1

Thế nào là cặp NST tương đồng?
Bộ NST lưỡng bội là gì?
Bộ NST đơn bội là gì?

2

? HÃY CHO BIẾT THỂ DỊ BỘI LÀ GÌ ?
CÓ NHỮNG DẠNG NÀO ? CHO VÍ DỤ ?
? SỰ PHÁT SINH THỂ DỊ BỘI ? HẬU QUẢ ?

3

? Ở cây lưỡng bội của bắp có bộ NST lưỡng bội 2n =
20
a. Số lượng NST trong bộ NST của thể ba nhiễm là bao
nhiêu?
b. Số lượng NST trong bộ NST của thể một nhiễm là
bao nhiêu?
c. Số lượng NST trong bộ NST của thể không nhiễm là
bao nhiêu?

III/ Thể đa bội:
Tế bào
? Cho biết sự
khác nhau của bộ
NST trong tế bào
2n
cây rêu ở các hình n
a, b, c, d ?
Hình a
Hình b
Hình c, d

cây rêu
3n

Bộ NST đơn bội: n
Bộ NST lưỡng bội: 2n
> 2n , là bội số của n

4n

Hình mô tả số lượng NST trong các tế bào sinh
dưỡng ở cây cà độc dược
? Các bộ NST 3n, 6n, 9n, 12n có hệ số n khác thể
lưỡng bội như thế nào ?

-> Chia hết cho n ( Bội số của n )

3n

6n

9n

12n

III/ Thể đa bội:
Thể đa bội là gì ?
- Thể đa bội: là cơ thể mà trong tế bào sinh dưỡng có
số NST là bội số của n ( > 2 ) như 3n, 4n, 5n, …..

? Hãy cho biết điểm khác nhau giữ thể
đa bội ở cột A và thể đa bội ở cột B
CỘT A
3n, 5n, 7n, 9n, 11n…

CỘT B
4n, 6n, 8n, 10n, 12n….

-> Cột A: số lẻ
-> Cột B: Số chẵn
-> Cột A: số lẻ => Đa bội lẻ
-> Cột B: Số chẵn
=> Đa bội chẵn

III/ Thể đa bội:
- Các dạng:
+ Thể đa bội chẵn: 4n, 6n, 8n, 10n, 12n…
+ Thể đa bội lẻ: 3n, 5n, 7n, 9n, 11n,…

Bài tập: Em hãy gọi tên các cơ thể đa bội có bộ NST là 3n, 4n, 5n,
6n,..., 9n, 12n …..?

3n : thể tam bội
5n : thể ngũ bội
7n : thể thất bội
9n : thể cửu bội
11n : thể thập nhất bội
3n

thể tam bội

4n : thể tứ bội
6n : thể lục bội
8n : thể bát bội
10n : thể thập bội
12n : thể thập nhị bội

2n+1
thể ba nhiểm

Hoàn thành bảng sau:
Đặc điểm 
Các mức bội
thể

Đối tượng quan sát
1. Tế bào cây rêu

 

2.Cây cà độc dược
3.Củ cải
4.Quả táo

 

Kích thước tế bào, cơ quan
như thế nào so với sự thay
đổi hệ số của n?

+ Sự tương quan giữa mức độ bội thể (số n)
và kích thước các cơ quan như thế nào ?

Tế bào cây rêu

n

2n

2n

4n

3n

4n

2n

Củ cải

4n

cà độc dược

Táo
3n

6n

9n

12n

Đối tượng quan sát
1. Tế bào cây rêu
2.Cây cà độc dược
3.Củ cải
4.Quả táo

Đặc điểm 
Kích thước tế bào, cơ
Các mức bội thể
quan như thế nào so với
hệ số của n?

n; 2n; 3n; 4n
Kích thước tế bào,
 
3n; 6n; 9n; 12n cơ quan Tăng dần
 
2n; 4n
theo hệ số n
2n; 4n

+ Sự tương quan giữa mức độ bội thể (số n) và
kích thước các cơ quan như thế nào ?
-> Mức bội thể càng tăng, kích thước tế bào, cơ quan
càng lớn…(Theo tỉ lệ thuận)

III. ĐỘT BIẾN ĐA BỘI
TB đa bội

Số lượng NST
tăng gấp bội

TB
to
cơ quan sinh
dưỡng to
Phát triển mạnh, chống
chịu tốt

Hàm lượng ADN tăng
gấp bội
tổng hợp chất
hữu cơ tăng
gấp bội

Lá, thân, củ, quả?

Hạt?

III/ Thể đa bội:
? Thể đa bội có những đặc điểm gì ?

- Đặc điểm: Thể đa bội tăng gấp bội số lượng
NST, ADN, dẫn đến tăng cường độ trao đổi chất,
tăng kích thước tế bào, cơ quan, sinh trưởng phát
triển mạnh, tăng sức chống chịu với điều kiện môi
trường không thuận lợi .

Tế bào cây rêu
n

2n

3n

4n

2n
4n

2n

Củ cải

4n

cà độc dược

Táo

3n
6n
9n
12n
- Có thể nhận biết cây đa bội bằng mắt thường qua những
dấu hiệu nào?
-> Kích thước cơ quan sinh dưỡng ( thân, lá, củ...), cơ quan sinh
sản( hoa, quả...) lớn hơn so với thể lưỡng bội.

Quan sát các hình ảnh về thể đa bội - > thảo luận các câu
hỏi và hoàn thành bảng sau (trong phiếu học tập số 2) : 3
phút
stt
Tên thể đa
Cơ quan có kích
Bộ phận mà con
1
2
3
4
5
6

?

bội
Dưa hấu
Ớt
Bí đỏ
Bắp cải
Súp lơ
Hành

thước lớn

người sử dụng

 
 
 
 
 
 

 
 
 
 
 
 

Có thể khai thác những đặc điểm nào ở cây
đa bội trong chọn giống cây trồng?

Dưa hấu không hạt ngon ghê!

ít TAM BỘI (3n)

Bắp cải và hành to quá ! ... !...

CẢI CÚC TAM BỘI (3n)

Bắp cải và khoai tây quá cỡ....... !

Bí đỏ đa bội khổng lồ

Súp lơ và nấm đa bội to quá trời...... !

- xoài, nho, bí thể đa bội.

stt Tên thể đa bội Cơ quan có kích thước lớn Bộ phận mà con người sử dụng
1 Dưa hấu
Quả
2
3
4
5
6

Ớt
Bí đỏ
Bắp cải
Súp lơ
Hành

Quả
Quả
Lá
Hoa
Lá

Quả
Quả
Quả
Lá
Hoa
Lá

? Có thể khai thác những đặc điểm nào ở cây đa bội trong chọn
giống cây trồng?
-> Có thể khai thác những đặc điểm “tăng kích thước của thân, lá, củ, quả,
hoa...” để tăng năng suất của những cây trồng cần sử dụng các bộ phận này.

-> Tạo giống có năng suất cao, chống chịu tốt… với các điều kiện
của môi trường

III/ Thể đa bội:

- Ứng dụng hiệu quả trong chọn giống
cây trồng.
IV/ Sự hình thành thể đa bội:
-> HS tự học

III. ĐỘT BIẾN ĐA BỘI

4n

Đa bội 3n
2n lẻ tạo
quả
3n
không
hạt

III. ĐỘT BIẾN ĐA BỘI

Vậy có đa bội ở
động vật không?

Có nhưng rất
hiếm
Vì gây rối loạn cơ chế
xác định giới tính

Loài thạch sùng tam bội H.
vietnamensis (3n = 60) phát
hiện ở miền Bắc năm 1984.

Luyện tập-Vận dụng
Chọn câu trả lời đúng:
Câu 1: Thể đa bội là dạng đột biến mà tế bào sinh dưỡng của
cơ thể:
A

Mang bộ NST là một bội số của n.

B. Bộ NST bị thừa 1 hoặc vài NST của cùng một cặp
NST.
C.

Mang bộ NST là bội số của n và lớn hơn 2n.

D.

Mang bộ NST bị thừa 1 NST.

Câu 2: Đột biến số lượng NST gồm những dạng nào?
A. Mất đoạn, lặp đoạn, đảo đoạn.
B. Đột biến dị bội và đột biến đa bội.
C. Đột biến cấu trúc và đột biến số lượng.
D. Đột biến về kiểu hình và kiểu gen.
Câu 3: Loại đột biến nào làm tăng kích thước tế bào?
A. Đột biến lặp đoạn.
B. Đột biến đa bội.
C. Đột biến dị bội.
D. Đột biến mất đoạn

2/ Dấu hiệu để nhận biết thể đa bội là gì?

Dấu hiệu để nhận biết thể đa bội là có cơ quan sinh
dưỡng, sinh sản lớn hơn so với thể lưỡng bội.
3 / Có thể ứng dụng các đặc điểm của thể đa bội trong chọn
giống cây trồng như thể nào?

Ứng dụng: tăng kích thước các cơ quan sinh dưỡng
( thân, lá,... ), cơ quan sinh sản( hoa, quả,...) để tăng
năng suất cây trồng cần sử dụng các bộ phận đó .

Hướng dẫn - dặn dò
- Trả lời câu hỏi cuối bài ( bỏ câu 2)
- Sưu tầm tranh ảnh sự biến đổi kiểu hình
theo môi trường
- Nghiên cứu trước bài: Thường biến.
-Tìm hiểu:
+ Thường biến là gì?
+ Mức phản ứng là gì?
+ Phân biệt thường biến với đột biến.

Tiết học đến đây kết thúc.
Chúc các em mạnh khoẻ, học giỏi ...