Bài 23. Hành động nói

- 0 / 0
(Tài liệu chưa được thẩm định)
Nguồn: Được tặng
Người gửi: Nguyễn Duy Hoài Nam
Ngày gửi: 10h:53' 28-02-2023
Dung lượng: 623.8 KB
Số lượt tải: 188
Nguồn: Được tặng
Người gửi: Nguyễn Duy Hoài Nam
Ngày gửi: 10h:53' 28-02-2023
Dung lượng: 623.8 KB
Số lượt tải: 188
Số lượt thích:
0 người
Tiết 98:
HÀNH ĐỘNG NÓI
I. Hành động nói là gì?
1. Tìm hiểu ví dụ: sgk – trang 62
Mẹ con Lí Thông đang ngủ, bỗng nghe tiếng gọi cửa. Ngỡ là hồn oan
của Thạch Sanh hiện về, mẹ con hắn hoảng sợ, van lạy rối rít. Khi Thạch
Sanh vào nhà kể cho nghe chuyện giết chằn tinh, chúng mới hoàn hồn.
Nhưng Lí Thông bỗng nảy ra kế khác. Hắn nói:
- Con trăn ấy là của vua nuôi đã lâu. Nay em giết nó, tất không khỏi bị tội
chết. Thôi, bây giờ nhân trời chưa sáng em hãy trốn ngay đi. Có chuyện gì
để anh ở nhà lo liệu.
Thạch Sanh lại thật thà tin ngay. Chàng vội vã từ giã mẹ con Lí
Thông, trở về túp lều cũ dưới gốc đa, kiếm củi nuôi thân.
(Thạch Sanh)
I. Hành động nói là gì?
1. Tìm hiểu ví dụ: sgk – trang 62
“….Con trăn ấy là của nhà vua nuôi đã lâu. Nay em giết nó, tất không khỏi bị tội
chết. Thôi, bây giờ nhân trời chưa sang em hãy trốn ngay đi. Có chuyện gì để anh
ở nhà lo liệu…”
Lời của Lí Thông
(1) Con trăn ấy là của nhà vua nuôi đã
lâu.
(2) Nay em giết nó, tất không khỏi bị tội
chết.
(3) Thôi, bây giờ nhân trời chưa sang
em hãy trốn ngay đi.
(4) Có chuyện gì để anh ở nhà lo liệu.
Xác định mục
đích của mỗi câu
nói của Lí Thông?
I. Hành động nói là gì?
2 . Nhận xét
Lời của Lí Thông
(1) Con trăn ấy là của nhà vua nuôi đã
lâu.
(2) Nay em giết nó, tất không khỏi bị tội
chết.
(3) Thôi, bây giờ nhân trời chưa sang em
hãy trốn ngay đi.
(4) Có chuyện gì để anh ở nhà lo liệu.
Mục đích
Trình bày
Đe dọa
Điều khiển
Hứa hẹn
I. Hành động nói là gì?
3. Ghi nhớ 1:
Hành động nói là hành động được thực hiện bằng
lời nói nhằm mục đích nhất định.
Hành động nói
Thực hiện
bằng lời nói
Có mục đích
nhất định
II. Một số kiểu hành động nói thường gặp
1. Tìm hiểu ví dụ:
? Xác định mục đích của những hành động nói sau :
Chỉ ra những câu chứa hành động
nói của cái Tí?
Đọc đoạn trích sau và trả lời các câu hỏi:
Cái Tí chưa hiểu hết ý câu nói của mẹ, nó xám mặt lại và hỏi bằng
giọng luống cuống:
- Vậy thì bữa sau con ăn ở đâu?
Điểm thêm một “giây” nức nở, chị Dậu ngó con bằng cách xót xa:
- Con sẽ ăn ở nhà cụ Nghị thôn Đoài.
Câu 3: Chỉ ra câu chứa hành động
Cái Tí nghe nói giãy nảy, giống như sét đánh bên tai, nó liệng củ
nói của chị Dậu?
khoai vào rổ và òa lên khóc.
[…] Chừng như lúc nãy thấy bắt cả chó lớn, chó con, cái Tí vẫn
tưởng những con vật ấy sẽ đi thế mạng cho mình, cho nên nó đã
vững dạ ngồi im. Bây giờ nghe mẹ giục nó phải đi, nó lại nhếch
nhác, mếu khóc:
- U nhất định bán con đấy ư? U không cho con ở nhà nữa ư?
Khốn nạn thân con thế này! Trời ơi!...
(Ngô Tất Tố, Tắt đèn)
HÀNH ĐỘNG NÓI
Vậy thì bữa sau con ăn ở
đâuCon
? sẽ ăn ở nhà cụ
U nhất
định
bán
Nghị
thôn
Đoài
Ucon
không
cho
con ở
đấy
ư
?
Khốn
nạn
thân
con
thế
nhà nữa ư?
này ! Trời ơi !...
MỤC ĐÍCH
Hỏi (lo lắng)
Trình bày ( báo
Hỏi,
tin) bộc lộ cảm
Hỏi,
xúc bộc lộ cảm
Bộc lộ cảm xúc
xúc
LỜI CÁ VÀNG
- (1) Ông lão ơi! (2)
Ông sinh phúc thả tôi
trở về biển khơi. (3)T«i
sÏ xin đền ơn ông, ông
muốn gì cũng được.
Hành động nói
câu 1
câu 2
câu 3
Mục đích
Gọi, gây sự chú ý
Đề nghị, van xin
hứa hẹn
II. Một số kiểu hành động nói thường gặp
3.Ghi nhớ 2:
Người ta dựa theo mục đích của hành động nói mà đặt tên cho nó.
Những kiểu hành động nói thường gặp là
- hỏi
- trình bày (báo tin, kể, tả, nêu ý kiến, dựu đoán,...)
- điều khiển (cầu khiến, đe dọa, thách thức,...)
- hứa hẹn
- bộc lộ cảm xúc.
Một số kiểu hành động nói thường gặp
Hành động nói
Hành động hỏi
Mục đích
Hỏi ( nêu điều thắc mắc cần được giải đáp
Hành động trình bày
Thông báo, nêu ý kiến, tả, kể
Hành động điều khiển
Yêu cầu, đề nghị, đe dọa
Hành động hứa hẹn
Hành động bộc lộ
cảm xúc
Hứa hẹn
Bộc lộ cảm xúc
HÀNH ĐỘNG NÓI VÀ MỘT SỐ KIỂU HÀNH ĐỘNG NÓI
HÀNH ĐỘNG
NÓI
Thực hiện bằng
lời nói
Nhằm mục đích
nhất định
Hỏi
Trình
bày
Điều
khiển
Hứa
hẹn
Bộc lộ
cảm xúc
II- LUYỆN TẬP
1. Bài tập 1
Trần Quốc Tuấn viết Hịch tướng sĩ nhằm mục đích gì? Hãy xác định
mục đích nói của hành động nói thể hiện ở một số câu trong bài hịch
và vai trò của câu ấy đối với việc thực hiện mục đích chung.
“Ngó thấy sứ giặc đi lại nghênh ngang
ngoài đường, uốn lưỡi cú diều mà sỉ
mắng triều đình,đem thân dê chó mà
bắt nạt tể phụ,thác mệnh Hốt Tất Liệt
mà đòi ngọc lụa,để thỏa lòng tham
không cùng,giả hiệu Vân Nam Vương
mà thu bạc vàng ,để vét của kho có
hạn.”
trình bày (tả)
“Các ngươi ở cùng ta coi giữ binh quyền
đã lâu ngày, không có mặc thì ta cho
áo,không có ăn thì ta cho cơm;quan nhỏ
thì ta thăng chức, lương ít thì ta cấp
bổng; đi thủy ta cho thuyền, đi bộ ta cho
ngựa; lúc trận mạc xông pha thì cùng
nhau sống chết,lúc ở nhà nhàn hạ thì
cùng nhau vui cười.”
“Huấn luyện quân sĩ, tập dượt cung
tên khiến cho người người giỏi như
Bàng Mông,nhà nhà đều là Hậu
Nghệ;có thể bêu được đầu Hốt Tất
Liệt ở cửa khuyết,làm rữa thịt Vân
Nam Vương ở Cảo Nhai.”
trình bày (kể)
điều khiển
MỤC ĐÍCH CỦA HÀNH ĐỘNG NÓI
khích lệ lòng căm thù
giặc…
khích lệ lòng trung quân ái
quốc…
khích lệ tinh thần học tập,rèn
luyện…
Khích lệ tinh thần học tập “Binh thư yếu lược”… và lòng yêu nước
của các tướng sĩ.
2. Bài tập 2:Chỉ ra các hành động nói và mục đích của mỗi hành động nói :
a. Tiếng chó sủa vang các xóm.
Bà lão láng giềng lại lật đật chạy sang:
- Bác trai đã khá rồi chứ ?
- Cảm ơn cụ, nhà cháu đã tỉnh táo như thường. Nhưng xem ý hãy còn lề bề lệt
bệt chừng như vẫn mỏi mệt lắm.
- Này, bảo bác ấy có trốn đi đâu thì trốn. Chứ cứ nằm đấy, chốc nữa họ vào thúc
sưu, không có, họ lại đánh trói thì khổ. Người ốm rề rề như thế, nếu lại phải
một trận đòn, nuôi mấy tháng cho hoàn hồn.
-Vâng, cháu cũng đã nghĩ như cụ. Nhưng để cháo nguội, cháu cho nhà cháu ăn
lấy vài húp cái đã. Nhịn suông từ sáng hôm qua tới giờ còn gì.
- Thế thì phải giục anh ấy ăn mau lên đi, kẻo nữa người ta sắp sửa kéo vào rồi
đấy !
Rồi bà lão lật đật trở về với vẻ mặt băn khoăn.
2.Bài tập 2
a/
Hành động nói
Bác trai đã khá rồi chứ?
Cảm ơn cụ…vẫn mỏi mệt lắm.
Này, bảo bác ấy….cho hoàn hồn.
Vâng, cháu cũng đã nghĩ…còn gì.
Thế thì phải giục…rồi đấy.
Mục đích
Hỏi
Trình bày.
Điều khiển - Trình bày
Hứa hẹn- Trình bày
(bộc lộ cảm xúc).
Điều khiển
b,
Hành động nói
(1) Đây là Trời có ý phó thác cho minh
công làm việc lớn.
(2) Chúng tôi nguyện đem xương thịt của
mình theo minh công, cùng với thanh
gươm thần này để báo đền Tổ quốc!
Mục đích
Trình bày
Hứa hẹn
c,
Hành động nói
(1) Cậu Vàng đi đời rồi, ông giáo ạ!
(2) Cụ bán rồi?
Mục đích
Thông báo
Hỏi
(3) Bán rồi!
Thông báo
(4) Họ vừa bắt xong.
Thông báo
(5) Thế nó cho bắt à?
Hỏi
(6) Khốn nạn... Ông giáo ơi!
Bộc lộ cảm xúc
(7) Nó có biết gì đâu!
Kể, bộc lộ cảm xúc
(8) Nó thấy tôi gọi thì chạy ngay về, vẫy đuôi mừng.
(9) Tôi cho nó ăn cơm.
(10) Nó đang ăn thì thằng Mục nấp trong nhà, ngay đằng sau nó,
tóm lấy hai cẳng sau nó, dốc ngược nó lên.
Kể, tả
Kể
Kể, tả
3. Bài tập 3: Đoạn trích dưới đây có ba câu chứa từ “hứa”. Hãy xác định
kiểu hành động nói được thực hiện trong mỗi câu ấy.
Em đi nhanh về chiếc giường, đặt con Em Nhỏ quàng tay vào con Vệ Sĩ.
- Em để nó ở lại - Giọng em ráo hoảnh - Anh phải hứa với em không bao giờ để chúng ngồi
cách xa nhau. Anh nhớ chưa? Anh hứa đi.
- Anh xin hứa.
Tôi mếu máo trả lời và đứng như chôn chân xuống đất, nhìn theo cái bóng bé nhỏ liêu xiêu
của em tôi trèo lên xe.
- Anh phải hứa với em không bao giờ
để chúng ngồi cách xa nhau.
- Anh hứa đi.
- Anh xin hứa.
hành động điều khiển
hành động điều khiển
hành động hứa hẹn
Tiết 107:
HÀNH ĐỘNG NÓI
(Tiếp)
I. Cách thực hiện hành động nói
1. Tìm hiểu ví dụ: sgk – trang 70
Xác định mục đích nói của những câu ấy bằng cách đánh dấu (+)
vào ô thích hợp và dấu (-) vào ô không thích hợp theo bảng tổng
hợp kết quả bên dưới.
(1) Tinh thần yêu nước cũng như các thứ của quý.(2) Có khi được trưng bày
trong tủ kính, trong bình pha lê, rõ ràng dễ thấy.(3) Nhưng cũng có khi cất giấu
kín đáo trong rương, trong hòm.(4) Bổn phận của chúng ta là làm cho những
của quý kín đáo ấy đều được đưa ra trưng bày. (5) Nghĩa là phải ra sức giải
thích, tuyên truyền, tổ chức, lãnh đạo, làm cho tinh thần yêu nước của tất cả
mọi người đều được thực hành vào công việc yêu nước, công việc kháng chiến.
(Hồ Chí Minh, Tinh thần yêu nước của nhân dân ta)
2. Nhận xét: (1) Tinh thần yêu nước cũng như các thứ của quý.(2) Có khi được
trưng bày trong tủ kính, trong bình pha lê, rõ ràng dễ thấy.(3) Nhưng cũng có khi
cất giấu kín đáo trong rương, trong hòm.(4) Bổn phận của chúng ta là làm cho
những của quý kín đáo ấy đều được đưa ra trưng bày. (5) Nghĩa là phải ra sức
giải thích, tuyên truyền, tổ chức, lãnh đạo, làm cho tinh thần yêu nước của tất cả
mọi người đều được thực hành vào công việc yêu nước, công việc kháng chiến.
(Hồ Chí Minh, Tinh thần yêu nước của nhân dân ta)
Kiểu câu
Mục đích nói
Hành động nói
Cách dùng
Câu 1
Trần thuật
Trình bày
Trình bày
Trực tiếp
Câu 2
Trần thuật
Trình bày
Trình bày
Trực tiếp
Câu 3
Trần thuật
Trình bày
Trình bày
Trực tiếp
Câu 4
Trần thuật
Yêu cầu
Điều khiển
Gián tiếp
Câu 5
Trần thuật
Yêu cầu
Điều khiển
Gián tiếp
Lập bảng trình bày quan hệ giữa các kiểu câu nghi vấn, cầu khiến, cảm
thán, trần thuật với những kiểu hành động nói mà em biết.
Kiểu câu
Kiểu hđ nói
Hỏi
Trình bày
Điều khiển
Hứa hẹn
Bộc lộ cảm xúc
Nghi vấn
Cầu khiến
Cảm thán
Trần thuật
I. Cách thực hiện hành động nói
3. Ghi nhớ 3: sgk – trang 71
Mỗi hành động nói có thể được thực hiện bằng kiểu câu
có chức năng chính phù hợp với hành động đó (cách dùng
trực tiếp) hoặc bằng kiểu câu khác (cách dùng gián tiếp)
II- LUYỆN TẬP
*Bài tập 1.
Tìm các câu nghi vấn trong bài “Hịch tướng sĩ” của Trần Quốc Tuấn. Cho
biết những câu ấy được dùng làm gì.
1. Từ xưa các bậc trung thần nghĩa sĩ bỏ mình vì nước, đời nào
không có? -> thực hiện hành động khẳng định
2. Lúc bấy giờ, dẫu các ngươi muốn vui vẻ phỏng có được không?
-> thực hiện hành động phủ định
3. Lúc bấy giờ, dẫu các ngươi không muốn vui vẻ phỏng có được
-> thực hiện hành động khẳng định
không?
4. Vì sao vậy? -> thực hiện hành động gây sự chú ý
5. Nếu vậy, rồi đây sau khi giặc giã dẹp yên, muôn đời để thẹn, há
còn mặt mũi nào đứng trong trời đất nữa?
-> thực hiện hành động phủ định
“ Từ xưa các bậc trung thần nghĩa sĩ bỏ mình vì nước
đời nào không có?”:
Hỏi để khẳng định
“ Lúc bấy giờ, dẫu các ngươi muốn vui vẻ phỏng có
được không?:
Hỏi để phủ định
“Lúc bấy giờ, dẫu các ngươi không muốn vui vẻ phỏng
Hỏi để khẳng định
có được không?”:
“Vì sao vậy?”:
Hỏi để nêu vấn đề, thu hút sự chú ý
“Nếu vậy rồi đây sau khi giặc giã dẹp yên, muôn đời
Hỏi để phủ định
để thẹn, há còn mặt mũi nào đứng trong trời đất nữa?
”:
* Những câu nghi vấn ở cuối đoạn dùng để khẳng định ( hoặc phủ định) điều được nêu ra
trong câu ấy.
* Câu nghi vấn mở đầu đoạn: nêu vấn đề cho tướng sĩ chuẩn bị tư tưởng đọc ( nghe) phần lí
giải của tác giả, thu hút sự chú ý.
2/ a) Vì vậy, nhiệm vụ thiêng liêng của toàn dân ta lúc này là phải nâng cao tinh thần
quyết chiến quyết thắng, quyết tâm giải phóng miền Nam, bảo vệ miền Bắc, tiến tới hoà
bình thống nhất tổ quốc.
Hễ còn một tên xâm lược trên đất nước ta, thì ta còn phải tiếp tục chiến đấu, quét
sạch nó đi.
Đồng bào và chiến sĩ miền Nam anh hùng, dưới ngọn cờ vẻ vang của Mặt trận Dân
tộc giải phóng, liên tục tiến công, liên tục nổi dậy, kiên quyết tiến lên, giành lấy thắng lợi
hoàn toàn.
Quân và dân miền Bắc quyết ra sức thi đua yêu nước, xây dựng chủ nghĩa xã hội và
làm tròn nghĩa vụ của mình đối với đồng bào miền Nam ruột thịt (…)
( Lời kêu gọi cả nước tiến lên đánh thắng giặc mĩ xâm lược)
Các câu trần thuật trong đoạn văn trên đều có mục đích cầu khiến
b. Cuèi cïng, t«i ®Ó l¹i mu«n vµn t×nh th©n yªu cho toµn d©n, toµn жng, cho
toµn thÓ bé ®éi, cho c¸c ch¸u thanh niªn vµ nhi ®ång.
(…) ĐiÒu mong muèn cuèi cïng cña t«i lµ : Toµn жng, toµn dân ta ®oµn kÕt
phÊn ®Êu, x©y dùng mét níc ViÖt Nam hoµ binh, thèng nhÊt, ®éc lËp, d©n chñ
vµ giàu m¹nh, vµ gãp phÇn xøng ®¸ng vµo sù nghiÖp c¸ch m¹ng thÕ giíi.
( Di chúc )
=> C¸ch dïng gi¸n tiÕp nµy nhnhững lêi t©m sù cña B¸c víi mäi ngêi, t¹o ra
sù ®ång c¶m s©u s¾c, nã khiÕn cho những nguyÖn väng cña l·nh tô trë thµnh
nguyÖn väng cña mçi ngêi.
Bµi 3: T×m c¸c c©u cã môc ®Ých cÇu khiÕn trong ®o¹n trÝch sau. Mçi c©u Êy thÓ
hiÖn mèi quan hÖ gi÷a c¸c nh©n vËt vµ tÝnh c¸ch nh©n vËt nhthÕ nµo?
DÕ Cho¾t tr¶ lêi t«i b»ng mét giäng rÊt buån rÇu:
-Tha anh, em còng muèn kh«n nhng kh«n kh«ng ®îc. §ông ®Õn viÖc lµ em thë råi,
kh«ng cßn h¬i søc ®©u mµ ®µo bíi nưa [….]. Hay b©y giê em nghÜ thÕ nµy….Song anh
cho phÐp em míi d¸m nãi…..
Råi DÕ Cho¾t loanh quanh, băn khoăn. T«i ph¶i b¶o:
- Đîc, chó mµy cø nãi th¼ng thõng ra nµo.
DÕ Cho¾t nhin t«i mµ r»ng:
- Anh ®· nghÜ th¬ng em nhthÕ thế hay lµ anh ®µo gióp cho em mét c¸i ng¸ch sang
bªn nhµ anh, phßng khi t¾t löa tèi ®Ìn cã ®øa nµo ®Õn b¾t n¹t th× em ch¹y sang…
Cha nghe hÕt c©u , t«i ®· hÕch răng lªn, xi mét h¬i râ dµi. Råi, víi bé ®iÖu khinh
khØnh, t«i m¾ng:
- Høc ! Th«ng ng¸ch sang nhµ ta? DÔ nghe nhØ! Chó mµy h«i nhcó mÌo nhthÕ nµy,
ta nµo chÞu ®îc. Th«i, im c¸i ®iÖu h¸t ma dÇm sïi sôt Êy ®i. еo tæ n«ng thi cho chÕt!
T«i vÒ, kh«ng mét chót bËn t©m.
•Câu có mục đích cầu khiến:
-“Song anh có cho phép em mới dám nói.”
→câu trần thuật
-“Đươc, chú mình cứ nói thẳng thừng ra nào.”
→câu cầu khiến
-“Anh đã nghĩ thương em như thế thì hay là anh đào giúp cho em một cái ngách sang
bên nhà anh, phòng khi tắt lửa tối đèn có đứa nào đến bắt nạt thì em chạy sang”.
-“Thôi, im cái điệu hát mưa dầm sùi sụt ấy đi.”
→câu trần thuật
→câu cầu khiến
*Mối quan hệ giữa các nhân vật và tính cách:
-Dế Choắt: yếu ớt,coi mình là vai
dưới nên phải đề nghị khiêm nhường,
nhã nhặn bằng những câu trần thuật
-Dế Mèn: huênh hoang và hách dịch
nên bày tỏ thái độ bằng những câu cầu
khiến.
Bài tập 4: Trong các cách hỏi dưới đây, em nên dùng những cách nào để hỏi
người lớn?
a) Bác có biết bưu điện ở đâu không ạ?
b)
b Bác làm ơn chỉ giùm cháu bưu điện ở đâu không ạ ?
c) Bưu điện ở đâu, hả bác?
d) Chỉ giùm cháu bưu điện ở đâu với !
e)e Bác có thể chỉ giúp cháu bưu điện ở đâu không ạ?
Cách b,e mang tính lịch sự, kính trọng, lễ phép hơn.
Bài tập5: Trong quán ăn, một người nói với người bên cạnh: “Anh có thể
chuyển giúp tôi lọ gia vị không ạ?”. Theo em, trong những hành động dưới
đây, người nghe nên chọn hành động nào?
a) Lẳng lặng đưa lọ gia vị cho người kia.
b) Trả lời người kia: “ Có chứ ạ. Cái lọ ấy không nặng đâu mà !”
c) Đưa lọ gia vị cho người kia và nói: “ Mời anh.”( hoặc “Mời chị.”, “Mời
bác.”…)
c
* Bài tập: Nối một câu ở cột A với một hành động nói ở cột B
1/ OÂi söùc treû!
a) Haønh ñoäng trình baøy
2/ Traâu cuûa laõo caøy moät ngaøy
ñöôïc maáy ñöôøng?
b) Haønh ñoäng boäc loä
3/ Moät hoâm ngöôøi choàng ra bieån
ñaùnh caù.
4/ Toâi seõ giuùp oâng.
5/ Ñi tìm laïi con caù vaø ñoøi moät
caùi nhaø roäng.
tình caûm, caûm xuùc
c) Haønh ñoäng hoûi
d) Haønh ñoäng ñieàu
khieån
e) Haønh ñoäng höùa heïn
*Bài tập 3:
A. Cậu vừa đi du lịch về đấy à ?
B. Gật đầu.
A. Có vui không ?
B. Lắc đầu.
Em hãy cho biết đoạn trích trên có những hành động nói nào?
Trả lời: Có hành động hỏi và hành động gật đầu, lắc đầu.
(xác nhận và bác bỏ)
=> Như vậy hành động nói có thể diễn ra bằng lời nói tương
ứng với các kiểu câu, cũng có thể bằng cử chỉ, điệu bộ nhưng
dạng điển hình của hành động nói vẫn là bằng lời nói.
* Bài tập 4: Trong quán ăn, một người nói với người bên cạnh: “Anh có thể
chuyển giúp tôi lọ gia vị không ạ?”. Theo em, trong những hành động dưới
đây, người nghe nên chọn hành động nào?
a) Lẳng lặng đưa lọ gia vị cho người kia.
b) Trả lời người kia: “ Có chứ ạ. Cái lọ ấy không nặng đâu mà !”
cc) Đưa lọ gia vị cho người kia và nói: “ Mời anh.”( hoặc “Mời chị.”, “Mời bác.”…)
LƯU Ý
Trong quá trình giao tiếp, cần xác định rõ
đối tượng giao tiếp để có những hành động
nói phù hợp, đạt hiệu quả giao tiếp cao.
*Bài tập luyện ở nhà:
Viết một đoạn hội thoại 8-10
câu (chủ đề tự chọn) trong
đó có sử dụng các kiểu hành
động nói vừa học
(chú thích rõ).
Hµnh ®éng nãi
Kh¸i niÖm
Hái
Trình
bày
C¸c kiÓu hµnh
®éng nãi
Điều
khiển
Høa
hÑn
C¸ch thùc hiÖn hµnh
®éng nãi
Béc lé
c¶m
xóc
Trùc
Gi¸n
tiÕp
tiÕp
Há
i
Ñn
th¸ch thøc, …
Hø
ah
nªu ý kiÕn, dù ®o¸n, …
§iÒu khiÓn
CÇu khiÕn, ®e do¹,
h
n
×
Tr y
bµ
B¸o tin, kÓ, t¶,
¶m
c
lé
c
Bé
xó
C¸c kiÓu hµnh ®éng nãi thưêng gÆp
Hµnh ®éng nãi
Kh¸i niÖm
Lµ hµnh ®éng ®Ưîc thùc hiÖn b»ng lêi nãi nh»m
môc ®Ých nhÊt ®Þnh.
c
HƯỚNG DẪN HỌC TẬP
- Thuộc Ghi nhớ, làm bài tập trong sách giáo khoa.
- Hoàn thành đoạn văn ở bài tập 5.
- Chuẩn bị bài: Ôn tập về luận điểm và Viết đoạn văn
trình bày luận điểm.
HÀNH ĐỘNG NÓI
I. Hành động nói là gì?
1. Tìm hiểu ví dụ: sgk – trang 62
Mẹ con Lí Thông đang ngủ, bỗng nghe tiếng gọi cửa. Ngỡ là hồn oan
của Thạch Sanh hiện về, mẹ con hắn hoảng sợ, van lạy rối rít. Khi Thạch
Sanh vào nhà kể cho nghe chuyện giết chằn tinh, chúng mới hoàn hồn.
Nhưng Lí Thông bỗng nảy ra kế khác. Hắn nói:
- Con trăn ấy là của vua nuôi đã lâu. Nay em giết nó, tất không khỏi bị tội
chết. Thôi, bây giờ nhân trời chưa sáng em hãy trốn ngay đi. Có chuyện gì
để anh ở nhà lo liệu.
Thạch Sanh lại thật thà tin ngay. Chàng vội vã từ giã mẹ con Lí
Thông, trở về túp lều cũ dưới gốc đa, kiếm củi nuôi thân.
(Thạch Sanh)
I. Hành động nói là gì?
1. Tìm hiểu ví dụ: sgk – trang 62
“….Con trăn ấy là của nhà vua nuôi đã lâu. Nay em giết nó, tất không khỏi bị tội
chết. Thôi, bây giờ nhân trời chưa sang em hãy trốn ngay đi. Có chuyện gì để anh
ở nhà lo liệu…”
Lời của Lí Thông
(1) Con trăn ấy là của nhà vua nuôi đã
lâu.
(2) Nay em giết nó, tất không khỏi bị tội
chết.
(3) Thôi, bây giờ nhân trời chưa sang
em hãy trốn ngay đi.
(4) Có chuyện gì để anh ở nhà lo liệu.
Xác định mục
đích của mỗi câu
nói của Lí Thông?
I. Hành động nói là gì?
2 . Nhận xét
Lời của Lí Thông
(1) Con trăn ấy là của nhà vua nuôi đã
lâu.
(2) Nay em giết nó, tất không khỏi bị tội
chết.
(3) Thôi, bây giờ nhân trời chưa sang em
hãy trốn ngay đi.
(4) Có chuyện gì để anh ở nhà lo liệu.
Mục đích
Trình bày
Đe dọa
Điều khiển
Hứa hẹn
I. Hành động nói là gì?
3. Ghi nhớ 1:
Hành động nói là hành động được thực hiện bằng
lời nói nhằm mục đích nhất định.
Hành động nói
Thực hiện
bằng lời nói
Có mục đích
nhất định
II. Một số kiểu hành động nói thường gặp
1. Tìm hiểu ví dụ:
? Xác định mục đích của những hành động nói sau :
Chỉ ra những câu chứa hành động
nói của cái Tí?
Đọc đoạn trích sau và trả lời các câu hỏi:
Cái Tí chưa hiểu hết ý câu nói của mẹ, nó xám mặt lại và hỏi bằng
giọng luống cuống:
- Vậy thì bữa sau con ăn ở đâu?
Điểm thêm một “giây” nức nở, chị Dậu ngó con bằng cách xót xa:
- Con sẽ ăn ở nhà cụ Nghị thôn Đoài.
Câu 3: Chỉ ra câu chứa hành động
Cái Tí nghe nói giãy nảy, giống như sét đánh bên tai, nó liệng củ
nói của chị Dậu?
khoai vào rổ và òa lên khóc.
[…] Chừng như lúc nãy thấy bắt cả chó lớn, chó con, cái Tí vẫn
tưởng những con vật ấy sẽ đi thế mạng cho mình, cho nên nó đã
vững dạ ngồi im. Bây giờ nghe mẹ giục nó phải đi, nó lại nhếch
nhác, mếu khóc:
- U nhất định bán con đấy ư? U không cho con ở nhà nữa ư?
Khốn nạn thân con thế này! Trời ơi!...
(Ngô Tất Tố, Tắt đèn)
HÀNH ĐỘNG NÓI
Vậy thì bữa sau con ăn ở
đâuCon
? sẽ ăn ở nhà cụ
U nhất
định
bán
Nghị
thôn
Đoài
Ucon
không
cho
con ở
đấy
ư
?
Khốn
nạn
thân
con
thế
nhà nữa ư?
này ! Trời ơi !...
MỤC ĐÍCH
Hỏi (lo lắng)
Trình bày ( báo
Hỏi,
tin) bộc lộ cảm
Hỏi,
xúc bộc lộ cảm
Bộc lộ cảm xúc
xúc
LỜI CÁ VÀNG
- (1) Ông lão ơi! (2)
Ông sinh phúc thả tôi
trở về biển khơi. (3)T«i
sÏ xin đền ơn ông, ông
muốn gì cũng được.
Hành động nói
câu 1
câu 2
câu 3
Mục đích
Gọi, gây sự chú ý
Đề nghị, van xin
hứa hẹn
II. Một số kiểu hành động nói thường gặp
3.Ghi nhớ 2:
Người ta dựa theo mục đích của hành động nói mà đặt tên cho nó.
Những kiểu hành động nói thường gặp là
- hỏi
- trình bày (báo tin, kể, tả, nêu ý kiến, dựu đoán,...)
- điều khiển (cầu khiến, đe dọa, thách thức,...)
- hứa hẹn
- bộc lộ cảm xúc.
Một số kiểu hành động nói thường gặp
Hành động nói
Hành động hỏi
Mục đích
Hỏi ( nêu điều thắc mắc cần được giải đáp
Hành động trình bày
Thông báo, nêu ý kiến, tả, kể
Hành động điều khiển
Yêu cầu, đề nghị, đe dọa
Hành động hứa hẹn
Hành động bộc lộ
cảm xúc
Hứa hẹn
Bộc lộ cảm xúc
HÀNH ĐỘNG NÓI VÀ MỘT SỐ KIỂU HÀNH ĐỘNG NÓI
HÀNH ĐỘNG
NÓI
Thực hiện bằng
lời nói
Nhằm mục đích
nhất định
Hỏi
Trình
bày
Điều
khiển
Hứa
hẹn
Bộc lộ
cảm xúc
II- LUYỆN TẬP
1. Bài tập 1
Trần Quốc Tuấn viết Hịch tướng sĩ nhằm mục đích gì? Hãy xác định
mục đích nói của hành động nói thể hiện ở một số câu trong bài hịch
và vai trò của câu ấy đối với việc thực hiện mục đích chung.
“Ngó thấy sứ giặc đi lại nghênh ngang
ngoài đường, uốn lưỡi cú diều mà sỉ
mắng triều đình,đem thân dê chó mà
bắt nạt tể phụ,thác mệnh Hốt Tất Liệt
mà đòi ngọc lụa,để thỏa lòng tham
không cùng,giả hiệu Vân Nam Vương
mà thu bạc vàng ,để vét của kho có
hạn.”
trình bày (tả)
“Các ngươi ở cùng ta coi giữ binh quyền
đã lâu ngày, không có mặc thì ta cho
áo,không có ăn thì ta cho cơm;quan nhỏ
thì ta thăng chức, lương ít thì ta cấp
bổng; đi thủy ta cho thuyền, đi bộ ta cho
ngựa; lúc trận mạc xông pha thì cùng
nhau sống chết,lúc ở nhà nhàn hạ thì
cùng nhau vui cười.”
“Huấn luyện quân sĩ, tập dượt cung
tên khiến cho người người giỏi như
Bàng Mông,nhà nhà đều là Hậu
Nghệ;có thể bêu được đầu Hốt Tất
Liệt ở cửa khuyết,làm rữa thịt Vân
Nam Vương ở Cảo Nhai.”
trình bày (kể)
điều khiển
MỤC ĐÍCH CỦA HÀNH ĐỘNG NÓI
khích lệ lòng căm thù
giặc…
khích lệ lòng trung quân ái
quốc…
khích lệ tinh thần học tập,rèn
luyện…
Khích lệ tinh thần học tập “Binh thư yếu lược”… và lòng yêu nước
của các tướng sĩ.
2. Bài tập 2:Chỉ ra các hành động nói và mục đích của mỗi hành động nói :
a. Tiếng chó sủa vang các xóm.
Bà lão láng giềng lại lật đật chạy sang:
- Bác trai đã khá rồi chứ ?
- Cảm ơn cụ, nhà cháu đã tỉnh táo như thường. Nhưng xem ý hãy còn lề bề lệt
bệt chừng như vẫn mỏi mệt lắm.
- Này, bảo bác ấy có trốn đi đâu thì trốn. Chứ cứ nằm đấy, chốc nữa họ vào thúc
sưu, không có, họ lại đánh trói thì khổ. Người ốm rề rề như thế, nếu lại phải
một trận đòn, nuôi mấy tháng cho hoàn hồn.
-Vâng, cháu cũng đã nghĩ như cụ. Nhưng để cháo nguội, cháu cho nhà cháu ăn
lấy vài húp cái đã. Nhịn suông từ sáng hôm qua tới giờ còn gì.
- Thế thì phải giục anh ấy ăn mau lên đi, kẻo nữa người ta sắp sửa kéo vào rồi
đấy !
Rồi bà lão lật đật trở về với vẻ mặt băn khoăn.
2.Bài tập 2
a/
Hành động nói
Bác trai đã khá rồi chứ?
Cảm ơn cụ…vẫn mỏi mệt lắm.
Này, bảo bác ấy….cho hoàn hồn.
Vâng, cháu cũng đã nghĩ…còn gì.
Thế thì phải giục…rồi đấy.
Mục đích
Hỏi
Trình bày.
Điều khiển - Trình bày
Hứa hẹn- Trình bày
(bộc lộ cảm xúc).
Điều khiển
b,
Hành động nói
(1) Đây là Trời có ý phó thác cho minh
công làm việc lớn.
(2) Chúng tôi nguyện đem xương thịt của
mình theo minh công, cùng với thanh
gươm thần này để báo đền Tổ quốc!
Mục đích
Trình bày
Hứa hẹn
c,
Hành động nói
(1) Cậu Vàng đi đời rồi, ông giáo ạ!
(2) Cụ bán rồi?
Mục đích
Thông báo
Hỏi
(3) Bán rồi!
Thông báo
(4) Họ vừa bắt xong.
Thông báo
(5) Thế nó cho bắt à?
Hỏi
(6) Khốn nạn... Ông giáo ơi!
Bộc lộ cảm xúc
(7) Nó có biết gì đâu!
Kể, bộc lộ cảm xúc
(8) Nó thấy tôi gọi thì chạy ngay về, vẫy đuôi mừng.
(9) Tôi cho nó ăn cơm.
(10) Nó đang ăn thì thằng Mục nấp trong nhà, ngay đằng sau nó,
tóm lấy hai cẳng sau nó, dốc ngược nó lên.
Kể, tả
Kể
Kể, tả
3. Bài tập 3: Đoạn trích dưới đây có ba câu chứa từ “hứa”. Hãy xác định
kiểu hành động nói được thực hiện trong mỗi câu ấy.
Em đi nhanh về chiếc giường, đặt con Em Nhỏ quàng tay vào con Vệ Sĩ.
- Em để nó ở lại - Giọng em ráo hoảnh - Anh phải hứa với em không bao giờ để chúng ngồi
cách xa nhau. Anh nhớ chưa? Anh hứa đi.
- Anh xin hứa.
Tôi mếu máo trả lời và đứng như chôn chân xuống đất, nhìn theo cái bóng bé nhỏ liêu xiêu
của em tôi trèo lên xe.
- Anh phải hứa với em không bao giờ
để chúng ngồi cách xa nhau.
- Anh hứa đi.
- Anh xin hứa.
hành động điều khiển
hành động điều khiển
hành động hứa hẹn
Tiết 107:
HÀNH ĐỘNG NÓI
(Tiếp)
I. Cách thực hiện hành động nói
1. Tìm hiểu ví dụ: sgk – trang 70
Xác định mục đích nói của những câu ấy bằng cách đánh dấu (+)
vào ô thích hợp và dấu (-) vào ô không thích hợp theo bảng tổng
hợp kết quả bên dưới.
(1) Tinh thần yêu nước cũng như các thứ của quý.(2) Có khi được trưng bày
trong tủ kính, trong bình pha lê, rõ ràng dễ thấy.(3) Nhưng cũng có khi cất giấu
kín đáo trong rương, trong hòm.(4) Bổn phận của chúng ta là làm cho những
của quý kín đáo ấy đều được đưa ra trưng bày. (5) Nghĩa là phải ra sức giải
thích, tuyên truyền, tổ chức, lãnh đạo, làm cho tinh thần yêu nước của tất cả
mọi người đều được thực hành vào công việc yêu nước, công việc kháng chiến.
(Hồ Chí Minh, Tinh thần yêu nước của nhân dân ta)
2. Nhận xét: (1) Tinh thần yêu nước cũng như các thứ của quý.(2) Có khi được
trưng bày trong tủ kính, trong bình pha lê, rõ ràng dễ thấy.(3) Nhưng cũng có khi
cất giấu kín đáo trong rương, trong hòm.(4) Bổn phận của chúng ta là làm cho
những của quý kín đáo ấy đều được đưa ra trưng bày. (5) Nghĩa là phải ra sức
giải thích, tuyên truyền, tổ chức, lãnh đạo, làm cho tinh thần yêu nước của tất cả
mọi người đều được thực hành vào công việc yêu nước, công việc kháng chiến.
(Hồ Chí Minh, Tinh thần yêu nước của nhân dân ta)
Kiểu câu
Mục đích nói
Hành động nói
Cách dùng
Câu 1
Trần thuật
Trình bày
Trình bày
Trực tiếp
Câu 2
Trần thuật
Trình bày
Trình bày
Trực tiếp
Câu 3
Trần thuật
Trình bày
Trình bày
Trực tiếp
Câu 4
Trần thuật
Yêu cầu
Điều khiển
Gián tiếp
Câu 5
Trần thuật
Yêu cầu
Điều khiển
Gián tiếp
Lập bảng trình bày quan hệ giữa các kiểu câu nghi vấn, cầu khiến, cảm
thán, trần thuật với những kiểu hành động nói mà em biết.
Kiểu câu
Kiểu hđ nói
Hỏi
Trình bày
Điều khiển
Hứa hẹn
Bộc lộ cảm xúc
Nghi vấn
Cầu khiến
Cảm thán
Trần thuật
I. Cách thực hiện hành động nói
3. Ghi nhớ 3: sgk – trang 71
Mỗi hành động nói có thể được thực hiện bằng kiểu câu
có chức năng chính phù hợp với hành động đó (cách dùng
trực tiếp) hoặc bằng kiểu câu khác (cách dùng gián tiếp)
II- LUYỆN TẬP
*Bài tập 1.
Tìm các câu nghi vấn trong bài “Hịch tướng sĩ” của Trần Quốc Tuấn. Cho
biết những câu ấy được dùng làm gì.
1. Từ xưa các bậc trung thần nghĩa sĩ bỏ mình vì nước, đời nào
không có? -> thực hiện hành động khẳng định
2. Lúc bấy giờ, dẫu các ngươi muốn vui vẻ phỏng có được không?
-> thực hiện hành động phủ định
3. Lúc bấy giờ, dẫu các ngươi không muốn vui vẻ phỏng có được
-> thực hiện hành động khẳng định
không?
4. Vì sao vậy? -> thực hiện hành động gây sự chú ý
5. Nếu vậy, rồi đây sau khi giặc giã dẹp yên, muôn đời để thẹn, há
còn mặt mũi nào đứng trong trời đất nữa?
-> thực hiện hành động phủ định
“ Từ xưa các bậc trung thần nghĩa sĩ bỏ mình vì nước
đời nào không có?”:
Hỏi để khẳng định
“ Lúc bấy giờ, dẫu các ngươi muốn vui vẻ phỏng có
được không?:
Hỏi để phủ định
“Lúc bấy giờ, dẫu các ngươi không muốn vui vẻ phỏng
Hỏi để khẳng định
có được không?”:
“Vì sao vậy?”:
Hỏi để nêu vấn đề, thu hút sự chú ý
“Nếu vậy rồi đây sau khi giặc giã dẹp yên, muôn đời
Hỏi để phủ định
để thẹn, há còn mặt mũi nào đứng trong trời đất nữa?
”:
* Những câu nghi vấn ở cuối đoạn dùng để khẳng định ( hoặc phủ định) điều được nêu ra
trong câu ấy.
* Câu nghi vấn mở đầu đoạn: nêu vấn đề cho tướng sĩ chuẩn bị tư tưởng đọc ( nghe) phần lí
giải của tác giả, thu hút sự chú ý.
2/ a) Vì vậy, nhiệm vụ thiêng liêng của toàn dân ta lúc này là phải nâng cao tinh thần
quyết chiến quyết thắng, quyết tâm giải phóng miền Nam, bảo vệ miền Bắc, tiến tới hoà
bình thống nhất tổ quốc.
Hễ còn một tên xâm lược trên đất nước ta, thì ta còn phải tiếp tục chiến đấu, quét
sạch nó đi.
Đồng bào và chiến sĩ miền Nam anh hùng, dưới ngọn cờ vẻ vang của Mặt trận Dân
tộc giải phóng, liên tục tiến công, liên tục nổi dậy, kiên quyết tiến lên, giành lấy thắng lợi
hoàn toàn.
Quân và dân miền Bắc quyết ra sức thi đua yêu nước, xây dựng chủ nghĩa xã hội và
làm tròn nghĩa vụ của mình đối với đồng bào miền Nam ruột thịt (…)
( Lời kêu gọi cả nước tiến lên đánh thắng giặc mĩ xâm lược)
Các câu trần thuật trong đoạn văn trên đều có mục đích cầu khiến
b. Cuèi cïng, t«i ®Ó l¹i mu«n vµn t×nh th©n yªu cho toµn d©n, toµn жng, cho
toµn thÓ bé ®éi, cho c¸c ch¸u thanh niªn vµ nhi ®ång.
(…) ĐiÒu mong muèn cuèi cïng cña t«i lµ : Toµn жng, toµn dân ta ®oµn kÕt
phÊn ®Êu, x©y dùng mét níc ViÖt Nam hoµ binh, thèng nhÊt, ®éc lËp, d©n chñ
vµ giàu m¹nh, vµ gãp phÇn xøng ®¸ng vµo sù nghiÖp c¸ch m¹ng thÕ giíi.
( Di chúc )
=> C¸ch dïng gi¸n tiÕp nµy nhnhững lêi t©m sù cña B¸c víi mäi ngêi, t¹o ra
sù ®ång c¶m s©u s¾c, nã khiÕn cho những nguyÖn väng cña l·nh tô trë thµnh
nguyÖn väng cña mçi ngêi.
Bµi 3: T×m c¸c c©u cã môc ®Ých cÇu khiÕn trong ®o¹n trÝch sau. Mçi c©u Êy thÓ
hiÖn mèi quan hÖ gi÷a c¸c nh©n vËt vµ tÝnh c¸ch nh©n vËt nhthÕ nµo?
DÕ Cho¾t tr¶ lêi t«i b»ng mét giäng rÊt buån rÇu:
-Tha anh, em còng muèn kh«n nhng kh«n kh«ng ®îc. §ông ®Õn viÖc lµ em thë råi,
kh«ng cßn h¬i søc ®©u mµ ®µo bíi nưa [….]. Hay b©y giê em nghÜ thÕ nµy….Song anh
cho phÐp em míi d¸m nãi…..
Råi DÕ Cho¾t loanh quanh, băn khoăn. T«i ph¶i b¶o:
- Đîc, chó mµy cø nãi th¼ng thõng ra nµo.
DÕ Cho¾t nhin t«i mµ r»ng:
- Anh ®· nghÜ th¬ng em nhthÕ thế hay lµ anh ®µo gióp cho em mét c¸i ng¸ch sang
bªn nhµ anh, phßng khi t¾t löa tèi ®Ìn cã ®øa nµo ®Õn b¾t n¹t th× em ch¹y sang…
Cha nghe hÕt c©u , t«i ®· hÕch răng lªn, xi mét h¬i râ dµi. Råi, víi bé ®iÖu khinh
khØnh, t«i m¾ng:
- Høc ! Th«ng ng¸ch sang nhµ ta? DÔ nghe nhØ! Chó mµy h«i nhcó mÌo nhthÕ nµy,
ta nµo chÞu ®îc. Th«i, im c¸i ®iÖu h¸t ma dÇm sïi sôt Êy ®i. еo tæ n«ng thi cho chÕt!
T«i vÒ, kh«ng mét chót bËn t©m.
•Câu có mục đích cầu khiến:
-“Song anh có cho phép em mới dám nói.”
→câu trần thuật
-“Đươc, chú mình cứ nói thẳng thừng ra nào.”
→câu cầu khiến
-“Anh đã nghĩ thương em như thế thì hay là anh đào giúp cho em một cái ngách sang
bên nhà anh, phòng khi tắt lửa tối đèn có đứa nào đến bắt nạt thì em chạy sang”.
-“Thôi, im cái điệu hát mưa dầm sùi sụt ấy đi.”
→câu trần thuật
→câu cầu khiến
*Mối quan hệ giữa các nhân vật và tính cách:
-Dế Choắt: yếu ớt,coi mình là vai
dưới nên phải đề nghị khiêm nhường,
nhã nhặn bằng những câu trần thuật
-Dế Mèn: huênh hoang và hách dịch
nên bày tỏ thái độ bằng những câu cầu
khiến.
Bài tập 4: Trong các cách hỏi dưới đây, em nên dùng những cách nào để hỏi
người lớn?
a) Bác có biết bưu điện ở đâu không ạ?
b)
b Bác làm ơn chỉ giùm cháu bưu điện ở đâu không ạ ?
c) Bưu điện ở đâu, hả bác?
d) Chỉ giùm cháu bưu điện ở đâu với !
e)e Bác có thể chỉ giúp cháu bưu điện ở đâu không ạ?
Cách b,e mang tính lịch sự, kính trọng, lễ phép hơn.
Bài tập5: Trong quán ăn, một người nói với người bên cạnh: “Anh có thể
chuyển giúp tôi lọ gia vị không ạ?”. Theo em, trong những hành động dưới
đây, người nghe nên chọn hành động nào?
a) Lẳng lặng đưa lọ gia vị cho người kia.
b) Trả lời người kia: “ Có chứ ạ. Cái lọ ấy không nặng đâu mà !”
c) Đưa lọ gia vị cho người kia và nói: “ Mời anh.”( hoặc “Mời chị.”, “Mời
bác.”…)
c
* Bài tập: Nối một câu ở cột A với một hành động nói ở cột B
1/ OÂi söùc treû!
a) Haønh ñoäng trình baøy
2/ Traâu cuûa laõo caøy moät ngaøy
ñöôïc maáy ñöôøng?
b) Haønh ñoäng boäc loä
3/ Moät hoâm ngöôøi choàng ra bieån
ñaùnh caù.
4/ Toâi seõ giuùp oâng.
5/ Ñi tìm laïi con caù vaø ñoøi moät
caùi nhaø roäng.
tình caûm, caûm xuùc
c) Haønh ñoäng hoûi
d) Haønh ñoäng ñieàu
khieån
e) Haønh ñoäng höùa heïn
*Bài tập 3:
A. Cậu vừa đi du lịch về đấy à ?
B. Gật đầu.
A. Có vui không ?
B. Lắc đầu.
Em hãy cho biết đoạn trích trên có những hành động nói nào?
Trả lời: Có hành động hỏi và hành động gật đầu, lắc đầu.
(xác nhận và bác bỏ)
=> Như vậy hành động nói có thể diễn ra bằng lời nói tương
ứng với các kiểu câu, cũng có thể bằng cử chỉ, điệu bộ nhưng
dạng điển hình của hành động nói vẫn là bằng lời nói.
* Bài tập 4: Trong quán ăn, một người nói với người bên cạnh: “Anh có thể
chuyển giúp tôi lọ gia vị không ạ?”. Theo em, trong những hành động dưới
đây, người nghe nên chọn hành động nào?
a) Lẳng lặng đưa lọ gia vị cho người kia.
b) Trả lời người kia: “ Có chứ ạ. Cái lọ ấy không nặng đâu mà !”
cc) Đưa lọ gia vị cho người kia và nói: “ Mời anh.”( hoặc “Mời chị.”, “Mời bác.”…)
LƯU Ý
Trong quá trình giao tiếp, cần xác định rõ
đối tượng giao tiếp để có những hành động
nói phù hợp, đạt hiệu quả giao tiếp cao.
*Bài tập luyện ở nhà:
Viết một đoạn hội thoại 8-10
câu (chủ đề tự chọn) trong
đó có sử dụng các kiểu hành
động nói vừa học
(chú thích rõ).
Hµnh ®éng nãi
Kh¸i niÖm
Hái
Trình
bày
C¸c kiÓu hµnh
®éng nãi
Điều
khiển
Høa
hÑn
C¸ch thùc hiÖn hµnh
®éng nãi
Béc lé
c¶m
xóc
Trùc
Gi¸n
tiÕp
tiÕp
Há
i
Ñn
th¸ch thøc, …
Hø
ah
nªu ý kiÕn, dù ®o¸n, …
§iÒu khiÓn
CÇu khiÕn, ®e do¹,
h
n
×
Tr y
bµ
B¸o tin, kÓ, t¶,
¶m
c
lé
c
Bé
xó
C¸c kiÓu hµnh ®éng nãi thưêng gÆp
Hµnh ®éng nãi
Kh¸i niÖm
Lµ hµnh ®éng ®Ưîc thùc hiÖn b»ng lêi nãi nh»m
môc ®Ých nhÊt ®Þnh.
c
HƯỚNG DẪN HỌC TẬP
- Thuộc Ghi nhớ, làm bài tập trong sách giáo khoa.
- Hoàn thành đoạn văn ở bài tập 5.
- Chuẩn bị bài: Ôn tập về luận điểm và Viết đoạn văn
trình bày luận điểm.
 








Các ý kiến mới nhất