. Tính chất của đột biến cấu trúc NST

Đột biến cấu
trúc NST có lợi
hay có hại?

KHE HỞ MÔI HÀM

BÀN CHÂN MẤT NGÓN
VÀ DÍNH NGÓN

BÀN TAY MẤT MỘT SỐ NGÓN

BÀN TAY NHIỀU NGÓN

HẬU QUẢ CỦA NHIỄM CHẤT ĐỘC MÀU DA CAM ( DIOXIN )

Cánh đồng lúa mạch

Lúa mạch đột biến

Sản xuất bia từ lúa mạch

Lúa mạch thường

Tiết 24 - Bài 22: ĐỘT BIẾN CẤU TRÚC NHIỄM SẮC THỂ
? Nghiên cứu VD1, VD 2 SGK/66: Chỉ ra đâu là đột biến có lợi, đâu là
đột biến có hại? Phân dạng đột biến trong 2 VD đó?
Ví dụ 1: Mất một đoạn nhỏ ở đầu NST 21 gây ung thư máu ở người
Có hại - Mất đoạn
Ví dụ 2: Enzim thuỷ phân tinh bột ở một giống lúa mạch có hoạt tính
cao hơn nhờ hiện tượng lặp đoạn NST mang gen quy định enzim này.
Có lợi- Lặp đoạn
? Tại sao đột biến cấu trúc NST lại gây hại cho con người và sinh vật.
Vì: Trải qua quá trình tiến hóa lâu dài, các gen được sắp xếp hài hòa trên
NST. Biến đổi cấu trúc NST làm thay đổi số lượng và cách sắp xếp gen
trên đó nên thường gây hại cho sinh vật

Tiết 24 - Bài 22:

ĐỘT BIẾN CẤU TRÚC NHIỄM SẮC THỂ

II. Nguyên nhân phát sinh và tính chất của đột biến cấu trúc NST.
1.Nguyên nhân phát sinh:
2. Tính chất của đột biến cấu trúc NST



Đột biến cấu trúc NST thường gây hại cho người và
sinh vật, nhưng cũng có trường hợp có lợi.

Do tác
động
của môi
trường
bên trong
và bên
ngoài cơ
thể

Biến đổi trong
cấu trúc vật chất DT

Biến đổi trong
cấu trúc của gen
Gồm:Mất,thêm
thay thế cặp Nu…

Biến đổi trong
CT của NST

DT cho
thế hệ
mai sau

Phần lớn gây
hại cho SV

Gồm :Mất,lặp,
đảo đoạn NST

Câu1 Cơ chế phát sinh đột biến cấu trúc NST là do tác dụng
của các tác nhân gây đột biến, dẫn đến:
a. Phá vỡ cấu trúc NST
b. Gây ra sự sắp xếp lại các đoạn trên NST
c. NST gia tăng số lượng trong tế bào
d. Cả a và b đều đúng

Câu 2: Nguyên nhân gây đột biến cấu trúc NST là gì?
A. Do các tác nhân vật lý, hóa học từ môi trường tác
động làm phá vỡ cấu trúc NST
B. Do con người chủ động sử dụng các tác nhân vật lý,
hóa học tác động vào cơ thể sinh vật
C. Do quá trình giao phối ở các sinh vật sinh sản hữu
tính
D. Cả a và b

Một vài ví dụ về đột biến cấu trúc NST
+Dạng đột biến mất đoạn (H 22a-SGK)
- Mất một đoạn NST 21 gây ung thư máu ở người
- Mất một phần cánh ngắn của NST số 5 ở người gây hội chứng tiếng
mèo kêu.
+Dạng đột biến lặp đoạn (H 22b-SGK)
VD:Lặp đoạn 16A ở ruồi giấm làm mắt hình cầu trở thành mắt dẹt 
Nếu lặp nhiều lần mất hẳn.
+Dạng đột biến chuyển đoạn lớn gây chết, làm giảm hoặc mất khả năng
sinh sản.
VD: Chuyển đoạn NST số 4 sang NST 14 ở lợn landrat làm giảm 56%
khả năng sinh sản.

- Trả lời câu hỏi sách giáo khoa
- Xem trước bài 23 – Đột biến số lượng
nhiễm sắc thể.
- Học bài