CHỦ ĐỀ 1
ĐỊA LÍ HÀNH CHÍNH TỈNH LÂM ĐỒNG

TIẾT 3, 4
BÀI 3. NGUỒN LỢI TỰ NHIÊN VÀ HOẠT ĐỘNG KHAI THÁC
TÀI NGUYÊN THIÊN NHIÊN Ở TỈNH LÂM ĐỒNG

Câu hỏi trắc nghiệm nhanh
Câu 1. Lâm Đồng nằm ở vùng nào của nước ta?

A. Đông Bắc

C. Bắc Trung Bộ

B. Tây Nguyên 

D. Nam Bộ

Câu hỏi trắc nghiệm nhanh
Câu 2. Loại đất chiếm ưu thế ở Lâm Đồng, rất thích hợp để trồng
cây công nghiệp lâu năm là:

A. Đất phù sa

C. Đất đỏ bazan 

B. Đất xám bạc màu

D. Đất cát ven biển

Câu hỏi trắc nghiệm nhanh
Câu 3. Tài nguyên khoáng sản có trữ lượng lớn nhất ở Lâm Đồng là:
A. Than đá
C. Bôxít 

B. Sắt
D. Vàng

Qua trò chơi trắc nghiệm nhanh, các em đã nhận ra Lâm Đồngcó
rất nhiều nguồn lợi tự nhiên phong phú: đất đỏ bazan, rừng,
khoáng sản bôxít, sông suối, cảnh quan đẹp… Vậy chúng ta hãy
cùng tìm hiểu cụ thể Lâm Đồng có những nguồn lợi tự nhiên nào,
cách khai thác và ứng phó với thiên tai ra sao trong bài học hôm
nay

1. Các nguồn lợi của tự nhiên

Nguồn tài nguyên thiên nhiên của tỉnh Lâm
Đồng mang lại những lợi ích gì cho hoạt
động sản xuất?

1. Các nguồn lợi của tự nhiên
Đất đai (đất đỏ bazan, đất xám trên macma)
Rất màu mỡ, thích hợp trồng cây công nghiệp lâu năm (cà phê, hồ
tiêu, cao su, điều…) và cây ăn quả→ Giúp phát triển mạnh nền
nông nghiệp hàng hóa, tạo ra sản phẩm xuất khẩu.
Khí hậu nhiệt đới gió mùa cận xích đạo, đặc trưng cao nguyên ẩm
Nắng nhiều, mưa khá dồi dào, nhiệt độ quanh năm ôn hòa.
→ Thuận lợi cho canh tác đa dạng cây trồng, tăng vụ, phát triển
chăn nuôi.

1. Các nguồn lợi của tự nhiên
Nguồn nước (sông Sêrêpôk, Krông Nô, thượng nguồn sông Đồng
Nai; nước ngầm)
Cung cấp nước sinh hoạt, tưới tiêu cho sản xuất nông nghiệp.
Tiềm năng lớn để phát triển thủy điện và nuôi trồng thủy sản.
Khoáng sản (đặc biệt là bôxít – lớn nhất cả nước)
Là cơ sở phát triển công nghiệp khai thác và chế biến khoáng sản,
tạo việc làm và nguồn thu cho ngân sách.

1. Các nguồn lợi của tự nhiên
Cảnh quan thiên nhiên (thác Dray Sáp, Gia Long, Đắk G'Lun,
Liêng Nung…; Công viên địa chất UNESCO)
Thu hút khách du lịch, thúc đẩy ngành dịch vụ – du lịch sinh thái
phát triển.
Nguồn năng lượng tái tạo (điện gió, điện mặt trời)
Tận dụng lợi thế về khí hậu và địa hình cao nguyên.
→ Phát triển ngành năng lượng sạch, bền vững, góp phần đảm bảo
an ninh năng lượng.

1. Các nguồn lợi của tự nhiên
Kết luận: Các nguồn tài nguyên thiên nhiên của Lâm Đồng đóng
vai trò quan trọng trong phát triển nông nghiệp, công nghiệp, du
lịch và năng lượng, góp phần nâng cao đời sống nhân dân và thúc
đẩy kinh tế địa phương.

2. Các hoạt động kinh tế của con người ảnh hưởng tới nguồn tài nguyên
thiên nhiên

Những hoạt động kinh tế nào của con người
tác động xấu đến môi trường và gây suy thoái,
cạn kiệt tài nguyên?

2. Các hoạt động kinh tế của con người ảnh hưởng tới nguồn tài nguyên
thiên nhiên

Khai thác rừng quá mức: Phá rừng làm nương rẫy, khai thác gỗ
và lâm sản trái phép. Hậu quả: diện tích rừng giảm, mất nơi cư
trú của động vật, gia tăng nguy cơ lũ lụt, sạt lở đất.
Khai thác khoáng sản ồ ạt (đặc biệt là bôxít, vàng, đá xây dựng...).
Làm biến đổi cảnh quan, mất đất sản xuất, gây ô nhiễm nguồn nước
và không khí. Nguy cơ suy thoái, cạn kiệt tài nguyên khoáng sản.
Phát triển thủy điện thiếu hợp lý: Xây dựng nhiều công trình
thủy điện trên sông Đồng Nai, Krông Nô. Gây thay đổi dòng chảy,
ngập đất sản xuất, ảnh hưởng hệ sinh thái sông, di dời dân cư.

2. Các hoạt động kinh tế của con người ảnh hưởng tới nguồn tài nguyên
thiên nhiên

Hoạt động sản xuất nông nghiệp: Lạm dụng phân bón hóa học,
thuốc trừ sâu, diệt cỏ. Gây ô nhiễm đất, nước, ảnh hưởng sức
khỏe con người.
Đô thị hóa và sinh hoạt dân cư: Nước thải, rác thải sinh hoạt chưa
được xử lý tốt. Ô nhiễm nguồn nước, đất, không khí.
Kết luận: Nếu không có biện pháp quản lý và khai thác hợp lí,
nhiều nguồn tài nguyên thiên nhiên ở Đắk Nông có nguy cơ suy
thoái, cạn kiệt, môi trường sống bị ô nhiễm, ảnh hưởng đến sự
phát triển bền vững.

2. Các hoạt động kinh tế của con người ảnh hưởng tới nguồn tài nguyên
thiên nhiên

Quan sát ảnh 1.5, 1.6 và hiểu biết của em,
hãy kể tên những loại rác thải trong sản
xuất và sinh hoạt vào môi trường tự nhiên
ở địa phương em?

2. Các hoạt động kinh tế của con người ảnh hưởng tới nguồn tài nguyên
thiên nhiên

Rác thải từ sản xuất nông – lâm nghiệp:
Phế thải nông nghiệp: rơm rạ, vỏ cà phê, vỏ hồ tiêu, lá cây, cành cây.
Phế thải chăn nuôi: phân gia súc, gia cầm, nước thải chuồng trại.
Hóa chất nông nghiệp: thuốc trừ sâu, phân bón hóa học dư thừa, bao
bì thuốc bảo vệ thực vật.

Rác thải từ sản xuất công nghiệp – xây dựng:
Phế thải công nghiệp: đất thải, bùn, kim loại, hóa chất còn sót lại.
Phế thải xây dựng: gạch, xi măng, cát thừa, đá vụn, ván ép.

2. Các hoạt động kinh tế của con người ảnh hưởng tới nguồn tài nguyên
thiên nhiên
Rác thải từ sinh hoạt:
Rác hữu cơ: thức ăn thừa, rau củ quả hỏng, lá cây.
Rác vô cơ: nhựa, giấy, nilon, kim loại, thủy tinh.
Chất thải nguy hại: pin, ắc quy, bóng đèn huỳnh quang, dầu nhớt,
hóa chất tẩy rửa.

Rác thải từ hoạt động dịch vụ, thương mại: Bao bì, chai lọ, giấy,
túi nilon, các sản phẩm đóng gói thực phẩm.
Tác hại: Nếu không được thu gom, xử lý đúng cách, những loại
rác này có thể gây ô nhiễm đất, nước, không khí, ảnh hưởng đến
sức khỏe con người và sinh vật.

2. Các hoạt động kinh tế của con người ảnh hưởng tới nguồn tài nguyên
thiên nhiên

Em hãy kể tên những hoạt động của con
người tác động tiêu cực đến nguồn tài
nguyên?

2. Các hoạt động kinh tế của con người ảnh hưởng tới nguồn tài nguyên
thiên nhiên Những hoạt động của con người tác động tiêu cực đến

nguồn tài nguyên:

Khai thác rừng và tài nguyên gỗ quá mức: Chặt phá rừng tự nhiên,
khai thác gỗ trái phép. Làm suy giảm diện tích rừng, mất nơi cư trú
của động vật, gây xói mòn đất..

Khai thác khoáng sản không hợp lý: Khai thác bôxít, đá, cát, sỏi
tràn lan. Làm thay đổi địa hình, ô nhiễm đất, nước, ảnh hưởng
đến hệ sinh thái
Hoạt động nông nghiệp không bền vững: Sử dụng phân bón,
thuốc bảo vệ thực vật quá nhiều. Chặt phá rừng để trồng cây công
nghiệp, làm mất lớp phủ thực vật. Phát triển nông nghiệp trên
đất dốc gây xói mòn, suy giảm đất canh tác.

2. Các hoạt động kinh tế của con người ảnh hưởng tới nguồn tài nguyên
thiên nhiên Những hoạt động của con người tác động tiêu cực đến

nguồn tài nguyên:

Chăn nuôi tập trung và thiếu quản lý: Thải trực tiếp phân, nước thải
ra môi trường. Gây ô nhiễm nguồn nước, đất, ảnh hưởng sức khỏe con
người và động vật.

Hoạt động xây dựng, công nghiệp: Xây dựng các công trình lớn
phá vỡ cảnh quan tự nhiên. Xả thải công nghiệp chưa qua xử lý,
gây ô nhiễm nước, đất, không khí.
Hoạt động sinh hoạt thiếu ý thức: Vứt rác, rác thải nhựa, chất thải
sinh hoạt ra sông suối, rừng, đất trống. Gây ô nhiễm môi trường
và làm cạn kiệt tài nguyên thiên nhiên..

2. Khí hậu

Năm 2015. Các giá trị nhiệt độ theo tháng (°C):
20,2; 21,7; 24,2; 25,4; 24,9; 24,1; 24,0; 24,1; 23,9; 23,8; 23,5; 22,6
Bước 1: Tính nhiệt độ trung bình năm
Trung bình năm = Tổng 12 tháng/12
Trung bình năm 2015= 282,4/12≈ 23,53°C
Bước 2: Tính biên độ nhiệt
Biên độ nhiệt=Nhiệt độ cao nhất−Nhiệt độ thấp nhất
Nhiệt độ cao nhất 2015: 25,4°C (tháng 4)
Nhiệt độ thấp nhất 2015: 20,2°C (tháng 1)
Biên độ nhiệt 2015=25,4−20,2=5,2°C

2. Các hoạt động kinh tế của con người ảnh hưởng tới nguồn tài nguyên
thiên nhiên

Các hoạt động sản xuất và sinh hoạt của người dân trong tỉnh
đã và đang có nguy cơ gây ô nhiễm môi trường (không khí, nước,
đất). Việc khai thác quá mức và không hợp lí sẽ làm cho một số
nguồn tài nguyên (rừng, khoáng sản, nước…) có nguy cơ suy
thoái, thậm chí cạn kiệt.

3. Thiên tai và phòng chống thiên tai tại tỉnh Lâm Đồng

Em hãy liệt kê những hiện tượng thiên tai
chủ yếu diễn ra ở địa phương mà em biết.?

Những hoạt động phòng chống thiên tai ở
địa phương em đã thực hiện là những hoạt
động nào?

3. Thiên tai và phòng chống thiên tai tại tỉnh Lâm Đồng

Những hiện tượng thiên tai chủ yếu ở Lâm Đồng
Lũ lụt và ngập úng: xảy ra vào mùa mưa, đặc biệt ở các thung
lũng, khu vực ven sông suối.
Sạt lở đất, lở núi: do mưa lớn, địa hình đồi núi chia cắt mạnh.
Hạn hán: kéo dài vào mùa khô, ảnh hưởng tới sản xuất nông
nghiệp và sinh hoạt.
Bão và gió giật mạnh: mặc dù hiếm gặp hơn so với vùng ven
biển nhưng vẫn có khả năng xảy ra.
Sương muối và mưa đá nhỏ lẻ: ảnh hưởng đến cây trồng, đặc biệt
là cây công nghiệp.

3. Thiên tai và phòng chống thiên tai tại tỉnh Lâm Đồng

Những hoạt động phòng chống thiên tai ở địa phương:
Xây dựng và duy tu hệ thống đê, kênh mương, hồ chứa: để điều tiết
nước và giảm thiểu lũ lụt.
Trồng rừng phòng hộ, bảo vệ rừng đầu nguồn: giảm xói mòn đất, sạt
lở, điều hòa nước.
Cảnh báo và thông tin kịp thời: thông qua loa phường, trạm truyền
thanh về mưa, lũ, sạt lở.
Tổ chức các đội cứu hộ, cứu nạn: chuẩn bị phương tiện ứng
phó khi thiên tai xảy ra.
Chuyển đổi cơ cấu cây trồng, áp dụng kỹ thuật nông nghiệp thích ứng:
trồng cây chịu hạn, chống xói mòn.
Quản lý khai thác đất, khoáng sản hợp lý: giảm nguy cơ sạt lở và lũ quét.

3. Thiên tai và phòng chống thiên tai tại tỉnh Lâm Đồng

Ở Lâm Đồng, các hiện tượng thiên tai xảy ra như: lũ lụt, sạt lở đất,
hạn hán, cháy rừng. Để phòng tránh những thiệt hại mà thiên tai gây
ra, chúng ta cần có những biện pháp phòng ngừa, ứng phó và khắc
phục những hậu quả như: theo dõi bản tin dự báo thời tiết của tỉnh,
sơ tán kịp thời người và tài sản khi có thiên tai; trồng, chăm sóc và
bảo vệ rừng; tuyên truyền phòng chống, tích hợp các kĩ năng ứng phó
với thiên tai.

1) Loại đất nào ở tỉnh Lâm Đồng thích hợp nhất để trồng cây cà
phê và cho năng suất cao?

2) Dòng sông nào ở tỉnh Lâm Đồng có giá trị phát triển thủy điện?

1) Loại đất nào ở tỉnh Lâm Đồng thích hợp nhất để trồng cây cà
phê và cho năng suất cao?

Đất đỏ bazan (Ferralsol hoặc đất đỏ badan giàu mùn). Giàu
khoáng, màu đỏ đến đỏ nâu, có kết cấu xốp, thoát nước tốt. Giữ
được độ ẩm vừa phải, phù hợp với khí hậu Tây Nguyên. Thường
phân bố ở các vùng cao nguyên và sườn đồi, đặc biệt ở huyện
Cư Jút, Đắk Mil, Krông Nô.
Lý do phù hợp với cà phê: Cà phê cần đất có độ thoát nước tốt
nhưng vẫn giữ một phần ẩm. Đất đỏ bazan giàu chất dinh dưỡng
giúp cây sinh trưởng tốt và cho năng suất cao.

2) Dòng sông nào ở tỉnh Lâm Đồng có giá trị phát triển thủy điện?
Dòng sông có giá trị phát triển thủy điện nổi bật là: Sông Sêrêpôk.
Đặc điểm và lý do phát triển thủy điện:
Là con sông lớn chảy qua khu .vực Tây Nguyên, có lưu lượng
nước ổn định và địa hình dốc.
Nhiều nhánh suối, thung lũng tạo thuận lợi để xây dựng các hồ
chứa và nhà máy thủy điện.
Một số thủy điện đã được xây dựng hoặc quy hoạch trên sông và
các nhánh phụ của nó, phục vụ cung cấp điện và điều tiết nước cho
sản xuất nông nghiệp, sinh hoạt.

1) Bản thân em có thể làm gì để hạn chế nguy cơ ô nhiễm môi
trường ở địa phương?

2) Em hãy nêu một số hiện tượng thiên tai xảy ra ở địa phương
em. Để phòng tránh những thiệt hại mà thiên tai gây ra, chúng ta
cần có những biện pháp gì?

1) Bản thân em có thể làm gì để hạn chế nguy cơ ô nhiễm môi
trường ở địa phương?
Trong sinh hoạt hàng ngày: Tiết kiệm và sử dụng hợp lý nước, điện,
năng lượng. Phân loại rác tại nhà: rác hữu cơ, rác tái chế, rác nguy
hại. Không xả rác bừa bãi: giữ gìn vệ sinh khu dân cư, sông suối,
rừng. Tái sử dụng và tái chế đồ dùng: chai nhựa, túi nilon, giấy cũ.
Trong học tập và cộng đồng: Tham gia các hoạt động vệ sinh
môi trường, trồng cây xanh. Tuyên truyền, nhắc nhở người thân
và bạn bè giữ gìn môi trường. Tham gia các dự án, chương trình
bảo vệ môi trường tại trường và địa phương.

1) Bản thân em có thể làm gì để hạn chế nguy cơ ô nhiễm môi
trường ở địa phương?

Trong nông nghiệp hoặc sản xuất nhỏ: Sử dụng phân bón,
thuốc trừ sâu hợp lý, đúng liều lượng. Xử lý chất thải chăn
nuôi, nông nghiệp đúng cách. Trồng cây chắn gió, cây phân tán
nước mưa để giảm xói mòn đất.

2) Em hãy nêu một số hiện tượng thiên tai xảy ra ở địa phương
em. Để phòng tránh những thiệt hại mà thiên tai gây ra, chúng ta
cần có những biện pháp gì?
Một số hiện tượng thiên tai thường xảy ra:
Lũ lụt và ngập úng: xảy ra vào mùa mưa, đặc biệt ở thung lũng
và ven sông suối.
Sạt lở đất, lở núi: do mưa lớn và địa hình đồi núi chia cắt mạnh.
Hạn hán: kéo dài vào mùa khô, ảnh hưởng tới cây trồng và sinh
hoạt.
Mưa đá, sương muối: xuất hiện nhỏ lẻ, ảnh hưởng tới cây
công nghiệp.

2) Em hãy nêu một số hiện tượng thiên tai xảy ra ở địa phương em. Để phòng
tránh những thiệt hại mà thiên tai gây ra, chúng ta cần có những biện pháp gì?

Biện pháp phòng tránh thiệt hại do thiên tai:
Xây dựng công trình thủy lợi, đê điều, hồ chứa: điều tiết lũ, giảm ngập
úng.

Trồng rừng phòng hộ, bảo vệ rừng đầu nguồn: hạn chế xói mòn,
sạt lở.
Tổ chức đội cứu hộ, cứu nạn: chuẩn bị phương tiện, vật tư ứng
phó khi thiên tai xảy ra.
Áp dụng kỹ thuật nông nghiệp thích ứng: trồng cây chịu hạn,
chống xói mòn đất.
Quản lý khai thác đất, khoáng sản hợp lý: giảm nguy cơ sạt lở, lũ quét.