TIẾT 24 :
ĐỘT BIẾN CẤU TRÚC NST
Trường THCS LAM SƠN
Chỉ điểm bị đứt
Chỉ quá trình dẫn đến đột biến
Một số dạng đột biến cấu trúc NST
Chữ cái: A,B,C...Kí hiệu một đoạn NST
I. Đột biến cấu trúc NST là gì?
Quan sát hình sau:
NST ban đầu NST bị biến đổi cấu trúc
Mất đoạn H
Mất đoạn
NST
Gồm các đoạn
ABCDEFGH
Lặp lại đoạn BC
Lặp đoạn NST
Gồm các đoạn ABCDEFGH
Trình tự đoạn BCD đổi lại thành đoạn DCB
Đảo đoạn
NST
Gồm các đoạn ABCDEFGH
Mất đoạn
Lặp đoạn
Đảo đoạn
I. Đột biến cấu trúc NST là gì?
- Đột biến cấu trúc NST là những biến đổi trong cấu trúc NST.
- Các dạng đột biến cấu trúc NST : mất đoạn, lặp đoạn và đảo đoạn.
Quan sát hình sau: a; b; c. Cho biết tên các dạng đột biến
a
b
c
Mất đoạn
Lặp đoạn
Đảo đoạn
Chuyển đoạn
MÁY BAY MỸ RẢI CHẤT ĐỘC MÀU DA CAM
DÒNG SÔNG BỊ Ô NHIỄM
PHUN THUỐC TRỪ SÂU






Tác nhân bên trong (rối loạn nội bào) và tác nhân bên ngoài (vật lý, hoá học...)
1. Các tác nhân gây phát sinh đột biến cấu trúc NST là gì?
2. Vì sao các tác nhân lý hoá trong ngoại cảnh lại là nguyên nhân chủ yếu gây ra đột biến cấu trúc NST?
Vì các tác nhân lý hoá phá vỡ cấu trúc NST hoặc gây ra sự sắp xếp lại các đoạn của NST.

II. Nguyên nhân phát sinh và tính chất của đột biến cấu trúc NST.

1.Nguyên nhân phát sinh:
Do điều kiện bên trong và bên ngoài cơ thể.
Nguyên nhân chủ yếu là do các tác nhân vật lý và hoá học trong ngoại cảnh đã phá vỡ cấu trúc NST hoặc gây ra sự sắp xếp lại các đoạn của chúng.
Lúa mạch đột biến
Lúa mạch thường
2.Tính chất đột biến cấu trúc NST:
Đột biến cấu trúc NST thường có hại cho con người và sinh vật.
Ví dụ: Mất một đoạn nhỏ ở đầu NST 21 gây ung thư máu ở người.
Một số đột biến có lợi có ý nghĩa trong chọn giống.
Ví dụ : Enzim thuỷ phân tinh bột ở một giống lúa mạch có hoạt tính cao hơn nhờ hiện tượng lặp đoạn NST mang gen quy định enzim này.
Tại sao đột biến cấu trúc NST lại gây hại cho con người và sinh vật ?
Vì : Các gen đã được sắp xếp hài hòa trên NST, biến đổi cấu trúc NST => Thay đổi số lượng gen và cách sắp xếp các gen trên NST => Gây ra các rối loạn trong hoạt động của cơ thể, dẫn đến bệnh tật, thậm chí gây chết.
-Sử dụng hợp lí thuốc trừ sâu, thuốc diệt cỏ
-Có ý thức phòng chống sử dụng vũ khí hạt nhân, vũ khí hóa học
-Có ý thức giữ gìn vệ sinh môi trường
Trước những nguyên nhân và hậu quả đó chúng ta cần phải làm gì để hạn chế phát sinh đột biến cấu trúc NST ?
(Hạn chế được một số bệnh ung thư ở người)
Mất đoạn nhiễm sắc thể
Đảo đoạn nhiễm sắc thể
Lặp đoạn nhiễm sắc thể
Chuyển đoạn nhiễm sắc thể
Câu 1 : Đột biến cấu trúc nào sau đây không làm thay đổi kích thước nhiễm sắc thể nhưng làm thay đổi trình tự các gen trên đó, ít ảnh hưởng đến sức sống?

Mất đoạn nhiễm sắc thể
Lặp đoạn nhiễm sắc thể
Đảo đoạn nhiễm sắc thể
Chuyển đoạn nhiễm sắc thể
Câu 2: Quan sát trường hợp minh họa sau đây và hãy xác định đột biến này thuộc dạng nào?

ABCDEFGH ABCDEFG
Mất đoạn Nhiễm sắc thể
Lặp đoạn Nhiễm sắc thể
Đảo đoạn Nhiễm sắc thể
Chuyển đoạn Nhiễm sắc thể
Câu 3: Quan sát trường hợp minh họa sau đây và hãy xác định đột biến này thuộc dạng nào?

ABCDEFGH ADCBEFGH
Câu 4: So sánh đột biến gen và đột biến cấu trúc NST?
* Giống nhau:


Đều là những biến đổi xảy ra trên cấu trúc vật chất di truyền ( ADN hoặc NST ) - Đều phát sinh từ các tác động của môi trường bên ngoài và môi trường bên trong cơ thể. - Đều di truyền cho thế hệ sau.
- Phần lớn gây hại cho sinh vật.
Làm biến đổi cấu trúc của gen
Gồm các dạng: mất cặp Nu,thêm cặp Nu, thay cặp Nu
Làm biến đổi cấu trúc của NST
Gồm các dạng: mất đoạn NST, lặp đoạn NST, đảo đoạn NST
* Khác nhau:
Dặn dò:
Đối với bài tiết học sau:
 Xem trước bài: 23. Đột biến số lượng nhiễm sắc thể, trả lời các câu hỏi sau:
+ Thế nào là đột biến số lượng nhiễm sắc thể?
+ Cơ chế nào dẫn đến sự hình thành thể dị bội có số lượng nhiễm sắc thể của bộ nhiễm sắc thể
(2n +1) và (2n – 1) ?
+ Hậu quả của đột biến dị bội?