Chào mừng cô và các bạn đến với bài trải nghiệm sáng tạo môn giáo dục công dân
Chủ đề 12:Trải nghiệm sáng tạo:
Khám phá nét đẹp trong trang phục
của một số dân tộc Việt Nam.
I. Dân tộc Kinh
1. Một số kiến thức về dân tộc Kinh
a) Nơi cư trú:
+ Ðịa bàn cư trú của người Kinh chủ yếu ở đồng bằng, ven biển và trung du.
+Người Kinh chiếm 85,4% dân số Việt Nam, với 78,32 triệu người.
b) Kinh tế:
+Có thể nói nền kinh tế mạnh nhất là nền nông nghiệp lúa nước. Nền văn minh lúa nước đã được khai sinh từ rất ngàn đời xưa và đạt được trình độ nhất định. Nền nông nghiệp phát triển cũng nhờ một phần vào sự đào đê, đào nương. Ngoài nghề nông nghiệp, người Kinh cũng làm một số các nghề khác ví dụ như chăn nuôi gia súc, làm đồ thủ công...

c) Văn hoá:
-Phong tục tập quán:
+Các phong tục tập quán với những nét đặc trưng khác biệt và đặc sắc là một trong những yếu tố quan trọng góp phần tạo nên sự độc đáo cho văn hóa dân tộc Kinh. Là một dân tộc có truyền thống đoàn kết, gắn bó, cần cù, sáng tạo những giá trị đậm đà bản sắc dân tộc và phát huy truyền thống lâu dài của cha ông, chính vì thế đây là dân tộc vẫn còn lưu giữ và tiếp nối các phong tục tập quán của tổ tiên để lại. Người Kinh có tập quán ăn trầu cau, uống nước chè, nước vối.
+Trong các bữa ăn đời thường, họ sẽ ăn cơm tẻ, cơm nếp hoặc cháo, xôi và một trong những món ăn độc đáo và làm nên sự khác biệt của dân tộc Kinh với các dân tộc khác trên cả nước đó chính là món mắm tôm, trứng vịt lộn. Bên cạnh đó, nhà ở của người Kinh sẽ là nhà trệt, giữa nhà đặt bàn thờ gia tiên.
+Ở mỗi một vùng miền sẽ có những kiểu nhà khác nhau, miền Bắc thường là nhà ba gian hai trái còn miền Trung là nhà rường hoặc nhà mái lá. Ngoài ra, Dân tộc Kinh còn có những phong tục tập quán khác như hôn nhân theo chế độ một vợ một chồng, lễ tết Nguyên Đán, Rằm tháng giêng, tết Đoan Ngọ, tết Trung thu.






-Ẩm thực:
+Một trong những nét đặc sắc tạo nên sức thu hút của văn hóa dân tộc Kinh với nhiều người trên khắp thế giới đó chính là nền ẩm thực vô cùng phong phú và độc đáo. Đã từ bao đời, những món ăn của người Kinh luôn có một sự hấp dẫn đối với mọi thực khách. Mỗi một vùng miền sẽ có những món ăn mang hương vị khác nhau nhưng chính sự khác biệt đó đã tạo nên một bức tranh muôn màu sắc và phong phú cho nền ẩm thực Việt.
+Những món ăn từ ba miền Bắc, Trung, Nam mặc dù có sự riêng biệt trong cách chế biến và cách sử dụng nguyên liệu nhưng lại có thể cùng hòa thanh trên bàn tiệc ẩm thực Việt. Tuy có sự khác biệt về hương vị nhưng những món ăn của dân tộc Kinh luôn có một điểm chung là nhất định phải có nước chấm và gia vị.
+Ẩm thực miền Bắc thường rất cầu kỳ trong việc chọn lựa các nguyên liệu và chú trọng trong cách phối hợp các loại gia vị. Một trong những món đặc trưng và nổi tiếng của miền Bắc như phở bò, bánh tôm Hồ Tây, bún chả, bún thang. Còn ẩm thực miền Trung thì có hương vị riêng biệt, cay nồng và mặn hơn đồ ăn của người miền Bắc và miền Nam. Những món ăn đặc sắc của miền Trung là bún bò Huế, bánh xèo, bánh bột lọc, cao lầu, mì quảng. Người miền Nam thường chuộng những món ăn có hương vị ngọt ngào và béo tiêu biểu là món cơm tấm, gỏi cuốn, bánh bò, chè ba ba.





-Lễ hội:
+Đã từ bao đời, những lễ hội truyền thống đậm đà bản sắc dân tộc luôn là một trong những giá trị tốt đẹp của văn hóa dân tộc Kinh. Mọi người dân mang dòng máu Việt Nam không chỉ giữ gìn mà còn tiếp tục phát huy những giá trị truyền thống cao đẹp ấy. Dân tộc Kinh có rất nhiều những lễ hội cổ truyền đa dạng, độc đáo ở khắp mọi vùng miền trên đất nước. Tại mỗi vùng đều có những lễ hội mang nét tiêu biểu và giá trị khác nhau.
+Những lễ hội truyền thống không chỉ là dịp để mọi người giao lưu, truyền lại những đạo đức, luân lý về khát vọng tốt đẹp, đồng thời còn ca ngợi những chiến tích của các vị vua, anh hùng đã có công dựng nước và giữ nước. Một số lễ hội tiêu biểu của dân tộc Kinh là lễ hội Đền Hùng, lễ hội chùa Hương, lễ hội Yên Tử, lễ hội chùa Bãi Đính.
+Dân tộc Kinh không chỉ sở hữu những nét văn hóa vô cùng đa dạng, phong phú và đặc sắc mà còn gây ấn tượng với nhiều người nhờ nền ẩm thực độc đáo, chứa đựng mọi tinh hoa của tộc.

2. Tìm hiểu về một số nét độc đáo trong trang phục của dân tộc Kinh

-Trang phục truyền thống của dân tộc Kinh:
+Thật là thiếu sót nếu không nhắc tới bộ áo dài truyền thống của dân tộc Kinh nói riêng và của Việt Nam nói chung. Đó là bộ trang phục mang dáng dấp và linh hồn nước Việt. Áo dài truyền thống gồm áo dài xẻ thành 2 tà trước và sau, quần dài chấm gót. Chất liệu chủ yếu là lụa hoặc vải trơn, màu sắc cũng như họa tiết đa dạng, có thể là cổ tròn hoặc cổ đứng. Bộ áo dài khéo léo may ôm sát cơ thể, tôn lên vẻ đẹp dịu dàng mà đằm thắm của người phụ nữ Việt. Dường như áo dài là thứ trang phục mà ai mặc lên cũng thấy đẹp, nó vừa kín đáo, e lệ vừa có sự cuốn hút lạ lùng. Ngày nay thì áo dài ngày càng trở nên đa dạng về hình dáng và màu sắc nhưng chung quy lại thì nó vẫn luôn giữ được dáng vẻ truyền thống ban đầu vốn có của mình.

+Bên cạnh áo dài thì nữ phục dân tộc Kinh các miền cũng rất đặc sắc. Áo tứ thân là biểu tượng cho trang phục truyền thống các tỉnh khu vực đồng bằng sông Hồng, gắn liền với những làn điệu quan họ, những câu hát trao duyên của liền anh, liền chị. Bộ trang phục gồm áo khoác dài có bốn tà, màu sắc đa dạng, mặc phía trong là áo yếm đi cùng với váy dài và xòe nhẹ. Nếu bộ áo tứ thân mang vẻ đằm thắm, thướt tha thì bộ đồ bà ba lại giản dị mà gần gũi. Bộ trang phục được sử dụng phổ biến ở khu vực phía Nam. Nó khá đơn giản gồm áo bà ba cổ tròn may chiết eo cùng quần lụa dài ống rộng. Bộ trang phục tuy đơn giản nhưng lại tôn lên được vẻ đẹp nhẹ nhàng của người con gái vùng sông nước miền Nam.
a) Kiểu dáng:
-Áo dài cấu tạo gồm ba phần: cổ áo, thân áo và tay áo.
+Cổ áo cổ điển cao khoảng 4 đến 5cm, khoét hình chữ V trước cổ.
+Thân áo được tính từ cổ xuống phần eo. Thân áo dài được may vừa vặn, ôm sát thân của người mặc, ở phần eo được chít ben (hai ben ở thân sau và hai ben ở thân trước). Cúc áo dài thường là cúc bấm, từ cổ chéo sang vai rồi kéo xuống ngang hông.
+Từ eo, thân áo dài được xẻ làm hai tà, vị trí xẻ tà ở hai bên hông.
+Áo dài có hai tà: tà trước và tà sau và bắt buộc dài qua gối.
+ Tay áo được tính từ vai, may ôm sát cánh tay, không có cầu vai, may liền, dài đến qua khỏi cổ tay một tí.
b) Chất liệu:
-Chất liệu may áo dài Việt Nam đã từng bước thay đổi từ những chất liệu tơ tằm, đay, gai, sợi bông… đến sợi tổng hợp hiện đại.
-Ý nghĩa một số màu áo dài:
+Áo dài màu trắng: áo dài màu trắng đại diện cho sự tinh khôi, trong trẻo.
+Áo dài màu hồng: áo dài màu hồng thường là những người mong muốn sự duyên dáng, dịu dàng, tạo sức hút được với nhiều người.
+Áo dài màu vàng: áo dài màu vàng là màu của sự sang trọng, quý phái. Nó còn thể hiện vẻ thướt tha, quý phái mà còn đại diện cho sự tươi trẻ, tràn đầy sức sống.
+Áo dài màu tím:áo dài màu tím mang lại một phong thái sang trọng nhưng lại khiêm tốn.
+ Áo dài màu đỏ: Áo dài màu đỏ may mắn, hạnh phúc
c) Màu sắc:
-Áo mặc thường màu sắc nhã nhặn, không có diềm cổ, diềm tay áo.
-Thường được mặc kèm một chiếc áo lót màu trắng để làm nền cho áo ngoài, thể hiện sự sạch sẽ ở bên trong.
d)Hoạ tiết:
-Việc lựa chọn các họa tiết, hoa văn trên mảnh vải phải phù hợp sao cho áo dài được may không những mang vẻ đẹp tinh tế mà còn làm tôn lên nét đẹp sang trọng, quý phái của người mặc cũng không kém phần quan trọng. Vì thế để áo dài mang phong cách hiện đại,phù hợp với nhiều đối tượng với nhu cầu khác nhau các loại vải áo dài thường có họa tiết hoa văn màu sắc rực rỡ đa dạng như vàng, cam, đỏ, hồng cánh sen, hồng phấn, xanh…
+Tự in họa tiết lên vải áo dài:
Rất nhiều người chọn mua vải trơn, sau đó tự đi đặt thêu tay theo sở thích và cá tính bản thân. Các họa tiết phổ biến trên vải áo dài là hoa, hoa dây, lá, các hình khối, … và trải dài dọc thân và tà áo, tạo cảm giác dáng người thanh mảnh. Bên cạnh đó, nhiều người còn chọn cách kết các hạt cườm, hạt đá nhỏ li ti,…để tạo ra những họa tiết vô cùng độc đáo và sáng tạo, mang lại sự sang trọng cho người mặc.
Những chiếc áo dài này thường được mặc trong những sự kiện đặc biệt quan trọng thể hiện phong cách riêng của người mặc. Tuy nhiên, việc in thêu thủ công như thêu tay, vẽ tay, đính đá, … để tạo ra những họa tiết áo dài đặc biệt này thường có giá thành đắt đỏ vì phải tốn nhiều công sức và vật liệu riêng biệt.
+Mua vải áo dài in sẵn họa tiết: Với công nghệ hiện đại bằng phương pháp in phun hay in 3D bằng tay hay bằng máy cho ra đời nhiều loại vải áo dài in sẵn họa tiết đa dạng phong phú, giúp cho các bạn trẻ lựa chọn vì rẻ hơn nhiều so với đặt in, thêu theo yêu cầu. Các mẫu vải áo dài in sẵn rất đa dạng kiểu dáng và màu sắc giúp cho khách hàng có được nhiều sự lựa chọn hơn.
II. Dân tộc Hoa
1. Một số kiến thức về dân tộc Hoa.
Nơi cư trú:
-Người Hoa chủ yếu cư trú trên vùng đất được gọi là “Trung Quốc” bao gồm vùng trung tâm xung quanh Sơn Tây, Hà Nam, Hà Bắc, Sơn Đông.
- Họ tạo thành nhóm dân tộc lớn nhất thế giới, chiếm khoảng 18% dân số toàn cầu và bao gồm nhiều nhóm nhỏ khác nhau nói các loại ngôn ngữ Trung Quốc đặc biệt. Ước tính 1,4 tỷ người Hán trên toàn thế giới hầu hết tập trung ở Trung Quốc đại lục, nơi họ chiếm khoảng 92% tổng dân số. Ở Đài Loan, họ chiếm khoảng 97% dân số. Người gốc Hán cũng chiếm khoảng 75% tổng dân số Singapore
-Người Hoa (giản thể: 华人; phồn thể: 華人; Hán-Việt: Hoa nhân; bính âm: Huárén) hay người Đường (tiếng Trung: 唐人; Hán-Việt: Đường nhân; bính âm: Tángrén) hoặc dân tộc Hoa (giản thể: 华族; phồn thể: 華族; Hán-Việt: Hoa tộc; bính âm: Huázú), là một trong 54 dân tộc được công nhận tại Việt Nam . Các tên gọi khác của họ là Khách nhân, người Hán, người Tàu,…
-Nhóm ngôn ngữ: Hoa
b) Kinh tế:
- Người Hoa sinh sống cả ở nông thôn và thành thị, cho nên kinh tế truyền thống của họ cũng đa dạng: vừa có sản xuất công nghiệp, nông nghiệp, vừa có thương nghiệp. Tuy nhiên nét đặc trưng cho kinh tế của họ là thương nghiệp và sản xuất hàng hóa ở các thành phố, thị xã, các tỉnh nhỏ.

c) Văn hoá:
-Về văn hóa, người Hoa và Việt Nam có rất nhiều điểm tương đồng trong tập quán, tín ngưỡng, các quy chuẩn khuôn khổ đạo đức, và trong nhân sinh quan xã hội nói chung. Do đó, người Hoa hòa nhập rất dễ dàng vào xã hội người Việt. Điều này là rất khác nếu so với các cộng đồng người Hoa ở những đất nước như Malaysia, Indonesia hoặc Thái Lan, vốn có một nền văn hóa và tư tưởng khác hoàn toàn với văn hóa Trung Hoa. Tuy nhiên chính vì có rất nhiều điểm tương đồng giữa văn hóa Việt Nam và Trung Hoa mà có sự nhầm lẫn rằng người Hoa tại Việt Nam đang dần bị đồng hóa với người Việt và đánh mất bản sắc. Thực tế, thì ngoài những điểm rất tương đồng trong văn hóa và tư tưởng, người Hoa vẫn có những bản sắc riêng mà có thể khác biệt đôi chút với người Việt, như các ngày lễ hội riêng trong tập quán tín ngưỡng của người Hoa (lễ Nguyên Tiêu, lễ Đông Chí, lễ vía Quan Công, lễ vía bà Thiên Hậu,...). Và một số quy chuẩn ứng xử của người Hoa trong một số tình huống cũng có thể sẽ khác đôi chút với người Việt
Lễ hội đường phố của người Hoa
d) Ẩm thực:
-Lương thực chính là gạo, nhưng trong bữa ăn thường có các loại như mì sào, hủ tiếu... Ở các gia đình bình dân, buổi sáng điểm tâm bằng cháo trắng với trứng vịt muối, còn những nhà khá giả hơn là hủ tiếu, bánh bao, xíu mại... Người Hoa có kỹ thuật nấu ăn giỏi, thích các món ăn xào mỡ với gia vị.
-Thức uống của người Hoa ngoài tác dụng giải khát còn là loại thuốc mát, bồi dưỡng "lục phủ, ngũ tạng". Các loại trà sâm, hoa cúc... là những thứ thông dụng trong mọi gia đình. Những dịp hội hè, lễ, tết nam giới cũng quen dùng rượu. Thuốc lá được nhiều người hút, kể cả phụ nữ, nhất kà những người phụ nữ có tuổi.
2.Tìm hiểu một số nét độc đáo trong trang phục của dân tộc Hoa
-Đàn ông thường mặc giống như các dân tộc sinh sống ở vùng biên giới Việt - Trung, thường búi tóc và bịt một răng vàng.
-Trang phục truyền thống của phụ nữ người Hoa là áo xẻ dưới cổ chéo sang nách phải, chiều dài đủ trùm mông, thân và tay áo tương đối hẹp, gọn gàng, nhưng cử động thoải mái.
–Người Hoa mặc quần dùng dây dải rút.
–Nếu như bộ trang phục truyền thống phụ nữ các dân tộc Tày, Nùng được làm bằng vải thủ công, một màu chàm, thì bộ trang phục phụ nữ Hoa thường may bằng vải công nghiệp, nhuộm nhiều màu: xanh sĩ lâm, màu đen tuyền hoặc vải được nhuộm nhiều hoạ tiết hoa văn khác nhau.
–Y phục của người làm nghề thầy cúng là chiếc áo cà sa (ca slam). Kiều dáng áo cà sa giống chiếc áo năm thân, nhưng dài đến mặt cá chân, ông tay áo dài và rộng.

-Trang phục truyền thống:
+Màu sắc trang phục (các thiếu nữ thích màu hồng hoặc đỏ) cùng với các màu đậm. Đi cùng có một chiếc khăn nhỏ trắng cài ở hò áo dùng để lau tay, lau mặt. Trong ngày lễ Tết, phụ nữ người Hoa thường mặc một loại áo váy mà người Việt quen gọi là “xường xám” (còn người Hoa gọi là “chuyền chỉ”). Xường xám là loại áo dài nữ, may theo kiểu xẻ tà, chiết eo, hò áo có một khuy vải hình hoa cúc và ở nách bên phải có 6 khuy bằng vải, không có ống tay hoặc ống tay ngắn, cổ áo đứng, cao khoảng 4cm. Có hai loại xường xám là áo dài quá mông, tà xẻ cao đến ngang hông và loại dài trùm đến gót chân, xẻ tà một bên trái tới quá đầu gối. Áo may bằng vải tơ tằm, sa tanh... màu xanh ngọc bích hoặc đỏ, hồng vàng. Riêng loại áo ngắn còn có một lớp lụa hay vải phin màu trắng lót bên trong.
+Nam giới người Hoa thuộc tầng lớp trung lưu thường mặc áo màu đen hay xanh đậm, cài khuy vải một bên, vai liền cổ đứng, xẻ tà hoặc kiểu áo tứ thân, xẻ giữa, cổ đứng, vai liền, có túi…; quần dài màu đen; đi giày gỗ hoặc hài gấm; đội nón quả bí màu đen.
-Trang phục lễ cưới cổ truyền của người Hoa:
* Trang phục cô dâu người Hoa:
+Cô dâu mặc bộ áo cưới (xám khoành) màu đỏ bằng gấm thêu, dài chấm gối, chiếc áo ngắn bằng gấm ngũ sắc, cổ đứng, xẻ giữa, nút thắt to, tay áo dài và rộng để lộ chiếc áo trắng bên trong. Toàn bộ áo và xiêm được thêu nổi hình phụng “phùng xám” (áo phụng). Cô dâu còn đội thêm chiếc mũ cưới (mũ phụng), gồm hình chim phượng với các bông nhung đỏ đung đưa theo bước chân, phía trước mũ có chiếc rèm thưa bằng hạt châu để che mặt. Chân đi hài bọc gấm hoặc nhung thêu hoa.
* Trang phục chú rể người Hoa:
+Trang phục của chú rể là bộ xiêm và áo bằng gấm xanh, dệt chữ thọ hay chữ phúc. Áo của chú rể thêu rồng gọi là “lùng xám” (áo rồng). Áo kiểu thường dài, cổ áo cao, tay dài và rộng, cài cúc ở sườn phải hoặc ở giữa. Bên trong mặc áo trắng, trên đầu đội mũ quả bí hoặc mũ dưa hấu màu xanh sậm, chân đi hài bọc gấm. Giữa ngực chú rể có đính một bông hoa vải to màu đỏ, các dải dây buộc chéo vào người. Cũng có khi chú rể không cài hoa mà khoác bên ngoài áo dài một chiếc áo ngắn không tay, xẻ giữa gọi là “mạ hoa”.
-Tang phục của người Hoa:
* Tang phục của người Hoa Phúc Kiến được phân làm nhiều loại.
- Đối với con trai: áo dài đến chân không có nút, bên ngoài là một áo nhỏ ngắn (có
cài nút vải), con trai cầm gậy bằng dong, tục xưa mặc áo vải bố bên ngoài nhưng
hiện nay chỉ vá một miếng vải bố tượng trưng.
- Đối với con gái: cũng mặc áo dài, đội khăn ba góc nhưng có khâu một miếng vải bố
trên khăn.
- Con rể mặc đồ tang màu trắng nhưng có một chấm đỏ để phân biệt họ không phải
là con ruột. Ngoài ra còn một miếng vải trắng chéo qua thân, ở giữa chấm màu đỏ.
- Cháu nội thường đội khăn xanh có chấm xanh. Cháu nội đích tôn thì mặc áo dài
màu vàng, khăn tang cũng màu vàng có chấm xanh.
- Cháu ngoại thì khăn tang có chấm đỏ…
* Tang phục của người Hoa Triều Châu
- Theo phong tục con trai thường mặc áo bằng vải xô, bên ngoài là áo vải bố nhỏ, đội
nón hình tam giác, đeo một chiếc túi 3 màu (xanh, đỏ, trắng) trong túi đựng những hạt đậu
Trang phục của người Hoa
Phần trình bày của nhóm em đến đây xin hết.