Cụm C-V được in đậm trong câu văn "Đất nước
ta
đang chuyển biến nên còn nhiều khó khăn"
làm thành phần gì trong câu?
A. Chủ ngữ
B. Vị ngữ
C. Phụ ngữ cho CDT
D. Phụ ngữ cho CĐT

Cấu tạo của cụm từ gồm
có những phần nào?
A. Phần trung tâm
B. Phần phụ trước
C. Phần phụ sau
D. Gồm cả ý A,B,C

Trong các câu sau, câu nào không
dùng
cụm C – V làm thành phần câu
hoặc thành phần cụm từ?
A. Trời mưa làm cho em phải nghỉ học.
B. Hôm nay tôi rất buồn.
C. Tôi đã làm xong việc mẹ giao.
D. Gió thổi mạnh làm cây đổ rạp.

Câu “Mai học giỏi khiến cha mẹ
vui lòng” dùng mấy cụm C-V để
mở rộng câu?
A. Hai
B. Một
C. Bốn
D. Ba

Trong cụm từ, phần nào có thể
lược bỏ đi được?
A. Phụ trước
B. Phần trung tâm
C. Phụ trước và phụ sau
D. Không thể bỏ được phần nào

Trong các câu sau, câu nào là
câu được mở rộng?
A. Lan học giỏi.
B. Năm nay, Lan học giỏi.
C. Lan học giỏi khiến cha mẹ vui lòng
D. Câu B và câu C

Trong các câu sau, câu nào không dùng
cụm
C – V làm thành phần câu hoặc
thành phần cụm từ?
A. Mẹ về làm tôi thêm vững tâm.
B. Ông tôi luôn dậy sớm.
C. Chúng tôi đã làm xong bài tập thầy giáo ra.
D. Tôi luôn nghĩ rằng bạn ấy rất tốt.

Cụm C – V được in đậm trong câu:
“Con được bố tha thứ”. Làm thành
phần gì trong câu?
A. Chủ ngữ.
B. Vị ngữ.
C. Phụ ngữ trong cum danh từ.
D. Phụ ngữ trong cụm động từ.

Cụm C-V được in đậm trong câu “Nhi
cảm thấy bàn tay mẹ siết chặt tay mình” làm
thành phần gì?
A. Phụ ngữ của CĐT
B. Chủ ngữ
C. Vị ngữ
D. Phụ ngữ của CDT

Các phép biến đổi câu

Các phép biến đổi câu

Rút gọn
câu

Mở rộng
câu

Thêm
trạng ngữ
cho câu

Dùng cụm
C-V để mở
rộng câu

Chuyển đổi kiểu câu

Chuyển đổi câu
chủ động thành
câu bị động

I. Lý thuyết

Khái niệm
Hoàn thiện những
ý sau để ôn lại chủ
đề: Dùng cụm chủvị để mở rộng câu

Các trường hợp
dùng cụm C – V để
mở rộng câu
Tác dụng

Dùng cụm C – V
để mở rộng câu
Khái niệm
Khi nói hoặc viết có
thể dùng những
cụm từ có hình thức
giống câu đơn bình
thường, gọi là cụm
C –V , làm thành
phần của câu hoặc

Các trường
hợp áp dụng

Chủ ngữ, vị ngữ
và các phụ ngữ
trong cụm danh
từ, cụm động
từ, cụm tính từ.

Tác dụng

Làm cho
nội dung ý
nghĩa của
câu cụ
thể, đầy
đủ.

Con thuyền /sang sông.
 Con thuyền chở đầy
hàng hóa /sang sông.

Bài tập nhanh

Hãy xác định thành
phần câu và cho biết
các câu trên mở rộng
thành phần nào?

a. Chiếc bàn này
này/chân
chân đã gãy.
 Cụm C-V là vị ngữ

b. Cô giáo ốm
ốm/là
là một tin buồn.
 Cụm C-V là vị ngữ

c. Mẹ/luôn
Mẹ luôn hi vọng tôi sẽ thi đỗ cấp 3.
 Cụm C-V làm phụ ngữ cho động từ

d. Tôi/rất
Tôi rất thích con gấu Lan tặng.
 Cụm C-V làm phụ ngữ cho danh từ

II. Luyện
tập

BÀI TẬP 1: (SGK/96)
a. Khí hậu nước ta ấm áp cho phép ta quanh năm
trồng trọt, thu hoạch bốn mùa.
b. Có kẻ nói từ khi các thi sĩ ca tụng cảnh núi non,
hoa cỏ, núi non, hoa cỏ trông mới đẹp; từ khi có
người lấy tiếng chim kêu, tiếng suối chảy làm đề
ngâm vịnh, tiếng chim, tiếng suối nghe mới hay.
c. Thật đáng tiếc khi chúng ta thấy những tục lệ tốt
đẹp ấy mất dần, và những thức quý của đất mình thay
dần bằng những thức bóng bẩy hào nhoáng và thô
kệch bắt chước người nước ngoài [...].

a. Khí hậu
nướcV1ta ấm áp // cho
phép
V2 ta
C2
C1
CN

VN

quanh năm trồng trọt, thu hoạch bốn
 C1 – V1 làm chủ ngữ

mùa.  C2 – V2 làm phụ ngữ cho cụm động từ

b. Có kẻ // nói từ khi các thi sĩ ca tụng cảnh núi non,
CN

VN1

hoa cỏ, núi non, hoa cỏ trông mới đẹp; từ khi có người
VN2

lấy tiếng chim kêu, tiếng suối chảy làm đề ngâm
 Cụm C – V làm phụ ngữ cho cụm danh từ

vịnh, tiếng chim, tiếng suối nghe mới hay.

c. Thật đáng tiếc khi chúng ta thấy những tục lệ tốt
CN

VN

đẹp ấy mất dần, và những thức quý của đất mình
thay dần bằng những thức bóng bẩy hào nhoáng và
 Cụm C – V làm phụ ngữ cho động từ “thấy”

thô kệch bắt chước người nước ngoài [...].

Lưu ý:
 Muốn xác định cụm C – V làm
thành phần trước hết phải xác định
hai thành phần chính của câu là CN
và VN và các CDT, CĐT, CTT trong
câu. Tiếp theo, phân tích cấu tạo
của các thành phần đó và kết luận
cụm C - V đó thuộc thành phần nào.
 Một câu có thể được mở rộng
bằng một hoặc nhiều cụm C – V
nối tiếp nhau.

BÀI TẬP 2: (SGK/97)

Bài 2:
a. Chúng em học giỏi. Cha mẹ và thầy cô vui
lòng.
Chúng em / học giỏi
để cha mẹ và thầy
C

V

cô / vui lòng.
CN

C

V

VN


Hoài
Thanh
khẳng
địnhđịnh:
rằng cái
đẹp
/
b.Nhà
Nhàvăn
văn
Hoài
Thanh
khẳng
«Cái
đẹp
C
V
là cái có ích.

là cái có ích».
CN

VN

c. Tiếng Việt rất giàu thanh điệu. Điều đó khiến lời
nói của người Việt Nam ta du dương, trầm bổng
như một bản nhạc.
 Tiếng Việt / rất giàu thanh điệu khiến lời nói của
C
C
V người Việt Nam ta /
CN

du dương, trầm bổng như một bản nhạc.
V
VN

VN

d. Cách mạng tháng Tám thành công. Từ đó,
tiếng Việt có một bước phát triển mới, một
số phận mới.
 Cách mạng tháng Tám / thành công khiến
V Việt /
C
C
cho tiếng
CN

VN

ó một bước phát triển mới, một số phận mới.
V

VN

BÀI TẬP 3: (SGK/97)

a. Anh em hòa thuận, hai thân vui vầy.
 Anh em hòa thuận làm cho hai thân vui vầy.
b. Đây là cảnh một rừng thông. Ngày ngày biết bao nhiêu
người qua lại. 
 Đây là cảnh một cánh rừng thông ngày ngày biết bao nhiêu
người qua lại.
c. Hàng loạt vở kịch như "Tay người đàn bà", "Giác ngộ", "Bên
kia sông Đuống",... ra đời. Sự ra đời của các vở kịch ấy đã sưởi
ấm cho ánh đèn sân khấu ở khắp mọi miền đất nước.
 Hàng loạt vở kịch như “Taỵ người đàn bà”,  “Giác ngộ",
“Bên kia sông Đuống ”,... ra đời đã sưởi ấm cho ánh đèn sân
khấu ở  khắp mọi miền đất nước.

- Cách mở rộng câu: Từ một câu đơn bình
thường, từ hai vế trong một câu, hoặc từ
hai câu đơn ta có thể tạo thành một câu có
dùng cụm C – V để mở rộng bằng cách
thêm, bớt những từ ngữ thích hợp.
- Cách mở rộng câu phụ thuộc vào mối quan
hệ giữa các câu và mục đích của người nói

- Dùng cụm C – V để mở rộng câu làm cho
câu diễn đạt ngắn gọn, dễ hiểu, tránh lặp
từ.
- Câu dùng cụm C – V để mở rộng được sử
dụng rộng rãi trong văn chương và trong
giao
- Cáctiếp
phụhàng
ngữ ngày.
của ĐT cảm nghĩ (biết, biết
rằng, tin, tin rằng, nghĩ…), ĐT gây khiến
(khiến, khiến cho, làm cho…), ĐT khả năng
(muốn, định…), ĐT bị động (bị, được, chịu,
mắc phải…) thường được mở rộng thành
cụm C-V.

Bà nội chia quà cho các cháu.
 Bà nội đi chợ về chia quà cho các cháu.
Tôi đã gặp bạn ấy.
 Tôi đã gặp bạn ấy đi học về.
Quyển sách rất hay.
 Quyển sách bạn cho mượn rất hay.
Cả lớp đã làm xong bài tập.
 Cả lớp đã làm xong bài tập thầy giáo ra.

Hướng dẫn tự học

 Viết đoạn văn nghị luận bàn về lợi ích
của việc đọc sách trong đó có sử dụng câu
C - V làm thành phần.
 Viết đoạn văn nghị luận bàn về lợi ích
của việc đọc sách trong đó có sử dụng câu
C - V làm thành phần.
 Soạn bài: “Luyện nói: Giải thích về một vấn đề”
(Vẽ sơ đồ tư duy, sư tầm hình ảnh, video…)