* Virut được cấu tạo gồm những thành phần nào? * Bản chất của các thành phần đó là gì?
Kiểm tra bài cũ
Gồm 2 thành phần chính:/
Lõi (bộ gen): Axit nuclêic
Võ (capsit): Prôtêin
(Ngoài ra một số virut còn có thêm lớp võ ngoài bao bọc)
Virut trần (virut đơn giản)
Virut có võ bọc (virut phức tạp)
Virut có được coi là một cơ thể sống không? Tại sao?
VR chưa có cấu tạo tế bào, chưa được coi là một cơ thể sống mà là một dạng sống vì bên ngoài cơ thể vật chủ chúng không có đặc điểm cơ bản của cơ thể sống (hạt virut – virion), chỉ nhân lên và phát triển trong tế bào chủ. Chúng vẫn được xếp vào VSV nằm ở ranh giới giữa vật sống và vật không sống.
V?y virut xõm nhi?m v� nhõn lờn trong t? b�o ch? nhu th? n�o?
BÀI 44
SỰ NHÂN LÊN CỦA VIRUT TRONG TẾ BÀO CHỦ
I. Chu trình xâm nhiễm và nhân lên của virut trong tế bào chủ.
1. Sự xâm nhiễm và nhân lên của virut trong tế bào chủ:
Có thể diễn ra theo hai hướng.
Virut độc
Chu trình tan
Virut ôn hòa
Chu trình tiềm tan (sinh tan)
A. Các giai đoạn xâm nhiễm và phát triển của vrrut độc.
Chu trình nhân lên của phagơ
A. Các giai đoạn phát triển của virut độc.
Chu trình nhân lên của virut động vật
Chu trình nhân lên của phagơ
A. Các giai đoạn phát triển của virut độc.
Qua 2 đoạn băng hãy cho biết:
Chu trình nhân lên của virut được chia thành mấy giai đoạn? Đó là những giai đoạn nào?
 Chu trình nhân lên của virut gồm 5 giai đoạn:
1. Hấp phụ
2. Xâm nhập
3. Sinh tổng hợp
4. Lắp ráp
5. Giải phóng
A. Các giai đoạn phát triển của virut độc.
Trong giai đoạn hấp phụ, virut thực hiện hoạt động gì?
Virut có thể bám đặc hiệu lên loại tế bào mà nó ký sinh là nhờ yếu tố gì ?
Sự bám đặc hiệu của virut trên bề mặt tế bào có ý nghĩa gì?
GĐ1: Sự hấp phụ
? Virut bám một cách đặc hiệu lên thụ thể bề mặt tế bào Nhờ có gai glycôprôtêin (virut động vật) và gai đuôi (phagơ) có tác dụng kháng nguyên, tương hợp với các thụ thể trên bề mặt tế bào.

Mỗi loại virut chỉ có thể kí sinh trong một loại tế bào nhất đinh và để xâm nhiễm còn cần một số lượng virut nhất định gọi là ngưỡng lây nhiễm. M=V/N. M ngưỡng lây nhiễm, V số lượng vi rút có thể lây nhiễm, N số lượng tế bào chủ tương ứng với vi rút gây độc.
A. Các giai đoạn phát triển của virut độc.
Quá trình xâm nhập của phagơ và của virut động vật khác nhau như thế nào?
GĐ2: Xâm nhập
Virut động vật: Đưa cả nuclêôcapsit vào tế bào theo phương thức thực bào hay thực bào, sau đó cởi võ để giải phóng axit nuclêic.
Phagơ: Enzim lizôzim phá hủy thành tế bào để bơm axit nuclêic vào tế bào chất, võ nằm bên ngoài.
Trong giai đoạn này, virut đã tổng hợp những vật chất nào?
Cỏc nguyờn li?u v� enzim m� virut s? d?ng cú ngu?n g?c t? dõu?
GĐ3: Sinh tổng hợp
A. Các giai đoạn phát triển của virut độc.
Virut thực hiện quá trình tổng hợp axit nuclêic và prôtêin của mình.
Nguồn nguyên liệu và enzim do tế bào chủ cung cấp.
Diễn biến của giai đoạn này như thế nào?
A. Các giai đoạn phát triển của virut độc.
GĐ4: Lắp ráp
 Lắp ráp lõi axit nuclêic vào võ prôtêin để tạo thành virut hoàn chỉnh.
Trong giai đoạn này, hoạt động của virut như thế nào?
Bằng cách nào virut có thể phá vỡ tế bào chủ để chui ra ngoài?
GĐ5: Giải phóng
A. Các giai đoạn phát triển của virut độc.
Virut phá vỡ võ tế bào chủ và ồ ạt chui ra ngoài.
Virut có hệ gen mã hóa enzim lizôzim làm tan võ(thành tế bào, màng sinh chất) tế bào chủ, chui ồ ạt ra ngoài hoặc tạo thành lỗ thủng trên võ tế bào chủ và chui từ từ ra ngoài.
B. Chu trình xâm nhiễm và phát triễn của virut ôn hòa
1. Chu trình tiềm tan
 Virut gắn ADN của mình vào ADN của vật chủ và nhân lên cùng với tế bào chủ  tế bào chủ vẫn sinh trưởng bình thường (tế bào tiềm tan)
Virut ôn hòa
Gồm 4 giai đoạn:
+ Hấp phụ.
+ Xâm nhập.
+ Cài xen.
+ Nhân lên.
Virut độc
Virut ôn hòa
Hai chu trình trên khác nhau ở nhuẽng điểm nào?
Chu trình tan.
Chu trình tiềm tan.
2. Phân biệt chu trình tan và chu trình tiềm tan.
Sự phát triển của virut (gồm 5 giai đoạn)  làm tan tế bào

Bộ gen của virut gắn vào NST của vật chủ và nhân lên cùng tế bào vật chủ  tế bào vẫn sinh trưởng bình thường

* Hiện tượng tiềm tan có ý nghĩa gì trong y học?
* Liệu các tế bào tiềm tan có bị tan trong quá trình phân chia và tại sao một virut độc ở một số tế bào lại mất tính gây độc và gia nhập với hệ gen của tế bào chủ?
Điều gì xảy ra làm cho tế bào bị phá vỡ
 Khi cảm ứng (chiếu tia tử ngoại ..), virut ôn hòa có thể chuyển thành virut dộc.
3. Sơ đồ mối quan hệ giữa chu trình tan và tiềm tan (sinh tan)
(1)
(2)
(3)
(4)
(5)
(6)
(7)
(8)
Hấp phụ
Xâm nhập
Sinh tổng hợp
Lắp ráp
Giải phóng
Cài xen
Nhân lên
Cảm ứng
(TB tiềm tan)
(TB tan)
Chu trình gây độc làm tan tế bào chủ
ức chế
chu trình tiềm tan
Khoa học nhận thấy các vi khuẩn sinh tan sống ôn hòa với với các prophagơ của mình, đây là sự miễn dịch đặc trưng, vì nếu một vi khuẩn sinh tan đối với A, nếu được nhiễm vào nó một phagơ A’ tương tự thì A’ có thể xâm nhập vào tế bào nhưng không được nhân lên và bị loại dần trong quá trình phân chia liên tiếp của tế bào, vì thế vi khuẩn sinh tan đối với A sễ được miễn dich đối với A’ và những phagơ gần với chúng
ý nghia m?i quan h? gi?a chu trỡnh sinh tan v� chu trỡnh ti?m tan.
* Nếu bị tan bởi các phagơ A’ thì có nghĩa phagơ A’ là tác nhân gây cảm ứng.
* Mặt khác một phagơ gây độc ở một tế bào vi khuẩn lại mất tính độc, lại gia nhập với hệ gen của tế bào chủ, đó là trong tế bào chất của tế bào chủ đã xuất hiện một chất ức chế (hợp chất prôtêin) thì tính đọc của phagơ không biểu hiện, các phagơ sau khi xâm nhập sẽ biến thành prôphagơ, còn nếu không sinh ra được chất ức chế hoặc sinh ra muộn thì ngay lập tức phagơ biến thành phagơ sinh dưỡng (phagơ độc).
Kết luận:
* Cơ chế của hiện tượng cảm ứng là tác nhân cảm ứng đã phá hủy các chất ức chế, do đó prophagơ biến thành phagơ độc.
* Như vậy tồn tại ở tế bào hai loại phản ứng đối với sự nhiễm các phagơ ôn hòa: loại phản ứng làm tan và phản ứng sinh tan. Phản ứng làm tan thì các prôtêin hợp phần của phagơ được tổng hợp trước và nhanh hơn các prôtêin ức chế, trường hợp sinh tan thì ngược lại.rotªin øc chÕ, tr­êng hîp sau ng­îc l¹i.
1. Khái niệm về HIV/AIDS
Virut HIV là gì?
HIV là virut gây suy giảm miễn dịch ở người
Người bị nhiễm VR HIV sẽ bị bệnh gì? Biểu hiện lâm sàng của bệnh?
Người bị nhiễn VR HIV giai đoạn cuối biểu hiện hội chứng AIDS, với biểu hiện: sốt kéo dài, sút cân, tiêu chảy, viên da..
II. HIV và hội chứng AIDS
Tại sao virut HIV lại gây nên hội chứng AIDS giai đoạn cuối với các biểu hiện như vậy?
 VR HIV gây nhiễm và phá hủy các tế bào của hệ thông miễn dịch
 Cơ thể mất khả năng miễn dịch (AIDS-hội chứng suy giảm miễn dịch mắc phải ở người).
 Các VSV khác lợi dụng cơ thể bị suy giảm miễn dịch để tấn công (VSV cơ hội)
 Cơ thể dễ nhiễm bệnh (bệnh cơ hội).
1. Khái niệm về HIV/AIDS
Các tế bào mà HIV tấn công
Đại thực bào
Tế bào limphoT4
Chu trình nhân lên của VR HIV trong tế bào limphoT4 có thể đựoc chia thành mấy giai đoạn? Đó là những giai đoạn nào?
Có 7 giai đoạn:
Hấp phụ
Xâm nhập
Sao mã ngược
Cài xen (tiền virut)
5. Sinh tổng hợp
6. Lắp ráp
7. Giải phóng
Chu trình nhân lên của VR HIV trong tế bào
limphoT4
Hấp phụ
Xâm nhập
Sao mã ngược
ARN
ARN
ADN
Cài xen
Sinh tổng hợp
Pr«tªin
HIV mới
Giaỉ phóng
Lắp ráp
Chu trình nhân lên của VR HIV trong tế bào
limphoT4
3. Các giai đoạn phát triển của hội chứng AIDS
2 tuần – 3 tháng
Không có triệu chứng
1-10 năm
Số lượng tế bào limphoT4 giảm dần
Sau 1 – đến 10 năm
Xuất hiện các bệnh cơ hội …  chết
Nghiên cứu SGK phần “các giai đoạn phát triển của bệnh” và hoàn thành phiếu học tập sau trong thời gian 5 phút..
4. Phhương thức lây nhiễm
HIV /AIDS lây truyền qua những con đường nào?
5. Cách phòng tránh AIDS
Hi?u bi?t v? AIDS
S?ng l�nh m?nh
Lo?i tr? t? n?n xó h?i
V? sinh y t?

Chúng ta có thể phòng tránh HIV/AIDS bằng cách nào?
Hiện nay đã có thuốc chữa được các bệnh do virut nói chung và virut HIV nói riêng chưa? Tại sao ?
Do virut kí sinh trong tế bào, do đó các thuốc kháng sinh không tác động được đến virut, hoặc trước khi tiêu diệt được virut thì chính thuốc đã phá huỷ tế bào
Củng cố
Biện pháp tốt nhất để chống lại các bệnh do virut hiện nay đang được sử dụng là gì ?
Tiêm văcxin phòng bệnh định kì tại các trung tâm y tế (dại, sởi, quai bị, đậu mùa.)
Vì sao nên sống chung với AIDS?
 Trong thời kì chưa có biểu hiện lâm sàng, người nhiễm HIV vẫn lao động bình thường, vẫn có khả năng đóng góp cho gia đình xã hội
 HIV / AIDS tuy dễ lây nhưng dễ đề phòng vì HIV không lây qua các tiếp xúc thông thường.
 Tinh thần sống chung với AIDS giúp những người nhiễm HIV / AIDS được đối xử công bằng, đảm bảo an toàn xã hội về các mặt về sức khỏe, nòi giống và phát triển kinh tế xã hội.
 Không nên có thái độ kì thị, đối xử khác biệt với người nhiễm HIV / AIDS.
Viết một bài luận về HIV/AIDS với đề tài:

“Em sẽ tự bảo vệ mình trước đại dịch HIV/AIDS như thế nào?”
Yêu cầu: Khoảng 1 - 2 trang giấy A4, (viết tay hoặc đánh máy)
HDVN