Đạo đức 5

Chủ đề: Vượt qua khó khăn

Bài 3. Em nhận biết
khó khăn

Ấn để đến trang
sách

THẢO LUẬN NHÓM
Tìm các câu ca dao, tục ngữ, thành ngữ nói về đức tính siêng
năng, vượt qua khó khăn trong học tập và cuộc sống.

Đáp án tham khảo

Có chí

Mưu cao chẳng

Người có chí thì nên

thì nên.

bằng chí dày.

Nhà có nền thì vững.

Ai đội đá mà

Trời nào có phụ ai đâu

sống ở đời.

Hay làm thì giàu, có chí thì nên...

Ấn để đến trang
sách

HOẠT ĐỘNG 1. QUAN SÁT TRANH VÀ TRẢ LỜI CÂU
HỎI tr.17-18 và trả lời câu hỏi
Quan sát tranh minh họa SGK

THẢO LUẬN NHÓM
Em hãy nêu những khó khăn của các
bạn trong những bức tranh sau.

HƯỚNG DẪN THỰC
HIỆN
Tranh

Những khó khăn của các bạn

1

…

2

…

3

…

4

…

GỢI Ý TRẢ LỜI
Tranh
1

2

3
4

Những khó khăn của các bạn
Bạn Nam gặp khó khăn trong cuộc sống, bố làm xa, mẹ lại đang bị
ốm, bạn phải giúp bố mẹ công việc nhà.
Bạn nam gặp khó khăn trong việc nhớ lại kiến thức môn Toán đã
được học từ học kì trước.
Bạn nam gặp khó khăn trong việc học tập, sắp tới có bài kiểm tra
cuối kì mà bạn lại bị gãy tay.
Bạn nữ gặp khó khăn về nơi ở khi nhà bạn bị cháy.

Hãy kể thêm những khó khăn
trong học tập và cuộc sống mà
em biết.
Gợi ý:
• Bị bạn bè hiểu lầm, xa lánh, bị bắt nạt;
• E ngại trong giao tiếp với thầy cô, người lạ;
• Gặp khó khăn trong việc hiểu bài mới, dễ bị
sao nhãng, trì hoãn công việc;
• Hay phạm lỗi bất cẩn;
• ...

THẢO LUẬN NHÓM

Bài hát muốn truyền tải thông điệp gì?
Em có cảm nhận gì khi nghe bài hát?

Bài hát là lời cổ động, khích lệ con người vươn lên trong
cuộc sống dù cho có bao khó khăn, thử thách, chông gai
phía trước. Sau những khó khăn là thành quả, thành công
xứng đáng với nỗ lực của bản thân.

Bài hát khiến bản thân mỗi chúng ta cảm thấy yêu đời, có
động lực vượt qua những khó khăn trong cuộc sống.

HOẠT ĐỘNG 2: ĐỌC CÂU CHUYỆN VÀ TRẢ LỜI CÂU
HỎI NHÓM
THẢO LUẬN
Đọc câu chuyện Một học sinh nghèo vượt khó và trả lời câu hỏi:

HOẠT ĐỘNG 2: ĐỌC CÂU CHUYỆN VÀ TRẢ LỜI CÂU
HỎI NHÓM
THẢO LUẬN
Đọc câu chuyện Một học sinh nghèo vượt khó và trả lời câu hỏi:
Bạn Thảo đã vượt qua những
khó khăn trong học tập và

Sự vượt khó đã mang lại cho

cuộc sống như thế nào?

Thảo điều gì?

Vì sao chúng ta phải biết vượt
qua những khó khăn trong
học tập và cuộc sống?

CÂU TRẢ LỜI

Gia đình bạn khó
khăn, bố mẹ ốm
yếu – Thảo giúp
bố mẹ công việc
gia đình.

Đường đi học gian
nan nhất là khi
thời tiết mưa rét,
đường trơn – Thảo
vẫn chăm chỉ đi
học.

Trong học tập – Thảo
tranh thủ hỏi bài thầy
cô, các bạn khi ở lớp. Tối
bạn làm bài và ôn tập
vào sáng sớm hôm sau.

Lí do cần vượt qua khó
khăn
Cần

biết

vượt

qua

những khó khăn trong
học tập và cuộc sống
vì khó khăn là điều
luôn xảy ra khi sống
và làm việc.

Khó

khăn

xuất

Vượt qua khó khăn giúp

hiện trong học tập và

con người rèn luyện được

cuộc

mỗi

những phẩm chất và kĩ

người. Để thành công,

năng quý báu như siêng

mỗi người cần phải đối

năng, kiên trì, giao tiếp,

diện với nó và tìm cách

hợp tác, kiên định mục

vượt qua.

tiêu.

sống

luôn
của

Ấn để đến trang
sách

Bài tập 1: Nhận xét các ý kiến dưới đây

THẢO LUẬN NHÓM
Em hãy đưa ra nhận xét của mình trong các
tình huống sau đây và giải thích lí do của
mình.

GỢI Ý TRẢ LỜI

Sai, vì dù là con nhà nghèo hay

Đúng, vì công việc nào

con nhà giàu cũng đều gặp phải

cũng có những khó khăn

những khó khăn trong cuộc

cần phải vượt qua để

sống và học tập, nên ai cũng

thích ứng và thành công

cần phải vượt qua khó khăn.

trong công việc đó.

GỢI Ý TRẢ LỜI

Sai, vì ý chí vượt

Đúng, vì mỗi khi vượt

khó là một phẩm

khó, chúng ta đều tốn rất

chất tốt được rèn

nhiều công sức, trí tuệ, nỗ

luyện,

qua

lực, thậm chí là sự giúp

mà

đỡ của những người xung

khó
thành.

vượt
khăn

quanh.

GỢI Ý TRẢ LỜI

Với nội dung này, có hai cách hiểu. Cách hiểu thứ nhất: Sự nỗ lực, ý chí
để vượt khó không phải chỉ ngày một, ngày hai mà cần phải trải qua một
quá trình phấn đấu, do vậy cần nhiều thời gian để giải quyết khó khăn
nào đó. Cách hiểu thứ hai: Vì công việc nào cũng cần thời gian và sự vượt
khó. Vượt qua được khó khăn giúp chúng ta ngày càng hoàn thiện bản
thân, khiến bản thân trở nên mạnh mẽ, bản lĩnh, giỏi giang hơn. Nên
không thể hiểu vượt qua khó khăn làm chúng ta bị “tiêu phí” mất nhiều

GỢI Ý TRẢ LỜI

Sai, vì có những công việc, chúng ta phải tự mình
vượt qua khó khăn mà không có sự giúp đỡ của
người khác. Một người được đánh giá càng cao về
ý chí khi người đó càng độc lập, quyết đoán vượt
qua các khó khăn.

Bài tập 2: Đưa ra ý kiến

THẢO LUẬN NHÓM
Em đồng tình hoặc không đồng tình
với thái độ nào dưới đây? Vì sao?

b. Dù còn mệt sau

a. Mỗi khi gặp bài

đợt ốm, nhưng Hưng

tập khó, Hùng mở

vẫn cố gắng tập thể

ngay sách có lời

dục

giải ra chép.

đều

sáng.

đặn

mỗi

c. Biết mình nói năng
chưa

lưu

hoạt động tập thể.

e. Thấy mình chưa

Lan

các

học giỏi môn Tiếng

phương án khác nhau để

Việt, Trường chỉ biết

giải quyết vấn đề.

than phiền với bạn bè.

tìm

Hà

thường lảng tránh các

d. Mỗi khi gặp khó khăn,
thường

loát,

GỢI Ý TRẢ LỜI
a. Mỗi khi gặp bài
tập khó, Hùng mở
ngay sách có lời
giải ra chép.

Không đồng tình vì hành động
mở sách giải ra khi không làm
được bài sẽ khiến cho năng lực
tư duy và sự vận động trí óc
của Hùng ngày càng giảm sút,
phụ thuộc vào những thứ có
sẵn.

GỢI Ý TRẢ LỜI
b. Dù còn mệt sau
đợt ốm, nhưng Hưng

Đồng tình vì việc rèn luyện thể

vẫn cố gắng tập thể

chất sau khi ốm giúp cho

dục

Hùng nhanh chóng hồi phục

sáng.

đều

đặn

mỗi

và có sức khỏe tốt hơn.

GỢI Ý TRẢ LỜI

c. Biết mình nói năng

Không đồng tình vì điều này

chưa

Hà

có thể khiến cho Hà hình

thường lảng tránh các

thành tính cách nhút nhát,

hoạt động tập thể.

không dám khắc phục điểm

lưu

loát,

yếu của mình.

GỢI Ý TRẢ LỜI

d. Mỗi khi gặp khó khăn,
Lan thường tìm các phương
án khác nhau để giải quyết
vấn đề.

Đồng tình vì cách làm của Lan thể
hiện ý chí nỗ lực vượt qua khó khăn
trong học tập.

GỢI Ý TRẢ LỜI

e. Thấy mình chưa

Không đồng tình vì việc Trường

học giỏi môn Tiếng

than phiền chỉ làm bạn thêm

Việt, Trường chỉ biết

chán nản chứ không thể tìm ra

than phiền với bạn bè.

phương hướng giải quyết vấn đề.

Bài tập 3: Nhận xét tình huống

THẢO LUẬN NHÓM
Nhóm 1:

Nhóm 2:

Nhóm 3:

Tình huống

Tình huống

Tình huống

1

2

3

TÌNH HUỐNG ĐƯA RA
TÌNH HUỐNG 1
Đang học lớp 5, một tai nạn bất ngờ đã cướp đi đôi chân của
Khánh. Để tự động viên mình, Khánh đã đọc sách về những
tấm gương vươn lên của người khuyết tật. Được người thân và
bạn bè giúp đỡ, Khánh đã nỗ lực vượt qua nghịch cảnh và
nhanh chóng trở lại trường học tập, rèn luyện và tiếp tục theo
đuổi ước mơ trở thành kĩ sư công nghệ thông tin.

TÌNH HUỐNG ĐƯA RA
TÌNH HUỐNG 2

Để khắc phục nhược điểm nói lắp, An đã tìm kiếm và học
hỏi các biện pháp từ sách báo, trên In-tơ-nét (Internet) và
thử rèn luyện. Qua vài tuần tập luyện nhưng chưa thấy có
kết quả, An rất nản lòng và không còn muốn sửa chữa
khuyết điểm này nữa.

TÌNH HUỐNG ĐƯA RA
TÌNH HUỐNG 3
Trang cùng gia đình chuyển từ thành phố về nông thôn sinh sống. Cách
sống và giọng nói khác biệt của mọi người đã gây cho Trang nhiều khó
khăn trong học tập và sinh hoạt. Để vượt qua điều đó, Trang đã tìm
hiểu phong tục, thói quen sinh hoạt của người dân địa phương và các
bạn trong lớp, tích cực nói chuyện và tham gia vào các hoạt động
chung của tập thể. Trang còn mời các bạn về nhà chơi vào những dịp
cuối tuần. Không lâu sau, Trang đã hoà nhập được với cuộc sống ở nơi
đây.

NHẬN XÉT TÌNH HUỐNG
TÌNH HUỐNG 1
Khánh đã biết vượt qua những khó khăn của bản thân
bằng các việc làm và tư duy tích cực như: đọc sách về
những tấm gương vươn lên của người khuyết tật, có
ước mơ và nuôi dưỡng ước mơ trở thành kĩ sư công
nghệ thông tin, biết tự động viên mình và tìm đến sự
giúp đỡ của người thân, bạn bè.

NHẬN XÉT TÌNH HUỐNG
TÌNH HUỐNG 2
Khi gặp khó khăn trong lúc sửa
khuyết điểm nói lắp, qua vài
tuần luyện tập nhưng chưa thấy
hiệu quả, An đã thấy nản lòng,
không đủ kiên trì, nhẫn lại để
vượt qua.

NHẬN XÉT TÌNH HUỐNG
TÌNH HUỐNG 3
Để vượt qua khó khăn trong việc thích ứng và hoà nhập với
môi trường mới, Trang đã tích cực, cố gắng thực hiện nhiều
biện pháp và nhanh chóng vượt qua những khó khăn như:
tìm hiểu về phong tục, thói quen sinh hoạt của người dân
địa phương và các bạn trong lớp; tích cực nói chuyện, tham
gia vào các hoạt động chung của tập thể; mời các bạn về
nhà chơi vào những dịp cuối tuần;…

Ấn để đến trang
sách

Bài tập 1

THẢO LUẬN NHÓM
Chia sẻ với bạn về những khó khăn mà em
đã và đang gặp phải trong học tập, cuộc sống.
Em đã làm gì để vượt qua những khó khăn đó?

Gợi ý thực hiện
Khó khăn em gặp phải là gì?
Em có chia sẻ điều đó với ai không?
Em xử lí tình huống như thế nào?

Bài tập 2

Em hãy chọn và chia sẻ với các
bạn nội dung, ý nghĩa của một câu
ca dao, tục ngữ, danh ngôn.... về
vượt qua khó khăn trong học tập
và cuộc sống mà em thích nhất.

ĐỒ VẬT MAY
MẮN
Tiếp tục

Câu 1: Để vượt qua khó khăn
trong học tập em nên làm gì?

A. Tham gia các hoạt động trau

B. Thực hiện các hành vi gây rối

dồi kĩ năng.

trật tự công cộng.

C. Dành nhiều thời gian để thư

D. Tiếp thu và thực hiện lời

giãn, giải trí.

khuyên của mọi người.

Câu 2: Đâu không phải là ý kiến đúng
khi nói về chủ đề “Em vượt qua khó khăn”?
B. Khi tự mình không vượt qua
A. Trẻ em không thể tự vượt

được khó khăn, thì cần tìm

qua khó khăn.

kiếm sự hỗ trợ từ người đáng

C. Vượt qua khó khăn, sẽ giúp
ta thành công và có nhiều niềm
vui trong cuộc sống.

tin cậy.
D. Tinh thần vượt khó là luyện
tập mà có được.

Câu 3: Nhân vật trong tình huống nào dưới
đây chưa vượt qua được khó khăn?
A. Dù phải dậy sớm đi bộ gần 3 km

B. Khi thầy giáo hướng dẫn kĩ thuật

đến trường, nhưng An vẫn đi học

đá bóng, dù thấy khó nhưng Minh

đều.

vẫn mạnh dạn xung phong thử sức.

C. Sáng dậy thấy trời gió rét, nên Mai

D. Bố dạy Hòa cách đi xe đạp 3

lấy lí do bị mệt để không phải lao

bánh, dù Hòa sợ ngã nhưng vẫn cố

động cùng các bạn trong xóm.

gắng tập luyện.

Câu 4: Câu ca dao, tục ngữ
thể hiện sự vượt khó là?

A. Ăn quả nhớ kẻ trồng cây.

B. Ở hiền gặp lành.

C. Sông có khúc người có lúc.

D. Thất bại là mẹ thành công.

Câu 5: Theo em đâu là nhân vật thể hiện cho việc
vượt qua khó khăn trong học tập, được biết đến là vị
trạng nguyên nhỏ tuổi nhất trong lịch sử dân tộc?
A. Nguyễn Hiền

B. Ngô Sỹ Liên

C. Mạc Đĩnh Chi

D. Cao Bá Quát

Ấn để đến trang
sách

LỜI KHUYÊN
Học hành gian khổ, khó khăn
Cùng nhau vượt khó siêng năng mỗi ngày
Khuyên em chăm chỉ, hăng say
Vững lòng, bền chí mỗi ngày tiến lên.