Chương X: NỘI TIẾT
Bài 55:
GIỚI THIỆU CHUNG HỆ NỘI TIẾT
I/ĐẶC ĐIỂM HỆ NỘI TIẾT
- Tuyến nội tiết sản xuất các hoocmon theo đường máu (đường thể dịch) đến các cơ quan đích.
- Các hoocmon theo máu đi khắp cơ thể nhưng mỗi hoocmon chỉ tác động đến 1 tế bào nhất định thuộc các cơ quan xác định (cơ quan đích).
II/ PHÂN BIỆT TUYẾN NỘI TIẾT VỚI TUYẾN NGOẠI TIẾT
- Gồm các tế bào tuyến và ống dẫn
- Sản phẩm tiết là các chất dịch
- Gồm các tế bào tuyến và mạch máu bao quanh, không có ống dẫn.
- Sản phẩm tiết là các hoocmôn
- Chất tiết theo ống dẫn tới các cơ quan tác động
- Chất tiết ngấm thẳng vào máu tới các cơ quan đích.
-Tuyến mồ hôi, tuyến nước bọt, tuyến lệ…
-Tuyến yên, tuyến giáp, tuyến tuỵ…
Dựa vào kết quả bảng trên , hãy cho biết điểm giống và khác nhau cơ bản của tuyến ngoại tiết và tuyến nội tiết?
Tế bào tuyến
Ống dẫn
Mạch máu






Vùng dưới đồi
Tuyến yên
Tuyến tùng
Tuyến cận giáp
Tuyến giáp
Tuyến ức
Gan
Thận
Tuyến trên thận
Tuyến tuỵ
Tinh hoàn
Buồng trứng
Tuyến sinh dục
(Ở nữ)
(Ở nam)
Em hãy kể tên một số tuyến tiêu hóa đã học ở chương tiêu hóa?
Một số tuyến tiêu hóa:
+ Tuyến nước bọt tiết nước bọt
+ Tuyến vị tiết dịch vị
+ Tuyến ruột tiết dịch ruột …
Các tuyến ngoại tiết
Tuyến mồ hôi, tuyến bã (Tuyến nhờn)
được gọi là tuyến ngoại tiết
Tuyến tụy vừa là tuyến ngoại tiết, vừa là tuyến nội tiết
Nhận xét về tuyến tụy
? Mỗi hoocmôn tác dụng lên mấy cơ quan?
Mỗi hooc môn chỉ tác động lên 1 hoặc 1 số cơ quan xác định gọi là “Cơ quan đích”
? Với một lượng vài phần nghìn mg hoocmôn adrenanin làm tăng lượng đường huyết và nhịp tim rõ rệt.
Em có nhận xét gì về hoạt tính của hoocmôn?
 HOẠT TÍNH SINH HỌC CAO
? Người ta tách chiết hoocmôn Insulin từ tuyến tụy của bò và tiêm cho người để chữa bệnh tiểu đường. Vậy hoocmôn có tính đặc trưng cho loài không?
 KHÔNG MANG TÍNH ĐẶC TRƯNG CHO LOÀI.
1. Tính chất của hoocmon.
=>
TÍNH ĐẶC HIỆU
III. Hoocmon
Hội ngộ giữa: Người đàn ông cao nhất và thấp nhất thế giới tại Kỷ lục Thế giới Guinness lần thứ 10 hàng năm( Ngày 14/10/2014) tại London, Anh.
Sultan Kosen, nông dân 31 tuổi người Thổ Nhĩ Kỳ, cao 2,51 m
Chandra Bahadur Dangi, 74 tuổi, đến từ Nepal, có chiều cao 55 cm
Hình ảnh dưới cho ta biết điều gì
Ông Nguyễn Văn Dóm (SN 1952, thôn Doãn Lại, xã Lại Xuân, Thủy Nguyên, Hải Phòng) chỉ cao 52cm và nặng vỏn vẹn 9kg. Trong hình là ông Dóm bên cạnh nhà văn Đặng Vương Hưng. (Ảnh: Thể thao văn hóa)
- Trần Thành Phố (SN 1947, quê Bắc Giang) cao 2,28m, nặng 115kg. thương binh hạng 2/4, từng giữ kỷ lục người cao nhất Việt Nam nhưng ông đã qua đời năm 2010.
- Năm 1965 khi tròn 18 tuổi, vào quân ngũ (cao 1,68m, nặng 68kg). Trong một trận chiến năm 1972, do sập hầm nên Trần Quang bị thương nặng phải vào viện điều trị, thì 2 năm điều trị ở bệnh viện ông gần như mất trí nhớ, chiều cao và cân nặng cứ tăng vùn vụt.
Các bác sĩ ra kết luận: cơ thể anh bị cường tuyến yên. Y học đã phải can thiệp bằng hóa chất và chiếu tia xạ để kìm hãm sự tăng trưởng.
Bệnh nhân bị ưu năng tuyến yên gây tiết nhiều GH
2. Vai trò của hoócmôn:
Qua thông tin sgk và một số hình ảnh trên hãy cho biết hoócmôn có vai trò gì?
Do khối u của tuyến trên thận gây nên làm tiết nhiều hoocmon gây rối loạn chuyển hóa gluxit và prôtêin làm đường huyết tăng, huyết áp cao, cơ yếu và phù nề
Nếu trước tuổi dậy thì GH tiết nhiều (ưu năng) là người lớn rất nhanh người khổng . Khi giai đoạn trưởng thành chấm dứt, ưu năng tuyến yên to đầu xương ngón chân, ngón tay và xương mặt bàn tay và bàn chân tăng rõ rệt, xương hàm dưới rộng một cách không bình thường người bệnh, cơ thể thô kệch
- Nếu tuyến yên hoạt động yếu, GH tiết ra ít (nhược năng) làm cho người lùn
Do thiếu iốt ? Tirôxin không tiết ra ? tuyến yên sẽ tiết hooc môn thúc đẩy tuyến giáp tăng cường hoạt động? phì đại tuyến giáp ? gây bệnh bướu cổ
Do tuyến giáp hoạt động mạnh ? tiết nhiều Tirôxin ? tăng tiêu dùng oxy ? cơ thể căng thẳng ? mất ngủ, sút cân ? tích nước, phù nề ở tổ chức sau cầu mắt ? mắt lồi ra
Bài tập: Chọn câu đúng nhất
Câu 3: Tuyến vừa làm nhiệm vụ nội tiết, vừa làm ngoại tiết:
a. Tuyến tụy b. Tuyến nhờn
c. Tuyến yên d. Tuyến tùng
Câu 1: Tuyến nội tiết là:
a. Tuyến yên b. Tuyến mồ hôi
Tuyến nước bọt d. Tuyến nhờn
Câu 2: Tuyến ngoại tiết là:
a. Tuyến trên thận b. Tuyến ức
c. Tuyến giáp d. Tuyến nước bọt
Câu 4: Chất tiết từ các tuyến nội tiêt là:
a. Prôtêin b. Vitamin
c. Hoocmôn d. Men
DẶN DÒ
Học ở nhà
- Học bài , trả lời các câu hỏi sgk.
- Soạn bài 56: TUYẾN YÊN, TUYẾN GIÁP