Văn bản 1: SỰ TÍCH CÂY ĐƯỚC

Giáo viên: TRẦN THỊ THU HOÀI

Chuyên
đề 3: TRUYỆN
KỂ DÂN
CÀMÌNH
MAU
Bài
1: LẮNG
NGHE LỊCH
SỬ GIAN
NƯỚC
Văn
1: SỰ
TÍCH CÂY
ĐƯỚC
Vănbản
bản
1: THÁNH
GIÓNG
I. MỤC TIÊU CẦN ĐẠT:
1. Kiến thức:
- Cách giải thích của người Cà Mau về sản vật ( cây Đước) và công cuộc khai phá vùng
đất phương Nam của cha ông ta ngày trước như một huyền thoại; Đặc điểm của truyện truyền
thuyết (cột truyện, nhân vật…)
2. Năng lực:
- Xác định được thể loại, ngôi kể trong văn bản “Sự tích cây Đước”.
- Nhận biết được một số yếu tố của truyện truyền thuyết như: cốt truyện, nhân vật, lời
người kể chuyện và lời nhân vật; tình cảm, cảm xúc của người viết thể hiện qua ngôn ngữ văn
bản.
3. Phẩm chất:
- Yêu nước, có ý thức giữ gìn, bảo tồn và phát huy truyền thống văn hóa của quê hương và
dân tộc.

Chuyên đề 3: TRUYỆN KỂ DÂN GIAN CÀ MAU

Bài 1: SỰ TÍCH CÂY ĐƯỚC

I. Đọc - trải nghiệm văn bản:
1. Đọc- kể tóm tắt:

Thông qua hình ảnh,
*Đặc điểm cây Đước:
em cho biết đặc
sẻ:cây thân tròn, mọc thẳng
điểm vỏ
củadày
câycó
-*Chia
Là loại
Em có suy nghĩ gì về
Đước
- Đây
nhân
được
nhân
hóa
màu nâu
xámlàđến
nâuvậtđen.
Trên
thân
có?nhiều
nhân vật là cây
giải thích
nguồn
gốccây
về sự
ra đờisần sùi,
vếtnhằm
nứt dạng
ô vuông,
cành
thường
Đước trong văn
loại cây là sản vật của quê hương
vặncủa
vẹo…
bản?
Cà
Mau.
- Cây Đước thường thấy tại các vùng đồng

bằng ngập mặn, khí hậu nhiệt đới nóng ẩm.

HOÀN THÀNH PHIẾU HỌC TẬP SỐ 1
Câu
hỏi
1

2

3

Nội dung
Trả lời câu hỏi sau: Truyện “Sự tích cây Đước”
thuộc thể loại nào?
A. Truyền thuyết về người anh hùng.
B. Truyền thuyết về thời kì dựng nước.
C. Truyền thuyết về địa danh.
Văn bản này là một truyện truyền thuyết, vậy
PTBĐ chính của nó là gì? Ngôi kể của truyện là
ngôi thứ mấy?
Dựa vào việc sắp xếp sự việc hãy phân
chia bố cục của truyện?

Sản phẩm

- Truyền thuyết địa danh.

- Ngôi kể: ngôi thứ ba (Người kể giấu
mình, gọi tên nhân vật).
- PTBĐ: tự sự
- Hổ Chúa đem lòng yêu thương công
chúa con vua Thủy Tề.
- Cuộc giao tranh giữa Hổ Chúa & vua
Thủy Tề.
- Ý nghĩa câu truyện.

Văn bản: SỰ TÍCH CÂY ĐƯỚC
I. Trải nghiệm cùng văn bản:
1. Đọc- kể tóm tắt:
- Thể loại: Truyền thuyết địa danh: Loại truyền thuyết giải thích nguồn gốc về loài cây của
một địa danh.
- Ngôi kể: ngôi thứ ba (Người kể giấu mình, gọi tên nhân vật).
- PTBĐ: Tự sự
- Từ khó:
2. Bố cục: 3 phần
- Phần 1: Từ đầu đến ...khó tả: Hổ Chúa đem lòng yêu thương công chúa con vua Thủy Tề.
- Phần 2: “Tiếp theo đến….. ra biển”: Cuộc giao tranh giữa Hổ Chúa và vua Thủy Tề.
- Phần 3: “ Phần còn lại”: Ý nghĩa của cuộc giao tranh giữa Hổ Chúa và vua Thủy Tề.

www.themegallery.com

3. Tóm tắt truyện:
Em hãy tóm tắt nội
- Một ngày đẹp trời công chúa con
vuacâu
Thủy
Tề xuất hiện.
dung
truyện?
- Hổ Chúa thoáng thấy đã đem lòng yêu thương.
- Hổ Chúa sai cá Sấu mang lễ vật xuống thủy cung để cầu hôn
công chúa.
- Vua Thủy tề không đồng ý.
- Sau đó, Hổ Chúa giao tranh với vua Thủy Tề..
- Hai bên đánh nhau ròng rã nhưng không bên nào thắng cuộc.
- Từ đó vùng đất Cà Mau được hình thành đã gắn liền cùng cây
Đước.

HOÀN THÀNH PHIẾU HỌC TẬP SỐ 2
Câu
hỏi
1
2

Nội dung
Hệ thống các nhân
vật.

Các sự kiện chính

Sản phẩm
- Hổ chúa, vua thủy tề, công chúa, cá Sấu, Dã Tràng,
chim Nhạn, rừng Tràm, cây Đước…
- Hổ Chúa đem lòng yêu công chúa con vua Thủy Tề.
- Hổ Chúa cầu hôn không thành dẫn đến giao tranh.
- Hai bên bên đánh nhau ròng rã không bên nào giành được chiến thắng.
- Hình thành vùng đất Cà Mau cùng với cây Đước.

3

Địa danh, di tích, sự vật

- Sông ông Đốc, rừng Tràm, Hòn khoai, hòn Tre, hòn Trứng, cây
Đước…
www.themegallery.com

II. SUY NGẪM VÀ PHẢN HỒI:

- Truyện có những nhân vật là: Hổ
Nhắc
tênTề,
các
nhân
vậtcátrong
Chúa,
vua lại
Thủy
công
chúa,
Sấu,
Truyện.
Nhân
vậttưởng
nào
làtượng,
nhân cây
vật
Những
chi
kỳ
chim
Nhạn,
Dã tiết
Tràng,
rừng
Tràm,
chính?
ảo, các nhân vật chính được
Đước.
tả như
- Nhân miêu
vật chính
là: thế
Hổ nào?
Chúa, vua
Thủy Tề, cây Đước.

* Đặc điểm các nhân vật:
- Vua Thủy Tề: Là người có quyền lực, trị vì một vùng biển rộng
lớn bạt ngàn.
- Hổ Chúa: Có nhiều phép thuật, tinh thông cai quản tất cả muôn
loài ở rừng U Minh.
- Cây Đước: Có sức mạnh phi thường, bền bỉ, kiên cường…không
chịu khuất phục mọi khó khăn…
- Dã Tràng, chim Nhạn: Cần cù, siêng năng, chịu khó…
- Cá Sấu: là người hoạt bát, nhanh nhạy trong giao tiếp…
- Rừng Tràm: thì giàu nghị lực, chịu đựng, cống hiến…

* Chia sẻ:
=> Các nhân vật được xây dựng giống như một cộng đồng người trong xã
hội: luôn có sự đoàn kết, yêu thương, đùm bọc, che chở cho nhau trong
cuộc sống.
- Các nhân vật này đều liên quan đến lịch sử của vùng đất Cà Mau.

Thông qua việc xây dựng về đặc
điểm các nhân vật ở trong truyện
em có suy nghĩ gì?

Những hình ảnh về cây Đước

II. Suy ngẫm và phản hồi:
1. Tình cảm của Hổ Chúa với con gái vua Thủy Tề.

www.themegallery.com

HOÀN THÀNH PHIẾU HỌC TẬP SỐ 3

Câu
hỏi

Nội dung

Sản phẩm

1

Cho biết hoàn cảnh Hổ
Chúa yêu thương công chúa
con vua Thủy Tề? Kết quả
ra sao?

- Hoàn cảnh: Vào buổi sáng một lần đi tu luyện đã
thoáng thấy công chúa về tơ tưởng đem lòng trộm nhớ
thầm thương.
- Sau đó cử cá Sấu mang lễ vật xuống cầu hôn nhưng
không thành.

2

Tìm những yếu tố kỳ ảo
trong truyện Sự tích cây
Đước?

3

Cho biết tác dụng của các
yếu tố kỳ ảo trên thể hiện
nội dung và khắc họa tính
cách nhân vật?

- Thủy cung, vua thủy Tề; Hổ chúa có nhiều phép thuật;
cá sấu, dã tràng, chim nhạn…có những hành động sinh
hoạt giống như con người.
- Các yếu tố kì ảo giúp ta cảm nhận được mối tình lãng
mạn, trong sáng, chân thật của hổ Chúa dành cho công
chúa con vua Thủy Tề.

www.themegallery.com

II. Suy ngẫm và phản hồi:
1. Tình cảm của Hổ Chúa với con gái vua Thủy Tề.
- Hoàn cảnh: Vào buổi sáng một lần đi tu luyện đã thoáng thấy
công chúa về tơ tưởng đem lòng trộm nhớ, thầm thương.
- Cử cá Sấu mang lễ vật xuống cầu hôn nhưng không thành.
- Những yếu tố kì ảo: Thủy cung, vua thủy Tề; Hổ chúa có nhiều
phép thuật; cá sấu, dã tràng, chim nhạn…có những hành động
sinh hoat giống như con người.
=> Giúp ta cảm nhận được mối tình lãng mạn, trong sáng,
chân thật của hổ Chúa dành cho công chúa con vua Thủy Tề.
www.themegallery.com

HOÀN THÀNH PHIẾU HỌC TẬP SỐ 4
Câu
hỏi
1
2

3

4

Nội dung

Sản phẩm

Vì sao dẫn đến cuộc giao tranh
giữa Hổ Chúa với vua Thủy Tề?

- Vì vua Thủy Tề không chịu gả công chúa cho Hổ
chúa.

Cuộc giao tranh diễn ra như - Hổ chúa đùng đùng nổi giận ra lệnh cho muôn loài
trong rừng kéo hết xuống biển quyết bắt bằng được
thế nào?
công chúa về làm vợ.
Em hãy phân tích trước khi có - Dã Tràng, chim Nhạn cùng muôn loài khác đã dốc
cây đước và sau có cây Đước công làm đường xuống biển nhưng vẫn không thành.
tham gia cuộc giao tranh với
- Hổ chúa mọi phép thuật cùng rừng Tràm vẫn không
vua Thủy Tề?
sao thắng nổi vua Thủy Tề.
Kết quả cuộc giao tranh? Em
thử lý giải?

- Cuối cùng chỉ có cây Đước mới có sức chống lại
những trận to, gió lớn của vua Thủy Tề gây ra. sóng

2. Cuộc giao tranh giữa Hổ Chúa với vua Thủy Tề.
- Nguyên nhân:vì vua Thủy Tề không chịu gã công chúa cho Hổ chúa.
- Diễn biến:
+ Hổ chúa đùng đùng nổi giận ra lệnh cho muôn loài trong rừng kéo hết xuống biển
quyết bắt bằng được công chúa về làm vợ.
+ Dã Tràng, chim Nhạn cùng muôn loài khác đã dốc công làm đường xuống biển
nhưng vẫn không thành.
+ Hổ chúa mọi phép thuật cùng rừng Tràm vẫn không sao thắng nổi vua Thủy Tề.
- Kết quả : Cuối cùng chỉ có cây Đước mới có sức chống lại những trận sóng to,
gió lớn của vua Thủy Tề gây ra.
- Cách giải thích nguồn gốc các địa danh, sự vật…
=> Các yếu tố kì ảo góp phần làm cho câu chuyện thêm li kì hấp dẫn. Tô đậm thêm
tính cách nhân vật, góp phần khắc họa sinh động nguồn gốc,
hành động của nhân
www.themegallery.com
vật trong truyện

* Chia sẻ:
* Khi chưa có cây Đước
- Lực lượng non yếu. ( Dã Tràng,
chim Nhạn, rừng Tràm...)
- Muôn loài khổ sở, bỏ nhiều công
sức…
- Không thắng được vua Thủy Tề.

* Khi có cây Đước
-Nhuệ khí tăng tiến
-Chống được sóng to, gió lớn. ( các
thân cây tựa vào nhau…)
-Tạo ra sức chiến đấu bền bỉ. ( trái
rụng xuống trôi đến đâu thì mọc thành
rừng…) không thua kém vua Thủy Tề.

Em hãy phân tích trước khi có cây
đước và sau có cây Đước tham gia
cuộc giao tranh với vua Thủy Tề?

? Cuôc giao tranh giữa Hổ chúa
và vua Thủy Tề trong truyện gợi
em liên tưởng đến truyền thuyết
nào trong kho tàng văn học dân
gian Việt Nam ?

Giống như truyện truyền thuyết:
“Sơn Tinh, Thủy Tinh”

* Chia sẻ:
Cây Đước trong truyện là loài cây có sức sống mãnh liệt, thể hiện cho
sự hy sinh của người dân Cà Mau, là loài cây gắn bó với con người và
mảnh đất cuối cùng của cực Nam Tổ quốc.

Hơn thế nữa, còn là sự đoàn kết của toàn dân đã tạo nên sức
mạnh to lớn để chiến thắng mọi dông bão cùng mọi kẻ thù xâm
lược.

Từ nội dung trên, em có suy
nghĩ gì về hình ảnh cây
Đước?

3. Ý nghĩa của truyện Sự tích cây Đước.
HOÀN THÀNH PHIẾU HỌC TẬP SỐ 5
Câu
hỏi
1

2

3

Nội dung
Chi tiết: “ Để làm đường…. biển
đánh tan.” Gợi cho em liên tưởng
đến truyện dân gian và câu ca dao
nào?

Đoạn truyện cuối nhằm giải
thích điều gì?

Nêu ý nghĩa các chi tiết ở cuối
truyện.

Sản phẩm

- Sự tích con dã tràng.

- Giải thích ý nghĩa địa danh về vùng đất Cà
Mau.
- Thể hiện chiến thắng của cha ông ta ngày trước trong
việc mở cõi vùng đất Phương Nam; của nhân dân Cà
Mau trong cuộc chiến đấu xâm lược chống ngoại xâm. 
- Tự hào về vùng đất Cà Mau có sản vật ( Cây
Đước) mà một số địa phương khác không có…

3. Ý nghĩa của truyện Sự tích cây Đước.

- Giải thích ý nghĩa địa danh về vùng đất Cà Mau.
- Thể hiện chiến thắng của cha ông ta ngày trước trong
việc mở cõi vùng đất Phương Nam; của nhân dân Cà
Mau trong cuộc chiến đấu chống ngoại xâm. 
- Tự hào về vùng đất Cà Mau có sản vật ( Cây Đước) mà
một số địa phương khác không có…
www.themegallery.com

THẢO LUẬN NHÓM:

Nội dung 1: Truyện Sự tích cây Đước trình bày
Tổng kết.những nội dung gì?
Nội dung 2: Nghệ thuật đặc sắc nào được sử dụng
Nội dung:
trong truyện?

4.
a.
-Truyện giải thích nguồn gốc về sự hình thành vùng đất Cà Mau
cùng các địa danh, sản vật …( cây Đước) ncủa quê hương Cà
Mau
b. Nghệ thuật:
- Kết cấu chặt chẽ, tình tiết hấp dẫn.
- Các chi tiết tưởng tượng kì ảo nhiều ý nghĩa thông hình ảnh
các nhân vật.
www.themegallery.com

1

Hết
10
219876543giờ

Ở quê hương Tân Phú của chúng ta,
có một di tích gắn liền với truyện tr
uyền thuyết. Đó là di tích nào? Ở
đâu?
Di tích Đền vua Hùng
( Ấp Giao Khẩu)

Cau hái 1

Trong truyền thuyết Sự tích Cây Đước, ai là người giúp
Hổ chúa duy trì được cuộc giao tranh với vua Thủy Tề?
A. Rừng Tràm
B. Cá Sấu
C. Chim Nhạn
D. Cây Đước

Hết
giờ

27
25
23
24
26
28
29
30
00
01
02
03
04
05
06
07
08
09
10
11
12
13
14
15
16
17
18
19
20
21
22
Start
иp ¸n

C©u hái 2

Hình ảnh Cây Đước trong truyện thể hiện điều gì?
A. Giúp đỡ cho Hổ chúa đánh thắng vua Thủy Tề.

B. Nguồn gốc và sự xuất hiện của loại cây lạ
( sản vât) ở vùng đất Cà Mau.
C. Giải thích về những này đầu mở đất của cha
ông ta thuở trước.

Hết
giờ

27
25
23
24
26
28
29
30
00
01
02
03
04
05
06
07
08
09
10
11
12
13
14
15
16
17
18
19
20
21
22

D. Tất cả các ý trên đều đúng.
Start
иp ¸n

C©u hái 3

Nhân vật nào trong truyền thuyết là nhân vật
chính?
A. Rừng Tràm
B. Hổ chúa
C. Cây Đước

Hết
giờ

27
25
23
24
26
28
29
30
00
01
02
03
04
05
06
07
08
09
10
11
12
13
14
15
16
17
18
19
20
21
22

D. Cá Sấu
Start
иp ¸n

III. LUYỆN TẬP:
- “Dã tràng xe cát biển Đông
Nhọc nhằn mà chẳng nên công cán gì.”

-“Dã tràng xe cát bể Đông

Biết rằng có thật hay không mà chờ
Trách cây trách lá bơ vơ
Nợ trần biết trả bao giờ cho xong?”
- “Công dã tràng thường ngày xe cát
Sóng ba đào, ai xét công cho”
- “Dã tràng xe cát uổng công
Lòng anh thương bậu đã mấy đông chịu sầu”

Tìm những câu ca dao có sử
dụng từ “Dã tràng”?

Hình ảnh con Dã Tràng.

Tóm tắt truyện: “ SỰ TÍCH CON DÃ TRÀNG”
-Ngày xưa có vợ chồng ông Dã Tràng. Nhờ cứu rắn, ông được trả ơn
viên ngọc có thể nghe được tiếng nói của các loài.
- Nhờ viên ngọc này, ông cứu được gia đình ngỗng khỏi nạn bị giết thịt.
Do đó, ngỗng tặng ông viên ngọc giúp đi được dưới nước.
- Biết được việc đó, Long Vương lo sợ bèn lập kế, lừa vợ Dã Tràng
cướp hai viên ngọc quý của ông.
- Biết ngọc đã mất, vừa tiếc nuối vừa căm giận, Dã Tràng quyết đòi lại
bảo vật bằng cách làm nhà gần biển, ngày ngày, xe cát lấp biển mở
đường xuống thủy cung đòi ngọc. Mọi người can ngăn nhưng không
được.
- Dã Tràng vẫn ngày ngày  xe cát, đến lúc chết đi vẫn chẳng nên việc
gì. Ông chết hóa thành con dã tràng.
www.themegallery.com

Từ hình ảnh cây Đước, em hãy
liên tưởng đến con người Cà
Mau như thế nào ?

- Con người Cà Mau vốn hiền lành, chất phác, yêu lao
động… nhưng khi đất nước lâm nguy họ sẵn sàng xả
thân vì đất nước “Giữ đất, bám làng”.
- Cây Đước là biểu tượng cho cho sự kiên định ấy. Điều
đó chứng minh là cuộc khởi nghĩa Hòn Khoai ngày
13/12/1940…

Miêu tả đặc điểm của cây Đước và cho
biết công dụng của cây Đước trong đời
sống của người dân Cà Mau hiện nay ?
( Gợi ý: tả về hình dáng, công dụng: làm
nhà, bàn ghế, than, nuôi trồng thủy sản….)

SẢN PHẨM CẦN ĐẠT:
1. Tóm tắt được truyện truyền thuyết “ Sự tích cây Đước”:
2. PTBĐ, ngôi kể, bố cục.
3. Ý nghĩa nội dung của truyện.
4. Nêu được đặc điểm về cốt truyện, nhân vật của truyện. ( Truyện
truyền thuyết)
5. Kể và vẽ được tranh minh họa về câu truyện.

- Học bài
- Kể chuyện bằng lời văn của em và nêu
nội dung ý nghĩa của truyện “Sự tích cây
Đước”
- Soạn bài: CHA CON NGƯỜI LẤY MẬT