GV:NGUYỄN THỊ THU HẰNG

Giới thiệu chung hệ nội tiết
Tuyến yên, tuyến giáp

Chương X:
Nội tiết

Tuyến tụy, tuyến trên thận
Tuyến sinh dục
Sự điều hòa và phối hợp
hoạt động của các tuyến nội
tiết

CHƯƠNG X: NỘI TIẾT
Bài 55: GIỚI THIỆU
CHUNG HỆ NỘI TIẾT

BÀI 55: GIỚI THIỆU CHUNG HỆ NỘI TIẾT
I/ĐẶC ĐIỂM HỆ NỘI TIẾT

Hệ nội tiết có
vai trò gì?

Hệ nội tiết điều hòa các quá trình sinh lí trong cơ thể như
quá trình trao đổi chất, chuyển hóa vật chất và năng
lượng,…

BÀI 55: GIỚI THIỆU CHUNG HỆ NỘI TIẾT
I/ĐẶC ĐIỂM HỆ NỘI TIẾT

Hệ nội tiết tác
động như thế
nào đến cơ quan
đích?

Tuyến nội tiết
hoocmôn
ngấm vào máu
cơ quan tác động (cơ quan đích)

BÀI 55: GIỚI THIỆU CHUNG HỆ NỘI TIẾT
I/ĐẶC ĐIỂM HỆ NỘI TIẾT

-Hệ nội tiết bao gồm các tuyến nội tiết sản xuất
hoocmôn theo đường máu đến cơ quan đích.

Tuyến ngoại tiết

Tuyến ngoại tiết và
tuyến nội tiết có gì
khác nhau?

BÀI 55: GIỚI THIỆU CHUNG HỆ NỘI TIẾT
II/ PHÂN BIỆT TUYẾN NỘI TIẾT VỚI TUYẾN NGOẠI TIẾT

Ống dẫn

Mạch máu
Tế bào tuyến

Quan sát hình trên, thảo luận nhóm theo nội dung bảng sau (4'):
Đặc điểm
phân biệt

Tuyến ngoại tiết

Tuyến nội tiết

Cấu tạo

-Gồm các tế bào tuyến và ống dẫn

Sản phẩm tiết

-Sản phẩm tiết là các chất dịch

-Gồm các tế bào tuyến và mạch máu bao
quanh, không có ống dẫn.
-Sản phẩm tiết là các hoocmôn

Đường đi của
sản phẩm tiết

-Chất tiết theo ống dẫn tới các
cơ quan tác động

-Chất tiết ngấm thẳng vào máu
tới các cơ quan đích.

Cho ví dụ

-Tuyến mồ hôi, tuyến nước bọt,
tuyến lệ…

-Tuyến yên, tuyến giáp, tuyến
tuỵ…

BÀI 55: GIỚI THIỆU CHUNG HỆ NỘI TIẾT
II/ PHÂN BIỆT TUYẾN NỘI TIẾT VỚI TUYẾN NGOẠI TIẾT

Đặc điểm
phân biệt
Cấu tạo

Tuyến ngoại tiết
-Gồm các tế bào tuyến và ống
dẫn

Tuyến nội tiết
-Gồm các tế bào tuyến và mạch máu
bao quanh, không có ống dẫn.

Sản phẩm tiết -Sản phẩm tiết là các chất dịch

-Sản phẩm tiết là các hoocmôn

Đường đi
của sản
phẩm tiết

-Chất tiết ngấm thẳng vào máu
tới các cơ quan đích.

Cho ví dụ

-Chất tiết theo ống dẫn tới các
cơ quan tác động
-Tuyến mồ hôi, tuyến nước bọt,
tuyến lệ…

-Tuyến yên, tuyến giáp, tuyến
tuỵ…

Dựa vào kết quả bảng trên, hãy cho biết điểm giống và khác nhau cơ
bản của tuyến ngoại tiết và tuyến nội tiết?

BÀI 55: GIỚI THIỆU CHUNG HỆ NỘI TIẾT
II/ PHÂN BIỆT TUYẾN NỘI TIẾT VỚI TUYẾN NGOẠI TIẾT
*Giống nhau: Các tế bào tuyến đều tạo ra các sản phẩm tiết.
*Khác nhau:
Tuyến ngoại tiết
Tuyến nội tiết
Chất tiết theo ống dẫn tới các cơ
Chất tiết ngấm thẳng vào máu tới
quan tác động.
cơ quan đích
VD: Tuyến nước bọt, tuyến lệ…
VD: Tuyến yên, tuyến giáp…

Em hãy kể tên các
tuyến nội tiết trong
cơ thể?

Vùng dưới đồi
Tuyến yên
Tuyến tùng
Tuyến giáp
Tuyến cận giáp
Tuyến ức
Gan
Tuyến trên thận
Thận
Tuyến tuỵ
Tuyến
sinh dục

Buồng trứng
(Ở nữ)

Tinh hoàn
(Ở nam)

Tuyến nào vừa là
tuyến nội tiết vừa
là tuyến ngoại
tiết? Vì sao?

Tuyến pha

Do các đảo tụy tiết
hoocmon điều hòa
lượng đường trong máu.

Tiết dịch tụy theo ống dẫn đổ
vào tá tràng giúp tiêu hóa thức
ăn.

Sản phẩm tiết của các
tuyến nội tiết là gì?

Hoocmôn

BÀI 55: GIỚI THIỆU CHUNG HỆ NỘI TIẾT
III/ HOOCMÔN:

Hoóc-môn là một chất hóa học do
tuyến nội tiết sản ra và được máu đưa
đến các nơi mà nó cần phải tác
động. Hoóc-môn rất quan trọng trong
việc duy trì sự sống của con người và
kiểm soát mọi hoạt động của cơ thể.

BÀI 55: GIỚI THIỆU CHUNG HỆ NỘI TIẾT
III/ HOOCMÔN:
1. Tính chất của hoocmôn

Thảo luận theo bàn, trả lời câu hỏi:
1. Mỗi hoocmôn tác dụng lên mấy cơ quan?
 Mỗi hooc môn chỉ tác động lên một hoặc một số cơ quan xác định
gọi là “Cơ quan đích”
2. Với một lượng nhỏ, hoocmôn cũng gây ra một hậu quả rõ rệt. Vậy
em có nhận xét gì về hoạt tính của hoocmôn?
 Có hoạt tính sinh học rất cao
3. Bằng kỹ thuật cấy gen, người ta sử dụng vi khuẩn E.coli tổng hợp
hoocmôn Insulin ở bò, Insulin này tiêm cho người để chữa bệnh tiểu
đường. Vậy hoocmôn có tính đặc trưng không?
 Không mang tính đặc cho loài

1. Tính chất của hoocmôn
Tính đặc hiệu

Chỉ ảnh hưởng
đến 1 hoặc một
số cơ quan nhất
định. Hoocmôn
tác động đến cơ
quan đích theo
cơ chế chìa
khóa- ổ khóa.

Có tính sinh học

Không mang tính

cao

đặc trưng cho loài

Chỉ cần một
lượng nhỏ
hoocmôn như
hạt đậu cũng có
tác dụng rất lớn.

Có thể dùng
insulin ở bò để
chữa bệnh tiểu
đường ở người.

BÀI 55: GIỚI THIỆU CHUNG HỆ NỘI TIẾT
II/ HOÓCMÔN:
1. Tính chất của hoócmôn
- Mỗi hoocmon chỉ ảnh hưởng đến một hoặc một số cơ quan
xác định.
- Hoocmon có hoạt tính sinh học rất cao.
- Hoocmon không mang tính đặc trưng cho loài.
2. Vai trò của hoocmôn:

Hãy quan sát một số hình ảnh về bệnh nhân bị rối loạn tuyến nội tiết
sau đây và cho biết vai trò của hooc môn?

Bệnh nhân bị ưu năng tuyến
yên gây tiết nhiều GH

Do khối u của tuyến trên thận gây nên làm tiết nhiều hoocmon gây rối
loạn chuyển hóa gluxit và prôtêin làm đường huyết tăng, huyết áp cao,
cơ yếu và phù nề

Ưu, nhược năng tuyến yên

Bazơđô

Hội chứng cushing

Bướu cổ

Đần độn

BÀI 55: GIỚI THIỆU CHUNG HỆ NỘI TIẾT
II/ HOOCMÔN:
1. Tính chất của hoócmôn
2. Vai trò của hoócmôn:
-Duy trì tính ổn định môi trường bên trong cơ thể.
-Điều hoà các quá trình sinh lí diễn ra bình thường.

Để hạn chế các bệnh liên
quan đến hệ nội tiết
chúng ta cần làm gì?
+ Khẩu phần ăn uống hợp lý
+ Không ăn thức ăn vật nuôi có
chứa hoocmon tăng trưởng
+ Xây dựng chế độ làm việc và nghỉ
ngơi hợp lý
+ Giữ cho tâm hồn thoải mái, tránh
suy nghĩ lo âu
+ Khám sức khỏe định kì

LUYỆN TẬP-VẬN DỤNG
Câu 1: Hãy chọn câu sai. Tuyến nội tiết:
A. Sản xuất hoocmôn chuyển theo đường ống
tiết.
B. Giúp điều hòa các quá trình sinh lí của cơ thể.
C. Sản xuất hoocmôn chuyển theo đường máu.
D. Tác dụng mạnh và kéo dài trên diện rộng.

Câu 2: Hoocmôn có tính chất nào
sau đây?
A. Do tuyến ngoại tiết tiết ra.
B. Đặc trưng cho loài.
C. Có hoạt tính sinh học rất cao.
D. Không có tính đặc hiệu.

Câu 3: Đặc điểm nào sau đây là chung
cho tuyến nội tiết và tuyến ngoại tiết:
A. Tiết hoocmôn.
B. Sản xuất chất tiết với số lượng lớn.
C. Điều hòa quá trình sinh lí của cơ thể.
D. Đều thuộc hệ nội tiết.

Câu 4: Tuyến nội tiết là:
A. Tuyến yên
B. Tuyến mồ hôi
C. Tuyến nước bọt
D. Tuyến vị

Câu 5: Điền đúng hoặc sai:
A. Tuyến tụy có chức năng ngoại tiết.

Đúng

B.Tuyến tụy tiết dịch tiêu hóa.

Đúng

C. Tuyến tụy chỉ là tuyến ngoại tiết.
D. Sản phẩm tiết của tuyến tụy được sản
xuất từ các tế bào ở đảo tụy.

Sai
Đúng

HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ
• Học bài, trả lời câu hỏi 1,2 SGK/ trang 175.
• Đọc và soạn bài 56: “ Tuyến yên, tuyến giáp”