GIÁO DỤC ĐỊA PHƯƠNG
6
Lê Thanh Hiếu
Em biết được những thông tin gì về nhân vật được nói đến trong đoạn video?
Em có cảm nghĩ gì về nhân vật đó?


Chủ đề 2
TRUYỆN CỔ DÂN GIAN ĐỒNG THÁP


Chủ đề 2
TRUYỆN CỔ DÂN GIAN ĐỒNG THÁP


Chủ đề 2
TRUYỆN CỔ DÂN GIAN ĐỒNG THÁP
Trải qua hơn 300 năm khai phá, bảo vệ và xây dựng quê hương, truyện cổ dân gian Đồng Tháp, tuy vẫn mang những đặc trưng chung của truyện cổ dân gian Nam Bộ, song văn học dân gian Đồng Tháp có những nét riêng, phản ánh dấu ấn buổi đầu khai hoang mở đất, đấu tranh thiên nhiên, đấu tranh xã hội, chống giặc ngoại xâm,…Bài học hôm nay, chúng ta cùng tìm hiểu:
- Truyền thuyết, giai thoại về nhân vật lịch sử: Thiên Hộ Dương, Đốc Binh Kiều, Phòng Biểu...

- Truyền thuyết, giai thoại về địa danh: Tháp Mười, Cao Lãnh, Cù lao Trâu, Đồng Chó Ngáp...

- Truyền thuyết, giai thoại về mở cõi, xây dựng quê hương: Sự tích cây lúa trời, Sự tích bông sen, Miếu bà chủ chợ Cao Lãnh...

Chủ đề 2
TRUYỆN CỔ DÂN GIAN ĐỒNG THÁP
1. Truyền thuyết, giai thoại
Em hãy kể tên các truyền thuyết, giai thoại của Đồng Tháp?
Chủ đề 2
TRUYỆN CỔ DÂN GIAN ĐỒNG THÁP
1. Truyền thuyết, giai thoại
Truyền thuyết, giai thoại ở Đồng Tháp rất phong phú, đa dạng và có sự đan xen. Có loại truyền thuyết riêng, giai thoại riêng. Có loại nửa truyền thuyết, nửa giai thoại hoặc pha trộn nhau. Có truyền thuyết về nhân vật lịch sử (Thiên hộ Dương, Đốc binh Kiều, Phòng Biểu…). Có truyền thuyết về một vùng đất trên địa bàn Đồng Tháp…
2. Truyện cổ tích
Em hãy cho biết truyện cổ tích ở Đồng Tháp có mấy loại chính?
2.1. Truyện cổ tích thần kì
Chủ đề 2
TRUYỆN CỔ DÂN GIAN ĐỒNG THÁP
1. Truyền thuyết, giai thoại
2. Truyện cổ tích
Em hãy kể tên những câu truyện cổ tích thần kỳ ở Đồng Tháp?
2.1. Truyện cổ tích thần kì
-Chàng cá lóc;
-Chuyện nàng công chúa Quỳnh Nga;
-Người học trò với con rùa;
-Sự tích cái bình và cái chung;
-Sự tích ông địa bụng bự;
-Cháng Út lên thiên đình…
Em hãy cho biết nội dung chính của các câu truyện trên là gì?
Nội dung chính của các truyện cổ tích trên là ở hiền gặp lành, làm ác gặp dữ, đề cao lòng hiếu thảo, tình yêu chung thủy; đồng thời, ca ngợi sự cần cù lao động, sự khôn ngoan của người nông dân vùng Đồng Tháp Mười, giải thích nguyên nhân các hiện tượng tự nhiên (lũ lụt, nắng hạn…) hàng năm tại địa phương.
Chủ đề 2
TRUYỆN CỔ DÂN GIAN ĐỒNG THÁP
1. Truyền thuyết, giai thoại
Truyền thuyết, giai thoại ở Đồng Tháp rất phong phú, đa dạng và có sự đan xen. Có loại truyền thuyết riêng, giai thoại riêng. Có loại nửa truyền thuyết, nửa giai thoại hoặc pha trộn nhau. Có truyền thuyết về nhân vật lịch sử (Thiên hộ Dương, Đốc binh Kiều, Phòng Biểu…). Có truyền thuyết về một vùng đất trên địa bàn Đồng Tháp…
2. Truyện cổ tích
2.1. Truyện cổ tích thần kì
Truyện cổ tích thần kỳ (Nàng Út ống tre; Chàng cá lóc). Nội dung chính là ở hiền gặp lành, làm ác gặp dữ, đề cao lòng hiếu thảo, sự khôn ngoan của người nông dân vùng Đồng Tháp Mười, giải thích nguyên nhân các hiện tượng tự nhiên (lũ lụt, nắng hạn…) hàng năm tại địa phương.
2.2. Truyện cổ tích sinh hoạt
Chủ đề 2
TRUYỆN CỔ DÂN GIAN ĐỒNG THÁP
1. Truyền thuyết, giai thoại
2. Truyện cổ tích
Em hãy kể tên những câu truyện cổ tích sinh hoạt ở Đồng Tháp?
2.1. Truyện cổ tích thần kì
- Sự tích cá ngao
- Con nào hay nhất…
2.2. Truyện cổ tích sinh hoạt
Em hãy cho biết nội dung chính của các câu truyện trên là gì?
2. Truyện cổ tích
Phần lớn nội dung các chuyện này nhằm chê trách thói tham lam, lười nhác, nịnh nọt, ngu dốt…
Chủ đề 2
TRUYỆN CỔ DÂN GIAN ĐỒNG THÁP
1. Truyền thuyết, giai thoại
Truyền thuyết, giai thoại ở Đồng Tháp rất phong phú, đa dạng và có sự đan xen. Có loại truyền thuyết riêng, giai thoại riêng. Có loại nửa truyền thuyết, nửa giai thoại hoặc pha trộn nhau. Có truyền thuyết về nhân vật lịch sử (Thiên hộ Dương, Đốc binh Kiều, Phòng Biểu…). Có truyền thuyết về một vùng đất trên địa bàn Đồng Tháp…
2. Truyện cổ tích
2.1. Truyện cổ tích thần kì
Truyện cổ tích thần kỳ (Nàng Út ống tre; Chàng cá lóc). Nội dung chính là ở hiền gặp lành, làm ác gặp dữ, đề cao lòng hiếu thảo, sự khôn ngoan của người nông dân vùng Đồng Tháp Mười, giải thích nguyên nhân các hiện tượng tự nhiên (lũ lụt, nắng hạn…) hàng năm tại địa phương.
2.2. Truyện cổ tích sinh hoạt
Truyện cổ tích sinh hoạt hay còn gọi là truyện cổ tích thế sự (Đực rựa; Sự tích rau răm…). Phần lớn nội dung các chuyện này nhằm chê trách thói tham lam, lười nhác, nịnh nọt, ngu dốt…
2.3. Truyện cổ tích về loài vật
Truyện cổ tích về loài vật (Thỏ và cọp…) như những truyện ngụ ngôn vùng đầm lầy, sông nước; mượn chuyện loài vật để hướng con người đến chân, thiện, mỹ.
3. Truyện cười
Chủ đề 2
TRUYỆN CỔ DÂN GIAN ĐỒNG THÁP
1. Truyền thuyết, giai thoại
2. Truyện cổ tích
Em hãy kể tên những câu truyện cổ tích về loài vật ở Đồng Tháp?
2.1. Truyện cổ tích thần kì
2.2. Truyện cổ tích sinh hoạt
Em hãy cho biết nội dung chính của các câu truyện trên là gì?
2. Truyện cổ tích
Truyện cười ở Đồng Tháp tập trung vào một số chủ đề: cười nhẹ nhàng về sự ranh mãnh, lơ đễnh, khờ khạo, thói ham ăn nhậu…; bài học đạo đức về cách đối xử với cha mẹ; châm biếm những kẻ giàu có nhưng ngốc nghếch, nhát gan, tham lam, keo kiệt, khoe khoang của cải.
2.3. Truyện cổ tích về loài vật
3. Truyện cười
- Nói láo; Làm rể; Chàng ngốc học khôn; Dốt hay nói chữ; Rắng ăn đi con…
- Đưa cha lên rừng…
- Cái gương; Coi tao đây nè; Mưu kế chàng rể; Thách cưới; Mối ăn nhà.
Chủ đề 2
TRUYỆN CỔ DÂN GIAN ĐỒNG THÁP
1. Truyền thuyết, giai thoại
Truyền thuyết, giai thoại ở Đồng Tháp rất phong phú, đa dạng và có sự đan xen. Có loại truyền thuyết riêng, giai thoại riêng. Có loại nửa truyền thuyết, nửa giai thoại hoặc pha trộn nhau. Có truyền thuyết về nhân vật lịch sử (Thiên hộ Dương, Đốc binh Kiều, Phòng Biểu…). Có truyền thuyết về một vùng đất trên địa bàn Đồng Tháp…
2. Truyện cổ tích
2.1. Truyện cổ tích thần kì
Truyện cổ tích thần kỳ (Nàng Út ống tre; Chàng cá lóc). Nội dung chính là ở hiền gặp lành, làm ác gặp dữ, đề cao lòng hiếu thảo, sự khôn ngoan của người nông dân vùng Đồng Tháp Mười, giải thích nguyên nhân các hiện tượng tự nhiên (lũ lụt, nắng hạn…) hàng năm tại địa phương.
2.2. Truyện cổ tích sinh hoạt
Truyện cổ tích sinh hoạt hay còn gọi là truyện cổ tích thế sự (Đực rựa; Sự tích rau răm…). Phần lớn nội dung các chuyện này nhằm chê trách thói tham lam, lười nhác, nịnh nọt, ngu dốt…
2.3. Truyện cổ tích về loài vật
Truyện cổ tích về loài vật (Thỏ và cọp…) như những truyện ngụ ngôn vùng đầm lầy, sông nước; mượn chuyện loài vật để hướng con người đến chân, thiện, mỹ.
3. Truyện cười
Truyện cười ở Đồng Tháp tập trung vào một số chủ đề: cười nhẹ nhàng về sự ranh mãnh, khờ khạo, thói ham ăn nhậu… (Nói láo; Làm rể; Dốt hay nói chữ…); bài học đạo đức về cách đối xử với cha mẹ (Đưa cha lên rừng…); châm biếm những kẻ giàu có nhưng ngốc nghếch, nhát gan, tham lam, keo kiệt, khoe khoang của cải (Cái gương; Coi tao đây nè; Mưu kế chàng rể; Thách cưới; Mối ăn nhà…).
Chủ đề 2
TRUYỆN CỔ DÂN GIAN ĐỒNG THÁP
1. Truyền thuyết, giai thoại
2. Truyện cổ tích
2.1. Truyện cổ tích thần kì
2.2. Truyện cổ tích sinh hoạt
2. Truyện cổ tích
2.3. Truyện cổ tích về loài vật
3. Truyện cười
4. Tìm hiểu truyện dân gian “ Sự tích cây lúa trời”
Chủ đề 2
TRUYỆN CỔ DÂN GIAN ĐỒNG THÁP
2. Truyện cổ tích
SỰ TÍCH CÂY LÚA TRỜI
Thuở xưa, lúc loài người mới hình thành, trời ban cho đủ mọi thứ để sinh sống. Con người không phải làm lụng vất vả.
Cứ đến mùa, nhà nhà chỉ việc quét dọn sân cho sạch sẽ là lúa tự nhiên lăn về. Hạt lúa rất to, bẻ ra thành vô số hạt nhỏ. Con người chỉ xay, giã thành gạo để ăn.
Năm nọ, đến mùa lúa về, trong khi mọi người lo quét sân bãi thì ở nhà kia, có một cô gái làm biếng, khi lúa lăn vào, chẳng những không quét dọn sân, không chút mừng rỡ, mà còn lấy chổi đập, xua đuổi lúa đi nơi khác. Trời túc giận: Sao dưới trần lại có người biếng nhác, vô ơn? Để trừng phạt, Trời làm mưa to gió lớn, nước dâng mỗi lúc một cao, biến hạt lúa nhỏ đi. Từ đó, con người phải tự cày cấy mới có lúa gạo mà ăn.
Chủ đề 2
TRUYỆN CỔ DÂN GIAN ĐỒNG THÁP
2. Truyện cổ tích
Cũng trong mùa lúa ấy, ở vùng Đồng Tháp Mười bây giờ, có một cô gái, cha mẹ mất sớm, một mình phải tần tảo nuôi dạy mấy đứa em thơ. Cô đã quét dọn sân sạch sẽ, chờ lúa lăn về, nhưng chờ hoài mà chẳng thấy. Mưa gió lại nổi lên. Cô hướng mắt theo phía lúa lăn về hàng năm, thấy có hạt lúa bể ra, thay vì phải lăn vào sân mới bể như mọi khi. Cô lật đật chạy tới, đưa hai tay bụm lấy những hạt lúa nhỏ, chạy về nhà. Thử coi lúa chắc hay lép, cô thả lúa xuống nước. Tất cả đều nổi bèo. Lạ quá! Cô đưa hai tay vớ lấy mớ lúa lép, coi kỹ lại. Lép thật! Từ nay, lấy cái gì mà ăn? Các em cô sẽ đói. Hai tay cô bưng mặt khóc.
Hồi lâu, cô cảm thấy trong đôi tay mình dường như có cái gì đó khác lạ. Đưa hai tay ra coi thì rõ ràng chính là nước mắt của cô làm cho mớ lúa lép hồi nãy ra rễ nảy mầm. Mừng quá, cô liền gieo chúng ngay chỗ cô đứng, lúc ấy nước đã ngập đến thắt lưng.
Chủ đề 2
TRUYỆN CỔ DÂN GIAN ĐỒNG THÁP
2. Truyện cổ tích
Chỉ một lát thôi, cây lúa đã nhô lên khỏi mặt nước, càng lúc càng nhiều. Sáng sớm hôm sau, khi mặt trời chưa lên, cô đã ra thăm đám lúa. Bây giờ đúng là một đám lúa thật, nó lan rộng ra khắp nơi, đã trổ bông cong vòng. Do nước ngập quá sâu nên không thể lội xuống cắt được, cô phải dùng xuồng bơi ra. Quan sát một hồi, cô thấy, trong mỗi bông chỉ có một hạt chín thôi, cắt hết rất uổng, nên cô tìm cách đập cho mấy hạt chín rụng vào xuồng, đem về, xay thành gạo cho các em ăn.
Cô cũng không quên thông báo cho mấy nhà lân cận, đến đập lúa về ăn.
Mà lạ thật, khi mặt trời lên cao thì hạt lúa tự rụng mất. Ngày hôm sau, lại có một số hạt chín nữa. Cứ như thế, bà con trong xóm chờ đến lúc mờ sáng là ra đập lúa. Đến khi nước rút thì lúa cũng héo tàn. Mùa nước năm sau, những hạt lúa rơi rụng lại mọc rễ nảy mầm, theo nước vượt lên, đơm bông cho hạt.
Không biết đặt tên lúa là gì, vì là của Trời cho nên bà con ở Đồng Tháp Mười cứ gọi là lúa Trời.
Chủ đề 2
TRUYỆN CỔ DÂN GIAN ĐỒNG THÁP
2. Truyện cổ tích
Theo em, câu chuyện nói đến những nhân vật nào?
Câu chuyện nói đến 2 nhân vật:
Cô gái làm biếng
Cô gái cha mẹ mất sớm, nuôi mấy đứa em.
Chủ đề 2
TRUYỆN CỔ DÂN GIAN ĐỒNG THÁP
2. Truyện cổ tích
Trong phần đầu câu chuyện, nhờ đâu con người có gạo để ăn?
Nhờ trời ban cho đủ mọi thứ để sinh sống. Con người không phải làm lụng vất vả.
Cứ đến mùa, nhà nhà chỉ việc quét dọn sân cho sạch sẽ là lúa tự nhiên lăn về. Hạt lúa rất to, bẻ ra thành vô số hạt nhỏ. Con người chỉ xay, giã thành gạo để ăn.
Chủ đề 2
TRUYỆN CỔ DÂN GIAN ĐỒNG THÁP
2. Truyện cổ tích
Sau khi làm Trời tức giận, con người phải làm những gì mới có lúa gạo để ăn?
Sau khi làm Trời tức giận, con người phải tự cày cấy mới có lúa gạo mà ăn.
Chủ đề 2
TRUYỆN CỔ DÂN GIAN ĐỒNG THÁP
2. Truyện cổ tích
Hai cách ứng xử của hai cô gái đem đến kết quả gì? Điều đó có ý nghĩa như thế nào
Cách ứng xử của cô gái làm biếng đem đến kết quả không có gạo để ăn.
Cách ứng xử của cô gái kia thì có lúa gạo để ăn.
Ý nghĩa: Muốn có ăn thì phải tự làm lấy.
Chủ đề 2
TRUYỆN CỔ DÂN GIAN ĐỒNG THÁP
2. Truyện cổ tích

Em hãy tóm tắt các sự việc chính của câu chuyện Sự tích cây lúa trời theo sơ đồ sau:
 
Chủ đề 2
TRUYỆN CỔ DÂN GIAN ĐỒNG THÁP
2. Truyện cổ tích

Truyện có những yếu tố thần kì nào? Những yếu tố thần kì đó có vai trò như thế nào trong việc thể hiện nội dung và ý nghĩa câu chuyện?
Chủ đề 2
TRUYỆN CỔ DÂN GIAN ĐỒNG THÁP
2. Truyện cổ tích

Truyện Sự tích cây lúa trời đề cao điều gì và thể hiện mong ước gì của nhân dân?
Đề cao tinh thần lao động của nhân dân và mong ước có một cuộc sống ấm no hạnh phúc.
Luyện tập
Luyện Tập
Câu 1. Đâu không phải là thể loại truyện cổ tích của Đồng Tháp
A. Truyện cổ tích thần kì
B. Truyện cười
C. Truyện cổ tích sinh hoạt
D. Truyện cổ tích về loài vật
Chủ đề 2
TRUYỆN CỔ DÂN GIAN ĐỒNG THÁP
Luyện Tập
Câu 2. Truyện cổ dân gian Đồng Tháp gồm
A. Truyện cổ tích
B. Truyện cười
C. Truyền thuyết, giai thoại
D. Cả 3 dáp án
Chủ đề 2
TRUYỆN CỔ DÂN GIAN ĐỒNG THÁP
Luyện Tập
Câu 3. Phần lớn nội dung các chuyện này nhằm chê trách thói tham lam, lười nhác, nịnh nọt, ngu dốt…
A. Truyện cổ tích thần kì
B. Truyện cười
C. Truyện cổ tích về loài vật
D. Truyện cổ tích sinh hoạt
Chủ đề 2
TRUYỆN CỔ DÂN GIAN ĐỒNG THÁP
NOTE:
To change images on this slide, select a picture and delete it. Then click the Insert Picture icon
in the placeholder to insert your own image.
Câu 4
10
9
8
7
6
5
4
3
2
1
0
Truyện Đốc binh Kiều thuộc thể loại gì?
Truyền thuyết về nhân vật lịch sử
NOTE:
To change images on this slide, select a picture and delete it. Then click the Insert Picture icon
in the placeholder to insert your own image.
Câu 5
10
9
8
7
6
5
4
3
2
1
0
Trong truyện Sự tích cây lúa Trời, cây lúa trời mọc nhiều ở vùng nào?
Đồng Tháp Mười
`
- Học bài cũ
-Chuẩn bị trước chủ đề 3: ‘‘Phong tục đón Tết của người dân tỉnh Đồng Tháp.”
- Đọc thêm: Ông Bà chủ chợ Cao Lãnh và Đốc binh Nguyễn Tấn Kiều. Tìm hiểu và trả lời các câu hỏi.
- Luyện tập.

VẬN DỤNG - DẶN DÒ
Chúc các em
mỗi ngày là
một niềm vui