KIỂM TRA BÀI CŨ
Nêu ý nghĩa sinh học của giấc ngủ.
Muốn có giấc ngủ tốt cần những điều
kiện gì?

Giới thiệu chung hệ nội tiết
Tuyến yên, tuyến giáp

Chương X:
Nội tiết

Tuyến tụy, tuyến trên thận
Tuyến sinh dục
Sự điều hòa và phối hợp
hoạt động của các tuyến nội
tiết

CHƯƠNG X: NỘI TIẾT
Bài 55: GIỚI THIỆU CHUNG HỆ NỘI TIẾT

CHƯƠNG X: NỘI TIẾT
BÀI 55: GIỚI THIỆU CHUNG HỆ NỘI TIẾT

I. ĐẶC ĐIỂM HỆ NỘI TIẾT

Đọc thông tin
sgk cho biết:
Hệ nội tiết có
vai trò gì?

Hệ nội tiết điều hòa các quá trình sinh lí trong cơ
thể như quá trình trao đổi chất, chuyển hóa vật
chất và năng lượng,…

CHƯƠNG X: NỘI TIẾT
BÀI 55: GIỚI THIỆU CHUNG HỆ NỘI TIẾT
I. ĐẶC ĐIỂM HỆ NỘI TIẾT

Hệ nội tiết
tác động
như thế nào
đến cơ quan
đích?
Tuyến nội tiết
hoocmôn
ngấm vào máu
cơ quan tác động (cơ quan đích)

CHƯƠNG X: NỘI TIẾT
BÀI 55: GIỚI THIỆU CHUNG HỆ NỘI TIẾT
I. ĐẶC ĐIỂM HỆ NỘI TIẾT

- Điều hòa các quá trình sinh lí
trong cơ thể như quá trình trao đổi
chất, chuyển hóa vật chất và năng
lượng,…
- Sản xuất hoocmôn theo đường máu
đến cơ quan đích.

CHƯƠNG X: NỘI TIẾT
BÀI 55: GIỚI THIỆU CHUNG HỆ NỘI TIẾT
I. ĐẶC ĐIỂM HỆ NỘI TIẾT

Tuyến ngoại tiết

Tuyến ngoại tiết và
tuyến nội tiết có gì
khác nhau?

CHƯƠNG X: NỘI TIẾT
BÀI 55: GIỚI THIỆU CHUNG HỆ NỘI TIẾT
I. ĐẶC ĐIỂM HỆ NỘI TIẾT
II. PHÂN BIỆT TUYẾN NỘI TIẾT VỚI TUYẾN NGOẠI TIẾT:

Ống dẫn

Mạch máu
Tế bào tuyến

?? Tuyến
Tìm
đường
đi
các
sản
tiết
ngoại
tiết
cáccủa
tếmà
bào
tuyến,
tế
bàovà
tuyến
Hãy hiểu
kể
tên
cáccótuyến
em
đãphẩm
biết
cho
tiết
chất tiết,
chấtvà
tiếtnêu
theo
và nhau
ống dẫn
trên
H55.1,
55.2
sự dẫn
khác
biếtrachúng
thuộc
các
loạirõống
tuyến
nào
này
các chất
tiết đến
cơ quan
đích. tiết
giữadẫn
tuyến
nôi tiết
và tuyến
ngoại
Tuyến nội
tiếtbọt,
gồmtuyến
có động
tĩnh tuyến
mạch
Tuyến
nước
vị,mạch
tuyếnvàgan,
nên
tế bào
tuyến
tiết nhờn,
ra các chất
tiếtmồ
và ngấm
tụy, các
tuyến
ruột,
tuyến
tuyến
hôi,
thẳng
vào
trong
máu,
không
có
ống
dẫn.
tuyến lệ, tuyến yên, tuyến tùng, tuyến ức, …

CHƯƠNG X: NỘI TIẾT
BÀI 55: GIỚI THIỆU CHUNG HỆ NỘI TIẾT
I. ĐẶC ĐIỂM HỆ NỘI TIẾT
II. PHÂN BIỆT TUYẾN NỘI TIẾT VỚI TUYẾN NGOẠI TIẾT
THẢO LUẬN NHÓM (4P)

So sánh tuyến nội tuyết và tuyến ngoại tiết về cấu tạo và chức năng
Đặc điểm
So sánh
Giống nhau
Khác nhau
+ Cấu tạo
+ Chức năng

Tuyến ngoại tiết

Tuyến nội tiết

CHƯƠNG X: NỘI TIẾT
BÀI 55: GIỚI THIỆU CHUNG HỆ NỘI TIẾT
I. ĐẶC ĐIỂM HỆ NỘI TIẾT
II. PHÂN BIỆT TUYẾN NỘI TIẾT VỚI TUYẾN NGOẠI TIẾT
Đặc điểm
So sánh
Giống nhau

Tuyến ngoại tiết

Tuyến nội tiết

Các tế bào tuyến đều tạo ra các sản phẩm

Khác nhau
+ Cấu tạo

+ Chức năng

- Kích thước lớn hơn.
- Có ống dẫn, chất tiết đỗ ra
ngoài.
- Lượng chất tiết tiết ra nhiều,
hoạt tính không mạnh.

- Kích thước nhỏ hơn.
- Không có ống dẫn, chất tiết
ngấm thẳng vào máu.
- Lượng chất tiết tiết ra ít, hoạt
tính mạnh.

Điều hòa phối hợp hoạt động Có tác dụng trong tiêu hóa thức
của các cơ quan.
ăn, điều hòa thân nhiệt.

CHƯƠNG X: NỘI TIẾT
BÀI 55: GIỚI THIỆU CHUNG HỆ NỘI TIẾT
I. ĐẶC ĐIỂM HỆ NỘI TIẾT
II. PHÂN BIỆT TUYẾN NỘI TIẾT VỚI TUYẾN NGOẠI TIẾT

Em hãy kể tên các
tuyến nội tiết trong
cơ thể?

Quan sát hình 55.3 hãy kể tên các tuyến nội
tiết chính trong cơ thể.
Vùng dưới đồi

Tuyến yên
Tuyến tùng
Tuyến giáp
Tuyến cận giáp
Tuyến ức
Gan
Tuyến trên thận
Thận
Tuyến tuỵ
Tuyến
sinh dục

Buồng trứng
(Ở nữ)

Tinh hoàn
(Ở nam)

Tuyến nào vừa là
tuyến nội tiết vừa
là tuyến ngoại
tiết? Vì sao?

Tuyến pha

CHƯƠNG X: NỘI TIẾT
BÀI 55: GIỚI THIỆU CHUNG HỆ NỘI TIẾT
I. ĐẶC ĐIỂM HỆ NỘI TIẾT
II. PHÂN BIỆT TUYẾN NỘI TIẾT VỚI TUYẾN NGOẠI TIẾT

* Một số tuyến vừa làm nhiệm vụ nội tiết vừa
làm nhiệm vụ ngoại tiết gọi là tuyến pha.
VD: Tuyến tuỵ, tuyến sinh dục.
Sản phẩm tiết
của các tuyến
nội tiết là gì?

Hoocmôn
Hoocmôn là gì?

CHƯƠNG X: NỘI TIẾT
BÀI 55: GIỚI THIỆU CHUNG HỆ NỘI TIẾT
I. ĐẶC ĐIỂM HỆ NỘI TIẾT
II. PHÂN BIỆT TUYẾN NỘI TIẾT VỚI TUYẾN NGOẠI TIẾT
III. HOOCMÔN:

Hoocmôn là sản phẩm tiết của tuyến nội tiết.
1. Tính chất của hoocmôn:
Hoocmôn chỉ ảnh hưởng đến một hoặc một số cơ quan xác định gọi là
Hoocmôn thể hiện tính đặt hiệu
cơ quan đích.
Có phải tất cả các

Hoocmôn
có
hoocmôn
đều ảnh hưởng
đếntính
tất cảchất
các tế gì?
bào
Vậycơ
hoocmôn
trong
thể không?
thể hiện tích
chất gì?

CHƯƠNG X: NỘI TIẾT
BÀI 55: GIỚI THIỆU CHUNG HỆ NỘI TIẾT

III. HOOCMÔN:
- Tuyến mồ hôi: Một ngày tiết ra 1 lít mồ hôi.
- Tuyến trên thận: Tiết hoocmôn Ađrênalin, chỉ cần vài
phần nghìn mg đãlàm tăng lượng đường huyết gây tăng
nhịp tim.

Điều đó chứng tỏ hoocmôn có tính chất gì?
Hoocmôn có hoạt tính sinh học cao

CHƯƠNG X: NỘI TIẾT
BÀI 55: GIỚI THIỆU CHUNG HỆ NỘI TIẾT

III. HOOCMÔN:
Bằng kỹ thuật cấy gen, người ta sử dụng vi khuẩn E.coli tổng hợp
hoocmôn Insulin ở bò, Insulin này tiêm cho người để chữa bệnh tiểu
đường.
Vậy hoocmôn có tính đặc trưng không?

 Không mang tính đặc trưng cho loài

CHƯƠNG X: NỘI TIẾT
BÀI 55: GIỚI THIỆU CHUNG HỆ NỘI TIẾT
I. ĐẶC ĐIỂM HỆ NỘI TIẾT
II. PHÂN BIỆT TUYẾN NỘI TIẾT VỚI TUYẾN NGOẠI TIẾT
III. HOOCMÔN:

1. Tính chất của hoocmôn

Hoocmôn có những
tính chất nào?

CHƯƠNG X: NỘI TIẾT
BÀI 55: GIỚI THIỆU CHUNG HỆ NỘI TIẾT

III. HOOCMÔN:

1. Tính chất của hoocmôn
Tính đặc hiệu

Chỉ ảnh hưởng đến 1
hoặc một số cơ quan
nhất định. Hoocmôn
tác động đến cơ quan
đích theo cơ chế chìa
khóa- ổ khóa.

Có tính sinh học cao

Chỉ cần một
lượng nhỏ
hoocmôn như
hạt đậu cũng có
tác dụng rất lớn.

Không mang tính
đặc trưng cho loài

Có thể dùng
insulin ở bò để
chữa bệnh tiểu
đường ở người.

CHƯƠNG X: NỘI TIẾT
BÀI 55: GIỚI THIỆU CHUNG HỆ NỘI TIẾT
I. ĐẶC ĐIỂM HỆ NỘI TIẾT
II. PHÂN BIỆT TUYẾN NỘI TIẾT VỚI TUYẾN NGOẠI TIẾT
III. HOOCMÔN:

1. Tính chất của hoocmôn
- Mỗi hoocmon chỉ ảnh hưởng đến một hoặc một
số cơ quan xác định.
- Hoocmon có hoạt tính sinh học rất cao.
- Hoocmon không mang tính đặc trưng cho loài.
2. Vai trò của hoocmôn:
Hãy quan sát một số hình ảnh về bệnh nhân bị rối
loạn tuyến nội tiết sau đây:

Bệnh nhân bị ưu năng tuyến yên gây tiết
nhiều GH

VD: hoocmon
có hoạt tính
sinh học cao.
Hoocmon tăng
trưởng GH:
tiết nhiều làm
tăng kích
thước cơ thể,
Tiết ít làm
giảm chiều cao

Do khối u của tuyến trên thận gây nên làm tiết nhiều hoocmon gây rối
loạn chuyển hóa gluxit và prôtêin làm đường huyết tăng, huyết áp cao,
cơ yếu và phù nề

Ưu, nhược năng tuyến yên

Bazơđô

Hội chứng cushing

Bướu cổ

Đần độn

CHƯƠNG X: NỘI TIẾT
BÀI 55: GIỚI THIỆU CHUNG HỆ NỘI TIẾT
III. HOOCMÔN:

1. Tính chất của hoocmôn
2. Vai trò của hoocmôn:

Vậy hoocmôn có vai trò như thế nào?
 Duy trì tính ổn định môi trường bên trong cơ thể

 Điều hòa các quá trình sinh lý diễn ra bình
thường

Để hạn chế các bệnh liên
quan đến hệ nội tiết
chúng ta cần làm gì?
+ Khẩu phần ăn uống hợp lý
+ Không ăn thức ăn vật nuôi có
chứa hoocmon tăng trưởng
+ Xây dựng chế độ làm việc và nghỉ
ngơi hợp lý
+ Giữ cho tâm hồn thoải mái, tránh
suy nghĩ lo âu
+ Khám sức khỏe định kì

CHƯƠNG X: NỘI TIẾT
BÀI 55: GIỚI THIỆU CHUNG HỆ NỘI TIẾT
I. ĐẶC ĐIỂM HỆ NỘI TIẾT
II. PHÂN BIỆT TUYẾN NỘI TIẾT VỚI TUYẾN NGOẠI TIẾT:
III. HOOCMÔN:
1. Tính chất của hoocmôn
2. Vai trò của hoocmôn:

- Duy trì tính ổn định môi trường bên trong cơ thể.
- Điều hoà các quá trình sinh lí diễn ra bình thường.

CỦNG CỐ

Câu 1: Hãy khoan tròn vào câu trả lời
đúng:
*Tuyến nội tiết:
A. Sản xuất hoocmôn chuyển theo đường ống
tiết.
B. Giúp điều hòa các quá trình sinh lí của cơ thể.
C. Sản xuất hoocmôn chuyển theo đường máu.
D. Tác dụng mạnh và kéo dài trên diện rộng.

Câu 2: Hoocmôn có tính chất nào sau
đây?
A. Do tuyến ngoại tiết tiết ra.
B. Đặc trưng cho loài.
C. Có hoạt tính sinh học rất cao.
D. Không có tính đặc hiệu.

Câu 3: Đặc điểm nào sau đây là chung
cho tuyến nội tiết và tuyến ngoại tiết:
A. Tiết hoocmôn.
B. Sản xuất chất tiết với số lượng lớn.
C. Điều hòa quá trình sinh lí của cơ thể.
D. Đều thuộc hệ nội tiết.

Câu 4: Tuyến nội tiết là:
A. Tuyến yên
B. Tuyến mồ hôi
C. Tuyến nước bọt
D. Tuyến vị

Câu 5: Điền đúng hoặc sai:
A. Tuyến tụy có chức năng ngoại tiết.

Đúng

B.Tuyến tụy tiết dịch tiêu hóa.

Đúng

C. Tuyến tụy chỉ là tuyến ngoại tiết.
D. Sản phẩm tiết của tuyến tụy được sản
xuất từ các tế bào ở đảo tụy.

Sai
Đúng

HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ

- Học bài, trả lời câu hỏi 1,2 SGK/ trang 175.
- Đọc và xem trước bài 56: “ Tuyến yên,
tuyến giáp”