CHƯƠNG IX:
THẦN KINH VÀ GIÁC QUAN
TIẾT 44-Bài 43. GIỚI THIỆU CHUNG HỆ THẦN KINH
Mắt nhìn về phía trước, tai nghe, chân đạp, tay điều khiển…đó là do sự phối hợp hoạt động của các cơ quan của cơ thể
Khi chạy xe đạp thì mọi hoạt động của cơ thể diễn ra như thế nào?
. Điều khiển
. Điều hoà
. Phối hợp
Hoạt động các cơ quan trong cơ thể
 Cơ thể thích nghi với môi trường.
Tại sao khi ta thấy quả chanh thì nước bọt được tiết ra?
 Đó là một phản xạ.
Chương IX: THẦN KINH VÀ GIÁC QUAN
GIỚI THIỆU CHUNG HỆ THẦN KINH
Bài 43. GIỚI THIỆU CHUNG HỆ THẦN KINH
Hộp sọ
Não
Tủy sống
Cột sống
Bộ phận trung ương
Dây thần kinh tủy
Dây thần kinh não
Hạch thần kinh
Bộ phận ngoại biên
I. Các bộ phận của hệ thần kinh
1
2

3

4

5
Dựa vào hình 43-2, điền các cụm từ sau: não, tuỷ sống, bó sợi cảm giác và bó sợi vận động vào chỗ trống thích hợp:
Hệ thần kinh bao gồm bộ phận trung ương và bộ phận ngoại biên.
- Bộ phận trung ương có não và tuỷ sống được bảo vệ trong các khoang xương và màng não tuỷ: hộp sọ chứa ……… ; ……………. nằm trong ống xương sống.
- Nằm ngoài trung ương kinh thần là bộ phận ngoại biên, có các dây thần kinh (……………..........................và …………………………… ) và các hạch thần kinh.

não
tủy sống
bó sợi cảm giác
bó sợi vận động
1/ Cấu tạo:
Bài 43. GIỚI THIỆU CHUNG HỆ THẦN KINH
I. Các bộ phận của hệ thần kinh
Hệ thần kinh gồm
1/ Cấu tạo:
Bài 43. GIỚI THIỆU CHUNG HỆ THẦN KINH
I.Các bộ phận của hệ thần kinh
Hệ thần kinh gồm:
- Bộ phận trung ương: Gồm não bộ và tủy sống.
- Bộ phận ngoại biên: Gồm dây thần kinh và các hạch thần kinh.
1/ Cấu tạo:
Bài 43. GIỚI THIỆU CHUNG HỆ THẦN KINH
I. Các bộ phận của hệ thần kinh
Hệ thần kinh gồm:
- Bộ phận trung ương: não bộ và tủy sống.
- Bộ phận ngoại biên: dây thần kinh và các hạch thần kinh.
1/ Cấu tạo:
Bài 43. GIỚI THIỆU CHUNG HỆ THẦN KINH
I. Các bộ phận của hệ thần kinh
- Bộ phận trung ương: não bộ và tủy sống.
- Bộ phận ngoại biên: dây thần kinh và các hạch thần kinh.
2/ Chức năng:
- Hệ TK vận động (cơ xương ): điều khiển các cơ vân, cơ xương là hoạt động có ý thức.
- Hệ TK sinh dưỡng: Điều hoà cơ quan sinh dưỡng và cơ quan sinh sản; là hoạt động không có ý thức
Hệ thần kinh gồm:
Bài tập 1:
Có các hoạt động sau:
a. Cử động tay
b. Sự co bóp của tim
c. Đá bóng
d. Sự co bóp của thành dạ dày
Hãy cho biết hoạt động nào có ý thức, hoạt động nào không có ý thức?
- Hoạt động có ý thức:
a. Cử động tay
c. Đá bóng
- Hoạt động không có ý thức:
b. Sự co bóp của tim
d. Sự co bóp của thành dạ dày
Dựa vào thông tin SGK tr.138, hoàn thành bài tập 2:
Hệ thần kinh
……………………………:
……………………………….:
(1)
(2)
Hệ thần kinh vận động
Hệ thần kinh sinh dưỡng
........................ho?t d?ng cu?a ca?c
co võn l� ho?t d?ng....................
.......ho?t d?ng co quan ........ v� co quan sinh s?n l� ho?t d?ng .............
(3)
(4)
(5)
(6)
(7)
Điều khiển
Điều hoà
sinh dưỡng
không cã ý thức
có ý thức
Bài 45: DÂY THẦN KINH TỦY
-Vị trí của dây thần kinh tuỷ?
Tuỷ sống
Đốt sống cổ I
Đốt sống thắt lưng II
Đốt sống cổ I
Đốt sống cụt cuối
Dây thần kinh tuỷ
1. Cấu tạo dây thần kinh tủy:
1. Cấu tạo dây thần kinh tủy:
Bài 45: DÂY THẦN KINH TỦY
Bài 45: DÂY THẦN KINH TỦY
1. Cấu tạo dây thần kinh tủy:
Rễ sau
Da
Cơ
Các rễ tủy và dây thần kinh tủy
Rễ trước
Bài 45: DÂY THẦN KINH TỦY
- Từ tuỷ sống phát đi 31 đôi dây thần kinh tuỷ.
1. Cấu tạo dây thần kinh tủy:
- Sợi hướng tâm
- Sợi ly tâm
Rễ sau (rễ cảm giác)
Da
Cơ
Các rễ tủy và dây thần kinh tủy
Rễ trước( rễ vận động)
Bài 45: DÂY THẦN KINH TỦY
- Từ tuỷ sống phát đi 31 đôi dây thần kinh tuỷ.
1. Cấu tạo dây thần kinh tủy:
- Mỗi dây thần kinh tuỷ gồm: 2 rễ
+ Rễ sau (rễ cảm giác): Gồm các bó sợi thần kinh hướng tâm
+ Rễ trước (rễ vận động):Gồm các bó sợi thần kinh ly tâm
Sợi hướng tâm
- Sợi ly tâm
Rãnh trước
Rãnh sau
Lỗ Tủy
Các rễ tủy đi ra khỏi lỗ gian đốt (khe giữa hai đốt sống liên tiếp) nhập lại thành dây thần kinh tủy.
Bài 45: DÂY THẦN KINH TỦY
Bài 45: DÂY THẦN KINH TỦY
- Từ tuỷ sống phát đi 31 đôi dây thần kinh tuỷ.
1. Cấu tạo dây thần kinh tủy:
- Mỗi dây thần kinh tuỷ gồm: 2 rễ
+ Rễ sau (rễ cảm giác): Gồm các bó sợi hướng tâm
+ Rễ trước (rễ vận động): Gồm các bó sợi ly tâm
- Các rễ tủy đi qua khe giữa hai đốt sống liên tiếp nhập lại thành dây thần kinh tủy.
2. Chức năng của dây thần kinh tủy:
Kích thích bằng HCl 1% chi sau bên phải
Rễ trước bên phải bị cắt
Chân sau bên phải không co, nhưng co chân trái và hai chi trước
Từ kết quả thí nghiêm 1, em có thể rút ra được kết luận gì về chức năng của rễ trước ?
Rễ trước dẫn truyền xung thần kinh vận động từ trung ương ra cơ quan phản ứng.
Rễ sau
Rễ trước
Bài 45: DÂY THẦN KINH TỦY
- Từ tuỷ sống phát đi 31 đôi dây thần kinh tuỷ.
1. Cấu tạo dây thần kinh tủy:
- Mỗi dây thần kinh tuỷ gồm: 2 rễ
+ Rễ sau (rễ cảm giác): Gồm các bó sợi hướng tâm
+ Rễ trước (rễ vận động): Gồm các bó sợi ly tâm
- Các rễ tủy đi qua khe giữa hai đốt sống liên tiếp nhập lại thành dây thần kinh tủy.
2. Chức năng của dây thần kinh tủy:
- Rễ trước dẫn truyền xung vận động từ trung ương ra cơ quan phản ứng
Kích thích bằng HCl 1% chi sau bên trái
Rễ sau bên trái bị cắt
Không chi nào co cả
Từ thí nghiệm 2: em có thể rút ra kết luận gì về chức năng của rễ sau ?
Rễ sau dẫn truyền xung cảm giác từ cơ quan thụ cảm đến trung ương thần kinh.
Rễ sau
Rễ trước
Bài 45: DÂY THẦN KINH TỦY
- Từ tuỷ sống phát đi 31 đôi dây thần kinh tuỷ.
1. Cấu tạo dây thần kinh tủy:
- Mỗi dây thần kinh tuỷ gồm: 2 rễ
+ Rễ sau (rễ cảm giác): Gồm các bó sợi hướng tâm
+ Rễ trước (rễ vận động): Gồm các bó sợi ly tâm
- Các rễ tủy đi ra khỏi lỗ gian đốt nhập lại thành dây thần kinh tủy.
2. Chức năng của dây thần kinh tủy:
- Rễ trước dẫn truyền xung vận động từ trung ương ra cơ quan phản ứng
- Rễ sau dẫn truyền xung cảm giác từ cơ quan thụ cảm đến trung ương thần kinh.
+Thí nghiệm 1 cho phép ta rút ra kết luận gì về chức năng rễ trước?


+ Thí nghiệm 2 cho phép ta rút ra kết luận gì về chức năng rễ sau?


+ Từ thí nghiệm 1 và 2, nêu chức năng của dây thần kinh tuỷ?
1. Kích thích bằng HCl 1% chi sau bên phải
2 Kích thích bằng HCl 1% chi sau bên trái
Rễ trước bên phải bị cắt
Rễ sau bên trái bị cắt
Chân sau bên phải không co, nhưng co chân trái và hai chi trước
Không chi nào co cả
Rễ trước: dẫn truyền xung thần kinh vận động từ trung ương đến cơ quan phản ứng ( bó sợi li tâm)
Rễ sau: dẫn truyền xung thần kinh cảm giác từ cơ quan thụ cảm đến trung ương (bó sợi hướng tâm).
Dẫn truyền xung thần kinh theo 2 chiều từ ngoại biên về trung khu (tủy) và từ trung khu ra ngoại biên.
- Tại sao nói dây thần kinh tủy là dây pha?
=> Vì dây thần kinh tủy bao gồm các bó sợi cảm giác và bó sợi vận động được liên hệ với tủy sống qua rễ sau và rễ trước. Rễ sau là rễ cảm giác, rễ trước là rễ vận động.
Bài 45: DÂY THẦN KINH TỦY
- Từ tuỷ sống phát đi 31 đôi dây thần kinh tuỷ.
1. Cấu tạo dây thần kinh tủy:
- Mỗi dây thần kinh tuỷ gồm: 2 rễ
+ Rễ sau (rễ cảm giác): Gồm các bó sợi hướng tâm
+ Rễ trước (rễ vận động): Gồm các bó sợi ly tâm
- Các rễ tủy đi ra khỏi lỗ gian đốt nhập lại thành dây thần kinh tủy.
2. Chức năng của dây thần kinh tủy:
- Rễ trước dẫn truyền xung vận động từ trung ương ra cơ quan phản ứng
- Rễ sau dẫn truyền xung cảm giác từ cơ quan thụ cảm đến trung ương thần kinh.
- Dây thần kinh tủy là dây pha, gồm các bó sợi thần kinh hướng tâm (cảm giác) và bó sợi thần kinh li tâm (vận động) được liên hệ với tủy sống qua rễ sau và rễ trước.
SƠ ĐỒ TƯ DUY:
Rễ trước (rễ vận động) gồm các bó sợi li tâm.
Rễ sau (rễ cảm giác) gồm các bó sợi hướng tâm.
Dẫn truyền các xung thần kinh cảm giác từ thụ quan về trung ương
Dẫn truyền xung thần kinh vận động từ trung ương thần kinh đến cơ quan phản ứng
Trên một con ếch đã mổ để nghiên cứu rễ tủy, em Quang vô ý thúc mũi kéo làm đứt một số rễ. Bằng cắt nào em có thể phát hiện được rễ nào còn, rễ nào mất?
Gợi ý:
Kích thích mạnh lần lượt vào các chi:
+ Nếu không gây co chi nào => Rễ sau (rễ cảm giác) chi đó bị đứt.
+ Nếu chi nào co => Rễ trước (rễ vận động) vẫn còn.
+ Nếu chi đó không co, các chi khác co => Rễ trước (Rễ vận động) của chi đó đứt.
KIỂM TRA –ĐÁNH GIÁ
Sợi hướng tâm
Rễ sau
Sợi li tâm
Lỗ tủy
Rễ trước
Dây Thần kinh tủy
Hướng dẫn về nhà:
Học bài trong vở, trả lời các câu hỏi cuối bài.
Xem trước bài 46: Trụ não, tiểu não, não trung gian- bài bán cầu não
Sưu tầm một số tư liệu có liên quan đến não bộ