SINH HỌC 9
GIÁO VIÊN: LÊ THỊ MAI
Năm học: 2023 - 2024

Kiểm tra miệng:

1/ Đột biến gen là gì? Gồm những dạng nào?
Nguyên nhân phát sinh đột biến gen? (8đ)
2/ Bài học hôm nay ta tìm hiểu dạng đột biến
nào? Kể tên 1 trong những dạng đột biến đó?
(2đ)

Trả lời:
1/ Ñoät bieán gen laø nhöõng bieán ñoåi trong caáu truùc cuûa
gen.(1ñ)
- Caùc daïng ñoät bieán gen:
+ Maát 1 hoặc 1 số caëp nuclêôtit.(1ñ)
+ Theâm 1 hoặc 1 số caëp nuclêôtit.(1ñ)
+ Thay theá hoặc 1 số caëp nuclêôtit.(1ñ)
- Nguyên nhân phát sinh:
+ Töï nhieân: do roái loaïn trong quaù trình töï sao cheùp cuûa
ADN döôùi aûnh höôûng cuûa moâi tröôøng trong vaø ngoaøi cô
theå. (2đ)
+ Thöïc nghieäm: con ngöôøi gaây ra caùc ñoät bieán baèng taùc
nhaân vaät lí, hoaù hoïc. (2ñ)
2/ Hôm nay ta tìm hiểu đột biến cấu trúc NST. Tên 1 dạng
đột biến cấu trúc NST:mất đoạn.(2đ)

Chương IV: BIẾN DỊ
BIẾN DỊ DI TRUYỀN

BIẾN DỊ TỔ HỢP

BIẾN DỊ KHÔNG DI TRUYỀN

THƯỜNG BIẾN

ĐỘT BIẾN

ĐỘT BIẾN GEN

ĐỘT BIẾN NST

ĐỘT BIẾN CẤU TRÚC NST

ĐỘT BIẾN SỐ LƯỢNG NST

CHỦ ĐỀ: ĐỘT BIẾN NHIỄM SẮC THỂ

Bài 22: ĐỘT BIẾN CẤU TRÚC NHIỄM SẮC THỂ

I. Đột biến cấu trúc nhiễm sắc thể là gì?

MỘT SỐ DẠNG ĐỘT BIẾN CẤU TRÚC NST
NST BAN ĐẦU
A

B

C

D

E

F

G

H

NST BỊ BIẾN ĐỔI CẤU TRÚC
A

B

C

D

a

E

F

G

H

MỘT SỐ DẠNG ĐỘT BIẾN CẤU TRÚC NST
NST BAN ĐẦU
A

B

C

D

E

F

G

H

NST BỊ BIẾN ĐỔI CẤU TRÚC
A

B

C

D

E

b

F

G

H

MỘT SỐ DẠNG ĐỘT BIẾN CẤU TRÚC NST
NST BAN ĐẦU
A

B

C

D

E

F

G

H

NST BỊ BIẾN ĐỔI CẤU TRÚC
A

D
B

C

D
B

E

c

F

G

H

Bài 22 :

ĐỘT BIẾN CẤU TRÚC NHIỄM SẮC THỂ

I. Đột biến cấu trúc NST là gì?

Quan sát hình sau:

Hoàn thành BẢNG (3 phút)

ST
T

a
b

NST bị
biến đổi
khác ban
đầu ở điểm
ABCDEFGH Mất
đoạn H

NST ban
đầu gồm
các đoạn

ABCDEFGH

Lặp lại
đoạn BC

Tên
dạng
biến
đổi

NST ban đầu
AB C D E FGH

a

b

AB CDE FGH

NST bị biến đổi cấu trúc
AB C D E FG

A BC BCDE FGH

Mất
đoạn
Lặp c
đoạn

AB CDE FGH

A DC B E FGH

Một số dạng đột biến cấu trúc NST

c

ABCDEFGH Đoạn BCD Đảo
: Chỉ quá trình dẫn đến đột biến
đổi lại
đoạn Chỉ điểm bị đứt
thành đoạn
Chữ cái: A,B,C...Kí hiệu một đoạn NST
DCB

MỘT SỐ DẠNG ĐỘT BIẾN CẤU TRÚC NST
NST BAN ĐẦU
A

B

C

D

E

F

G

H

NST BỊ BIẾN ĐỔI CẤU TRÚC
A

B

C

D

a

E

F

G

H

MẤT ĐOẠN

MỘT SỐ DẠNG ĐỘT BIẾN CẤU TRÚC NST
NST BAN ĐẦU
A

B

C

D

E

F

G

H

NST BỊ BIẾN ĐỔI CẤU TRÚC
A

B

C

D

E

LẶP ĐOẠN

b

F

G

H

MỘT SỐ DẠNG ĐỘT BIẾN CẤU TRÚC NST
NST BAN ĐẦU
A

B

C

D

E

F

G

H

NST BỊ BIẾN ĐỔI CẤU TRÚC
A

D
B

C

D
B

E

ĐẢO ĐOẠN

c

F

G

H

Tiết Bài
23: 22:
Bài 22ĐỘT
: ĐỘT
BIẾN
BIẾN
CẤUCẤU
TRÚC
TRÚC
NHIỄM
NHIỄM
SẮCSẮC
THỂTHỂ
I. ĐỘT BIẾN CẤU TRÚC
NST LÀ GÌ?

a

- Đột biến cấu trúc NST
là những biến đổi trong
cấu trúc NST.
- Gồm các dạng :
+ Mất đoạn
+ Lặp đoạn
+ Đảo đoạn.

Mất đoạn

+ Chuyển đoạn

A B C D E

b

Đột biến cấu trúc
NST là gì? Gồm
những dạng nào?

c

Đảo đoạn

Lặp đoạn

Quan sát hình sau: a; b; c. Cho
biết tên các dạng đột biến
FG H

C D E

Chuyển đoạn

FG H A B

Bài 22: ĐỘT BIẾN CẤU TRÚC NHIỄM SẮC THỂ

I. Đột biến cấu trúc NST là gì?
II. Nguyên nhân phát sinh và tính chất của đột biến cấu
trúc NST.
1.Nguyên nhân phát sinh:

MÁY BAY MỸ RẢI CHẤT ĐỘC MÀU DA CAM

Mỹ ném bom nguyên tử xuống Hiroshima - Nhật Bản

PHUN THUỐC TRỪ SÂU

DÒNG SÔNG BỊ Ô NHIỄM

Công ty Vedan gây ô nhiễm sông Thị Vải.

Bài 22: ĐỘT BIẾN CẤU TRÚC NHIỄM SẮC THỂ

I. Đột biến cấu trúc NST là gì?
II. Nguyên nhân phát sinh và tính chất của đột biến cấu
trúc NST.
1.Nguyên nhân phát sinh:
Nghiên cứu thông tin SGK, kết hợp những hình ảnh quan sát
được, nêu những nguyên nhân gây biến đổi cấu trúc NST?

Tiết Bài
23: 22:
Bài 22ĐỘT
: ĐỘT
BIẾN
BIẾN
CẤUCẤU
TRÚC
TRÚC
NHIỄM
NHIỄM
SẮCSẮC
THỂTHỂ

II. Nguyên nhân phát sinh và tính chất của đột biến
cấu trúc NST.
1.Nguyên nhân phát sinh:

- Do ảnh hưởng phức tạp của môi trường trong và

ngoài cơ thể. Nguyên nhân chủ yếu là do tác nhân vật
lý và tác nhân hóa học trong ngoại cảnh đã phá vỡ cấu
trúc NST hoặc gây ra sự sắp xếp lại các đoạn của
chúng

Tiết Bài
23: 22:
Bài 22ĐỘT
: ĐỘT
BIẾN
BIẾN
CẤUCẤU
TRÚC
TRÚC
NHIỄM
NHIỄM
SẮCSẮC
THỂTHỂ
II. Nguyên nhân phát sinh và tính chất của đột biến cấu trúc
NST.
1.Nguyên nhân phát sinh:

- Môi trường bên trong cơ thể : Những biến đổi
bất thường về sinh lí, sinh hóa trong tế bào
- Môi trường bên ngoài cơ thể: thường là do tác
động của con người như: Tác nhân vật lý: tia
phóng xạ, tia cực tím, nhiệt độ…Tác nhân hóa
học: Ảnh hưởng của các chất độc hóa học như
thuốc trừ sâu, diệt cỏ, chất độc màu da cam…
- Đột biến cấu trúc NST có thể xuất hiện trong điều kiện
tự nhiên hoặc do con người gây ra

Bài 22:

ĐỘT BIẾN CẤU TRÚC NHIỄM SẮC THỂ

Chúng ta cần phải làm gì để hạn chế phát sinh
đột biến cấu trúc NST? (Hạn chế được một số bệnh
ung thư ở người)

Sử dụng hợp lí thuốc trừ sâu, diệt cỏ …

Mặc quần áo bảo hộ và
phun thuốc xuôi chiều gió

Bỏ vỏ , chai đựng
thuốc đúng quy định.

Vệ sinh môi trường đất , nước

Bài 22:

ĐỘT BIẾN CẤU TRÚC NHIỄM SẮC THỂ

- Sử dụng hợp lí thuốc trừ sâu, thuốc diệt cỏ
- Có ý thức phòng chống sử dụng vũ khí hạt
nhân, vũ khí hóa học
- Có ý thức giữ gìn vệ sinh môi trường

Bài 22:

ĐỘT BIẾN CẤU TRÚC NHIỄM SẮC THỂ

II. Nguyên nhân phát sinh và tính chất của đột biến cấu trúc NST.
1.Nguyên nhân phát sinh:
2. Tính chất của đột biến cấu trúc NST:

KHE HỞ MÔI HÀM

BÀN CHÂN MẤT NGÓN
VÀ DÍNH NGÓN

BÀN TAY MẤT MỘT SỐ NGÓN

BÀN TAY NHIỀU NGÓN

HẬU QUẢ CỦA NHIỄM CHẤT ĐỘC MÀU DA CAM ( DIOXIN )

Cánh đồng lúa mạch

Lúa mạch đột biến

Sản xuất bia từ lúa mạch

Lúa mạch thường

Bài 22:

ĐỘT BIẾN CẤU TRÚC NHIỄM SẮC THỂ

Chỉ ra đâu là đột biến có lợi, đâu là đột biến có hại?
Xác định dạng đột biến đó?
VD 1: Mất một đoạn nhỏ ở đầu NST 21 gây ung thư
máu ở người
Có hại - Mất đoạn
VD 2: Enzim thuỷ phân tinh bột ở một giống lúa mạch
có hoạt tính cao hơn nhờ hiện tượng lặp đoạn NST
mang gen quy định enzim này.
Có lợi- Lặp đoạn

Bài 22:

ĐỘT BIẾN CẤU TRÚC NHIỄM SẮC THỂ

II. Nguyên nhân phát sinh và tính chất của đột biến cấu trúc NST.
1.Nguyên nhân phát sinh:
2. Tính chất của đột biến cấu trúc NST

Đột biến cấu trúc NST
có tính chất như thế
nào? (có lợi hay có hại)

Bài 22:

ĐỘT BIẾN CẤU TRÚC NHIỄM SẮC THỂ

Tại sao đột biến cấu trúc NST lại gây hại cho con người và
sinh vật?
Vì: Trải qua quá trình tiến hóa lâu dài, các gen được sắp xếp
hài hòa trên NST. Biến đổi cấu trúc NST làm thay đổi số lượng
và cách sắp xếp gen trên đó nên thường gây hại cho sinh vật.

Bài 22:

ĐỘT BIẾN CẤU TRÚC NHIỄM SẮC THỂ

II. Nguyên nhân phát sinh và tính chất của đột biến cấu trúc NST.
1.Nguyên nhân phát sinh:
2. Tính chất của đột biến cấu trúc NST



-Đột biến cấu trúc NST thường gây hại cho người và sinh
vật vì chúng làm thay đổi số lượng và cách sắp xếp các
gen trên NST.
-Tuy nhiên, cũng có trường hợp có lợi.

Tổng kết:
Đột biến cấu trúc NST là quá trình:
a. Thay đổi Prôtein trong cấu trúc NST
b. Sự lặp lại các đoạn trên NST
c. Gia tăng số lượng NST trong tế bào
d. Thay đổi cấu trúc ADN trên từng
đoạn của NST

Tổng kết:
Dạng đột biến cấu trúc nào của NST không
làm thay đổi vật chất di truyền?
a. Mất đoạn NST
b. Đảo đoạn NST
c. Lặp đoạn NST
d. Chuyển đoạn NST

Nguyên nhân chủ yếu gây ra đột biến cấu
trúc NST là gì?
a. Do các tác nhân vật lý, tác nhân hóa học
trong ngoại cảnh.
b. Do rối loạn trong quá trình trao đổi chất của
nội bào
c. Do quá trình giao phối ở các sinh vật
d. Do các vụ thử vũ khí hạt nhân.

Dạng đột biến cấu trúc NST thường gây hậu
quả nghiệm trọng nhất là:
a. Đảo đoạn NST.
b. Chuyển đoạn NST.
c. Mất đoạn NST.
d. Chuyển đoạn NST.

HƯỚNG DẪN HỌC TẬP
•Đối với bài học tiết này:
- Học bài theo nội dung ghi.
- Trả lời câu hỏi 1,2,3 SGK/66.
•Đối với bài học tiết tiếp theo:
- Nghiên cứu bài 23 “Đột biến số lượng
nhiễm sắc thể” tìm hiểu :
+ Thế nào là thể dị bội?
+ Cơ chế phát sinh thể dị bội?