BÀI 4: GIAI ĐIỆU ĐẤT NƯỚC

Văn bản 1:
Mùa xuân nho nhỏ
Thanh Hải

MÙA XUÂN NHO NHỎ
I. Tìm hiểu chung.
1. Tri thức Ngữ văn
Tình cảm, cảm
xúc trong thơ

TÌM HIỂU CHUNG
- Tình cảm chính là cội nguồn làm nên sức hấp dẫn đặc
- Tình cảm chính là cội nguồn làm nên sức hấp dẫn đặc
biệt của thơ trữ tình. Gốc của thơ là tình cảm, nội dung
biệt của thơ trữ tình. Gốc của thơ là tình cảm, nội dung
chủ yếu của thơ là tình cảm, cảm xúc của nhà thơ trước
chủ yếu của thơ là tình cảm, cảm xúc của nhà thơ trước
cuộc đời. 
cuộc đời. 
- Cảm xúc của nhà thơ trước cuộc đời thuộc thế giới
- Cảm xúc của nhà thơ trước cuộc đời thuộc thế giới
tình cảm riêng, nhưng lại có những điểm đồng điệu với
tình cảm riêng, nhưng lại có những điểm đồng điệu với
cảm xúc chung của nhiều người. Chính vì thế, người
cảm xúc chung của nhiều người. Chính vì thế, người
đọc đến với thơ để tìm sự đồng cảm, chia sẻ. Người
đọc đến với thơ để tìm sự đồng cảm, chia sẻ. Người
đọc có thể cảm nhận như nhà thơ đang nói hộ nỗi lòng
đọc có thể cảm nhận như nhà thơ đang nói hộ nỗi lòng
mình. 
mình. 

MÙA XUÂN NHO NHỎ
I. Tìm hiểu chung.
1. Tri thức Ngữ văn
Hình ảnh trong
thơ

TÌM HIỂU CHUNG
- Tình cảm chính là cội nguồn làm nên sức hấp
dẫn đặc biệt của thơ trữ tình. Gốc của thơ là tình
 Hìnhnộiảnh
là một
yếu của
tố quan
trongcảm
thơ
cảm,
dung
chủ yếu
thơ làtrọng
tình cảm,
xúc
nhàlàthơ
trước cuộc
đời. nhà thơ bộc lộ tình
trữcủa
tình,
phương
tiện để
- cảm,
Cảm xúc
của nhàHình
thơ trước
cuộc đời
thế
tư tưởng.
ảnh trong
thơthuộc
có nguồn
giới tình cảm riêng, nhưng lại có những điểm đồng
gốc từ đời sống (con người, thiên nhiên,...)
điệu với cảm xúc chung của nhiều người. Chính vì
nhưng
luôn
dấuthơ
ấn để
củatìm
sự sự
hư đồng
cấu, tưởng
thế,
người
đọcmang
đến với
cảm,
tượng,
in đậm
tình
cảmnhận
xúc chủ
của
chia
sẻ. Người
đọc
có cảm,
thể cảm
như quan
nhà thơ
đang
hộ nỗi lòng mình. 
nhà nói
thơ. 

MÙA XUÂN NHO NHỎ
I. Tìm hiểu chung.
1. Tri thức Ngữ văn
Nhịp thơ

TÌM HIỂU CHUNG

Nhịp thơ là phương tiện quan trọng để cấu tạo
hình thức nghệ thuật đặc thù của văn bản thơ.
Người đọc có thể nhận biết nhịp thơ qua hệ
thống những điểm ngắt, ngừng được phân cha
trên dòng thơ hoặc giữa các dòng thơ, theo sự
chi phối của nội dung cảm xúc và quy định riêng
của từng thể thơ. 

- Tình cảm chính là cội nguồn làm nên sức hấp dẫn đặc biệt của thơ trữ tình. Gốc của thơ là tình cảm, nội dung chủ yếu của thơ
là tình cảm, cảm xúc của nhà thơ trước cuộc đời. 
- Cảm xúc của nhà thơ trước cuộc đời thuộc thế giới tình cảm riêng, nhưng lại có những điểm đồng điệu với cảm xúc chung của
nhiều người. Chính vì thế, người đọc đến với thơ để tìm sự đồng cảm, chia sẻ. Người đọc có thể cảm nhận như nhà thơ đang
nói hộ nỗi lòng mình. 

MÙA XUÂN NHO NHỎ
I. Tìm hiểu chung.
1. Tri thức Ngữ văn
Ngữ cảnh

TÌM HIỂU CHUNG
Ngữ cảnh là chai cảnh ngôn ngữ trong đó một đơn
vị ngôn ngữ được sử dụng. Đó có thể là chai cảnh
trong văn bản, gồm những đơn vị ngôn ngữ (từ,
cụm từ, câu) đứng trước và sau một đơn vị ngôn
ngữ (còn gọi là văn cảnh); hoặc là chai cảnh ngoài
văn bản, gồm người nói, người nghe, địa điểm,
thời gian,... mà một đơn vị ngôn ngữ được sử
dụng.

- Tình cảm chính là cội nguồn làm nên sức hấp dẫn đặc biệt của thơ trữ tình. Gốc của thơ là tình cảm, nội dung chủ yếu của thơ
là tình cảm, cảm xúc của nhà thơ trước cuộc đời. 
- Cảm xúc của nhà thơ trước cuộc đời thuộc thế giới tình cảm riêng, nhưng lại có những điểm đồng điệu với cảm xúc chung của
nhiều người. Chính vì thế, người đọc đến với thơ để tìm sự đồng cảm, chia sẻ. Người đọc có thể cảm nhận như nhà thơ đang
nói hộ nỗi lòng mình. 

MÙA XUÂN NHO NHỎ
I. Tìm hiểu chung.
2. Đọc

TÌM HIỂU CHUNG

Yêu cầu
 Giọng đọc phù hợp với nội
dung bài thơ
 Chú ý các chiến lược đọc hình
dung, liên tưởng

MÙA XUÂN NHO NHỎ
ĐỌC BÀI THƠ
Mùa xuân nho nhỏ
Mọc giữa dòng sông xanh
Một bông hoa tím biếc
Ơi, con chim chiền chiện
Hót chi mà vang trời
Từng giọt long lanh rơi
Tôi đưa tay tôi hứng.
Mùa xuân người cầm súng
Lộc giắt đầy bên lưng
Mùa xuân người ra đồng
Lộc trải dài nương mạ
Tất cả như hối hả
Tất cả như xôn xao…

Đất nước bốn ngàn năm
Vất vả và gian lao
Đất nước như vì sao
Cứ đi lên phía trước
Ta làm con chim hót
Ta làm một cành hoa
Ta nhập vào hoà ca
Một nốt trầm xao xuyến.
Một mùa xuân nho nhỏ
Lặng lẽ dâng cho đời
Dù là tuổi hai mươi
Dù là khi tóc bạc.

Mùa xuân-ta xin hát
Câu Nam ai, Nam bình
Nước non ngàn dặm mình
Nước non ngàn dặm tình
Nhịp phách tiền đất Huế.

MÙA XUÂN NHO NHỎ
I. Tìm hiểu chung
3. Tìm hiểu chung
a. Tác giả

TÌM HIỂU CHUNG

Thanh Hải (1930-1980)
Quê: Thừa Thiên-Huế
Thơ ông giọng điệu mộc mạc, chân thành và
hình thức giản dị, giàu tính dân tộc
Tác phẩm tiêu biểu: Những đồng chí trung
kiên, Huế mùa xuân, Dấu võng Trường Sơn,
Mưa xuân đất này, Thơ Thanh Hải

MÙA XUÂN NHO NHỎ
I. Tìm hiểu chung
3. Tìm hiểu chung
b. Tác phẩm
Thể loại

Xuất xứ

TÌM HIỂU CHUNG

Thơ 5 chữ
In trong tập “Thơ Việt
Nam, 1945-1985”

MÙA XUÂN NHO NHỎ
I. Tìm hiểu chung
3. Tìm hiểu chung
b. Tác phẩm
Hoàn cảnh
sáng tác

PTBĐ

TÌM HIỂU CHUNG
Tháng 11/1980, khi nhà thơ nằm
trên giường bệnh, một tháng trước
khi qua đời

Biểu cảm

MÙA XUÂN NHO NHỎ
I. Tìm hiểu chung
3. Tìm hiểu chung
b. Tác phẩm

TÌM HIỂU CHUNG
Mạch cảm xúc

Vẻ đẹp và sức
sống của mùa
xuân thiên nhiên

Mùa xuân của
đất nước, con
người

Suy ngẫm và ước
nguyện của nhà
thơ

Lời ngợi ca tự
hào về quê
hương, đất nước

MÙA XUÂN NHO NHỎ
I. Tìm hiểu chung
3. Tìm hiểu chung
b. Tác phẩm

TÌM HIỂU CHUNG
Bố cục

Phần 1:
 Khổ 1

Phần 2:
 Khổ 2,3

Phần 3
Khổ 4,5

Cảm xúc trước mùa
xuân thiên nhiên
đất nước

 Cảm xúc về mùa
xuân của đất nước

 Ước nguyện của
tác giả

Phần 4:
 Khổ 6

Lời ngợi ca quê hương
đất nước qua điệu dân
ca xứ Huế

MÙA XUÂN NHO NHỎ
KHÁM PHÁ VĂN BẢN

II. Khám phá văn bản
1. Cảm xúc trước mùa xuân của thiên nhiên, đất trời (Khổ 1)

Bức tranh thiên
nhiên mùa xuân

Cảm xúc của nhà
thơ

MÙA XUÂN NHO NHỎ
KHÁM PHÁ VĂN BẢN

II. Khám phá văn bản
1. Cảm xúc trước mùa xuân của thiên nhiên, đất trời (Khổ 1)
a. Bức tranh thiên nhiên mùa xuân

Mọc giữa dòng sông xanh
Một bông hoa tím biếc
Ơi, con chim chiền chiện
Hót chi mà vang trời
Từng giọt long lanh rơi
Tôi đưa tay tôi hứng.

- Hình ảnh
+ dòng sông xanh
+ bông hoa tím biếc
+ con chim chiền chiện
+ giọt long lanh,…

Bức tranh mùa xuân trong sáng,
đẹp, tràn đầy sức sống

MÙA XUÂN NHO NHỎ
KHÁM PHÁ VĂN BẢN

II. Khám phá văn bản
1. Cảm xúc trước mùa xuân của thiên nhiên, đất trời (Khổ 1)
b. Cảm xúc của nhà thơ

 Cái nhìn trìu mến với cảnh vật: “ơi”, “hót chi mà…”
 Động tác trữ tình đón nhận vừa trân trọng vừa tha thiết, trìu
mến: “giọt long lanh rơi” – “đưa tay hứng” (ẩn dụ chuyển đổi
cảm giác)
Cảm xúc: vui sướng, lạc quan, yêu
đời; niềm say sưa, ngây ngất trước
vẻ đẹp của thiên nhiên, trời đất lúc
vào mùa xuân

MÙA XUÂN NHO NHỎ
KHÁM PHÁ VĂN BẢN

II. Khám phá văn bản
1. Cảm xúc trước mùa xuân của thiên nhiên, đất trời (Khổ 1)

Mọc giữa dòng sông xanh
Một bông hoa tím biếc
Ơi, con chim chiền chiện
Hót chi mà vang trời
Từng giọt long lanh rơi
Tôi đưa tay tôi hứng.

Bức tranh xuân tuyệt đẹp và
tâm hồn nhạy cảm , tinh tế,
yêu cuộc sống, yêu thiên nhiên
của nhà thơ.

MÙA XUÂN NHO NHỎ
KHÁM PHÁ VĂN BẢN

II. Khám phá văn bản
2. Cảm xúc về mùa xuân đất nước(Khổ 2,3)
Người
cầm súng

Người chiến sĩ
nơi tiền tuyến
Chiến đấu
bảo vệ Tổ
quốc
Cành lá nguỵ trang

Lộc

Người ra
đồng

Người nông dân lao
động ở hậu phương
Sản xuất, xây
dựng quê hương
Lá mạ non

Niềm vui, niềm tin và sức sống ngập tràn

MÙA XUÂN NHO NHỎ
KHÁM PHÁ VĂN BẢN

II. Khám phá văn bản
2. Cảm xúc về mùa xuân đất nước(Khổ 2,3)

Mùa xuân người cầm súng
Lộc giắt đầy bên lưng
Mùa xuân người ra đồng
Lộc trải dài nương mạ
Tất cả như hối hả
Tất cả như xôn xao…

 Điệp ngữ: “mùa xuân”, “lộc”
Nhấn mạnh sức sống, sức trẻ
đang tràn ngập trong đất nước

 Điệp ngữ: “tất cả” + từ láy “hối hả”, “xôn xao”
Nhấn mạnh sự đồng lòng, nhất trí; không khí
lao động, chiến đấu khẩn trương

MÙA XUÂN NHO NHỎ
KHÁM PHÁ VĂN BẢN

II. Khám phá văn bản
2. Cảm xúc về mùa xuân đất nước(Khổ 2,3)

Đất nước bốn ngàn năm
Vất vả và gian lao
Đất nước như vì sao
Cứ đi lên phía trước
Sức sống bền bỉ, vững
vàng, không sức mạnh gì
ngăn cản được
Hình ảnh so sánh

MÙA XUÂN NHO NHỎ
KHÁM PHÁ VĂN BẢN

II. Khám phá văn bản
2. Cảm xúc về mùa xuân đất nước(Khổ 2,3)
Mùa xuân người cầm súng
Lộc giắt đầy bên lưng
Mùa xuân người ra đồng
Lộc trải dài nương mạ
Tất cả như hối hả
Tất cả như xôn xao…
Đất nước bốn ngàn năm
Vất vả và gian lao
Đất nước như vì sao
Cứ đi lên phía trước

Cảm xúc lạc quan,
tin tưởng, tự hào
về tương lai đất
nước

MÙA XUÂN NHO NHỎ
KHÁM PHÁ VĂN BẢN

II. Khám phá văn bản
3. Suy ngẫm và ước nguyện của nhà thơ(Khổ 4,5)

Ta làm con chim hót
Ta làm một cành hoa
Ta nhập vào hoà ca
Một nốt trầm xao xuyến.

Mong muốn làm

Con chim hót
Cành hoa
Nốt trầm

Nhỏ bé, bình
dị, khiêm
nhường

Ước nguyện
chân thành,
tha thiết

MÙA XUÂN NHO NHỎ
KHÁM PHÁ VĂN BẢN

II. Khám phá văn bản
3. Suy ngẫm và ước nguyện của nhà thơ(Khổ 4,5)

Ta làm con chim hót
Ta làm một cành hoa
Ta nhập vào hoà ca
Một nốt trầm xao xuyến.
Một mùa xuân nho nhỏ
Lặng lẽ dâng cho đời
Dù là tuổi hai mươi
Dù là khi tóc bạc.

Thể hiện thái độ sống
đẹp, ý thức đúng đắn về
mối quan hệ giữa cá
nhân và cộng đồng

MÙA XUÂN NHO NHỎ
KHÁM PHÁ VĂN BẢN

II. Khám phá văn bản
4. Lời ngợi ca quê hương đất nước qua điệu dân ca xứ Huế( Khổ cuối)
Mùa xuân-ta xin hát
Câu Nam ai, Nam bình
Nước non ngàn dặm mình
Nước non ngàn dặm tình
Nhịp phách tiền đất Huế.

 Nam ai, Nam bình

Những giai điệu buồn, thương,
tha thiết, trìu mến

 Hai điệu dân ca kết hợp cùng nhạc cụ
“phách tiền”
 Nước non ngàn dặm mình – Đất Huế

Mở ra không gian đậm phong
vị xứ Huế
Tình yêu quê hương, xứ sở gắn
với tình yêu đất nước

MÙA XUÂN NHO NHỎ
KHÁM PHÁ VĂN BẢN

II. Khám phá văn bản
4. Lời ngợi ca quê hương đất nước qua điệu dân ca xứ Huế( Khổ cuối)
Mùa xuân-ta xin hát
Câu Nam ai, Nam bình
Nước non ngàn dặm mình
Nước non ngàn dặm tình
Nhịp phách tiền đất Huế.

Khúc hát ca ngợi quê hương, bộc
lộ tình cảm yêu tha thiết của nhà
thơ Thanh Hải dành cho thiên
nhiên, cuộc đời

MÙA XUÂN NHO NHỎ
II. Khám phá văn bản
5. Ý nghĩa nhan đề bài thơ

KHÁM PHÁ VĂN BẢN
Mùa xuân nho nhỏ

Mùa xuân

Mùa khởi đầu của
một năm, vạn vật
sinh sôi, nảy nở,…

nho nhỏ

Những gì đẹp đẽ
nhất, tràn đầy sức
sống nhất của đời

Từ láy gợi vẻ đẹp
xinh xắn, duyên
dáng, đáng yêu
của mùa xuân

Ước nguyện giản
dị, khiêm nhường

MÙA XUÂN NHO NHỎ
II. Khám phá văn bản
5. Ý nghĩa nhan đề bài thơ

KHÁM PHÁ VĂN BẢN
Mùa xuân nho nhỏ

Ước nguyện, khát vọng đơn sơ, giản dị mà rất đỗi
chân thành, tha thiết: muốn làm “mùa xuân nho
nhỏ”, đem lại tất cả những gì tốt đẹp nhất – dù bé
nhỏ của mình để hoà vào mùa xuân lớn của cuộc
đời, của đất nước -> Sự hoà quyện giữa cái riêng và
cái chung, giữa cá nhân và cộng đồng.

MÙA XUÂN NHO NHỎ
TỔNG KẾT

III. Tổng kết

Nội dung
 Bài thơ là tiếng lòng tha
thiết, yêu mến và gắn bó
với đất nước, với cuộc
đời
 Thể hiện ước nguyện
chân thành của nhà thơ
được cống hiến, góp một
“mùa xuân nho nhỏ” của
mình vào mùa xuân lớn
của dân tộc

Nghệ thuật
 Thể thơ 5 chữ
 Nhạc điệu trong
sáng, tha thiết, gần
gũi với dân ca
 Nhiều hình ảnh
đẹp, giản dị, gợi
cảm
 So sánh và ẩn dụ
sáng tạo

MÙA XUÂN NHO NHỎ
IV. Luyện tập

LUYỆN TẬP
Đề bài: Viết đoạn văn (khoảng 5 – 7 câu)
nêu cảm nhận về một đoạn thơ mà em yêu
thích trong bài thơ Mùa xuân nho nhỏ

MÙA XUÂN NHO NHỎ
IV. Luyện tập

LUYỆN TẬP

Ở khổ thơ thứ tư trong bài thơ “Mùa xuân nho nhỏ của Thanh Hải đã để lại cho em nhiều ấn tượng:
“Ta làm con chim hót
Ta làm một nhành hoa
Ta nhập vào hòa ca
Một nốt trầm xao xuyến”
Đầu tiên, cách xưng hô của tác giả chuyển từ “tôi” sang “ta” kết hợp với các động từ “làm”, “nhập”
nhằm thể hiện khát vọng được hòa nhập cái riêng với cái chung. Thanh Hải muốn hóa thân vào muôn
loài vạn vật làm tươi đẹp rộn ràng cho cuộc sống. Đó là “một tiếng chim hót” trong buổi sáng mai bắt
đầu một ngày mới. Đó là “một nhành hoa” tô điểm cho vườn hoa cuộc đời. Và đó là “một nốt trầm”
làm xao xuyến vạn trái tim để cùng nhau cống hiến. Những hình ảnh giản dị, gần gũi nhưng đã thể
hiện niềm khát khao sống, khát khao hiến dâng đến khôn cùng của Thanh Hải. Đặc biệt hơn khi đặt
vào hoàn cảnh sáng tác bài thơ là lúc nhà thơ đang nằm trên giường bệnh. Trước khoảnh khắc phải
đối mặt với bệnh tật và cái chết, Thanh Hải vẫn giữ được một niềm lạc quan, yêu đời với mong muốn
được cống hiến mãnh liệt. Có thể khẳng định, khổ thơ gửi gắm một khát vọng thật đẹp đẽ, cao cả.

THỰC HÀNH TIẾNG VIỆT

NỘI DUNG BÀI HỌC
I. Nhận biết ngữ cảnh

II. Bài tập

I. Nhận biết ngữ cảnh

1. Ngữ cảnh
Ngữ cảnh là chai cảnh ngôn ngữ trong đó một đơn vị ngôn ngữ được sử
dụng. Đó có thể là chai cảnh trong văn bản, gồm những đơn vị ngôn ngữ
(từ, cụm từ, câu) đứng trước và sau một đơn vị ngôn ngữ (còn gọi là văn
cảnh); hoặc là chai cảnh ngoài văn bản, gồm người nói, người nghe, địa
điểm, thời gian,... mà một đơn vị ngôn ngữ được sử dụng.

2. Nghĩa của từ trong ngữ cảnh
Đọc hai câu thơ sau, chú ý nghĩa của từ thơm
Mùi hương dễ chịu

Phẩm chất tốt đẹp, thơm thảo được mọi người
yêu quý, ca ngợi

Thị thơm thị giấu người thơm
Chăm làm thì được áo cơm cửa nhà
(Lâm Thị Mỹ Dạ, Chuyện cổ nước mình)

II. Bài tập

1. Giải thích nghĩa các từ in đậm
trong những dòng thơ sau
a. Mùa xuân người cầm súng
Lộc giắt đầy bên lưng
Mùa xuân người ra đồng
Lộc trải dài nương mạ

b. Đất nước như vì sao
Cứ đi lên phía trước
c. Ta làm con chim hót
Ta làm một cành hoa

a. "Lộc" trong câu "Lộc giắt đầy trên lưng" không chỉ để
những lá ngụy trang rừng hay những chồi non giắt trên
lưng người chiến sĩ khi ra trận. Mà "lộc" còn để chỉ niềm
tin niềm lạc quan của người lính vào những cuộc chiến ở
phía trước.
- "Lộc" trong câu "Lộc trải dài nương mạ" không chỉ để
nói về những mạ cây người nông dân gieo trồng trên
cánh đồng của mình mà còn để chỉ niềm lạc quan vào
mùa màng bội thu, vào sự hứng khởi của người nông
dân khi bắt đầu mùa vụ để có thể có mùa màng bội thu,
trở thành hậu phương vững chắc cho tiền tuyến.
=> "Lộc" không chỉ mang nghĩa gốc mà còn mang nghĩa chuyển,
gắn với 2 lực lượng - chiến đấu và sản xuất.

 b. Từ “đi”  mang nghĩa chuyển: thể hiện chí khí,
quyết tâm và niềm tin sắt đá của dân tộc để xây
dựng một Việt Nam "dân giàu, nước mạnh", ngợi
ca đất nước trường tồn, tráng lệ, đất nước đang
hướng về một tương lai tươi sáng, thể hiện niềm
tin tưởng của tác giả vào tương lai rạng ngời của
dân tộc Việt Nam.

 c. Từ “làm” mang nghĩa chuyển: thể hiện
ước nguyện chân thành, tha thiết của tác
giả: muốn âm thầm cống hiến cho đời

2. Từ giọt trong đoạn thơ sau có nhiều cách hiểu khác nhau. Người ta
cho là giọt sương, người hiểu là giọt mưa xuân và có người lại giải
thích là “giọt âm thanh” tiếng chim. Theo em, trong ngữ cảnh này, có
thể chọn cách hiểu nào
Ơi, con chim chiền chiện
Hót chi mà vang trời
Từng giọt long lanh rơi
Tôi đưa tay tôi hứng

Theo em, trong ngữ cảnh này, "Giọt long lanh" ở đây có thể
hiểu theo nhiều nghĩa: giọt sương, giọt mưa xuân, cũng có thể
là giọt của tiếng chim chiền chiện. Dù hiểu theo nghĩa nào đi
nữa thì đây cũng là biện pháp tu từ ẩn dụ chuyển đổi cảm giác. 
  

+ Ở đây, tác giả đã sử dụng biện pháp tu từ: ẩn dụ
chuyển đổi cảm giác. Tiếng chim từ chỗ là âm thanh
(cảm nhận bằng thính giác) chuyển thành “từng giọt”
(hình và khối, cảm nhận bằng thị giác), từng giọt long
lanh ánh sáng và màu sắc có thể bằng xúc giác (tôi đưa
tay tôi hứng). Câu thơ gợi ra niềm cảm xúc say mê, ngây
ngất của tác của tác giả trước cảnh trời đất xứ Huế vào
mùa xuân, thể hiện mong muốn hòa nhập thiên nhiên,
đất trời trong tâm tưởng giữa mùa đông lạnh giá khiến
ta vô cùng khâm phục.

3. Theo em, trong bài thơ Mùa xuân nho nhỏ,
biện pháp tu từ nào có vị trí nổi bật nhất. Hãy
cho biết tác dụng của việc sử dụng biện pháp
tu từ đó.

Theo em, trong bài thơ Mùa xuân nho nhỏ, biện pháp tu từ ẩn dụ
có vị trí nổi bật nhất.
- Phân tích tác dụng của biện pháp tu từ ẩn dụ:
+ “Giọt long lanh rơi” : ẩn dụ chuyển đổi cảm giác chỉ giọt âm
thanh của tiếng chim
+ Ẩn dụ “Lộc” tượng trưng cho vẻ đẹp mùa xuân và sức sống
mãnh liệt của đất nước. Người lính khoác trên lưng vành lá ngụy
trang xanh biếc mang theo sức sống của mùa xuân, sức mạnh
của dân tộc để bảo vệ Tổ quốc. Người nông dân đem sức lao
động cần cù, nhỏ giọt mồ hôi làm nên màu xanh của ruộng
đồng.
→ Việc sử dụng biện pháp tu từ trên đã góp phần làm cho bài thơ
thêm hay, thêm sinh động, dễ đi vào lòng độc giả

Ôn tập lại phần ngữ cảnh

HƯỚNG DẪN
VỀ NHÀ
Soạn bài: Văn bản 2 “Gò Me”

BÀI 4: GIAI ĐIỆU ĐẤT NƯỚC

Văn bản 2:
Gò Me
Hoàng Tố Nguyên

GÒ ME
I. Tìm hiểu chung.
1. Đọc

TÌM HIỂU CHUNG

Yêu cầu
 Đọc diễn cảm, lưu loát, ngắt
nghỉ đúng, phù hợp với âm
điệu, vần, nhịp từng dòng thơ
 Chú ý chiến lược đọc hình
dung

GÒ ME
Quê tôi đó mặt trông ra bể 
Đổm hải đăng tắt, lóe đêm
đêm
Con đê cát đỏ cỏ viền
Leng keng nhạc ngựa ngược lên chợ Gò. 
Ruộng vây quanh, bốn mùa gió mát 
Lủa nàng keo chói rực mặt trời
Ao làng trăng tắm, mây bơi
Nước trong như nước mắt người tôi yêu
Quê hương tôi sớm chiều chiều
Lao xao vườn mía
Mái lá khoan thai thở làn khói nhẹ
Những chị, những em má núng đồng
tiền
Nọc
cấy,điệu
tay tròn,
nghiêng
Véo von
hát cổ
truyền nón làm
duyên
(Tre thôi khúc khích, mây chim lắng
nghe):
"- Hò... ơ... Trai Biên Hòa lụy gáu Gò
me

ĐỌC BÀI THƠ
Ôi, thuở ấu thơ
Cắt cỏ, chăn bò
Gối đầu lên áo
Nằm dưới hàng me, nghe tre thổi sáo
Lòng nghe theo bướm, theo chim
Me non cong vắt lưỡi liềm
Lá xanh như dải lụa mềm lửng lơ.
[...] Tôi nằm trên võng mẹ đưa
có chim cu gáy giữa trưa hanh nồng
Tiếng ai vút đầu bông lúa chín
Gios dìu vương xao xuyến bờ tre:
"- Hò ơ... Trai Biên Hòa lụy gái Gò me
Không vì sắc lịch, mà chỉ vì mê giọng hò!... "
Chị tôi má đỏ, thẹn thò
Giã me bên trã canh chua ngọt ngào.

GÒ ME
I. Tìm hiểu chung
2. Tìm hiểu chung
a. Tác giả

TÌM HIỂU CHUNG

Hoàng Tố Nguyên (1929 – 1975)
Quê: Gò Công, Tiền Giang
Thơ đậm chất Nam Bộ, thể hiện một tâm
hồn tinh tế, tha thiết, yêu đất nước, quê
hương
Tác phẩm tiêu biểu: Tù nhớ đến thương, Đất
nước, Gò Me, Quê chung, Gởi chiến trường
chống Mỹ,…

GÒ ME
I. Tìm hiểu chung
2. Tìm hiểu chung
b. Tác phẩm
Thể loại

Xuất xứ

PTBĐ

TÌM HIỂU CHUNG

Thơ tự do
In trong tập “Từ nhớ đến
thương”, NXB Tác phẩm mới,
Hà Nội, 1977

Biểu cảm kết
hợp miêu tả