Kiểm tra bài cũ:
1. Nêu đặc điểm của lực căng bề mặt của chất lỏng?

- Điểm đặt: trên đường giới hạn của bề mặt
Phương: tiếp tuyến với bề mặt của khối chất
lỏng và vuông góc với đường giới hạn
Chiều: hướng về phía bề mặt chất lỏng
Độ lớn: F = .l


2.Giải thích tại sao cây kim dính dầu thả nhẹ trên mặt nước có thể nổi?
Do mặt thoáng chất lỏng có xuất hiện lực căng bề mặt. Lực đó có tác dụng kéo kim nổi trên mặt nước.

Vậy nếu cây kim này không dính dầu thì nó có nổi trên mặt nước được không?





Bài 54
Hiện tượng dính ướt và không dính ướt
Hiện tượng mao dẫn
1. Hiện tượng dính ướt và không dính ướt
a) quan sát


Hiện tượng dính ướt
Hiện tượng không dính ướt
Giọt nước
Giọt thuỷ ngân
Hiện tượng dính ướt và không dính ướt
Hiện tượng mao dẫn
1. Hiện tượng dính ướt và không dính ướt

- Xảy ra khi chất lỏng tiếp xúc với chất rắn
- Tuỳ theo bản chất của chất lỏng và chất rắn mà có hiện tượng chất lỏng làm ướt hay không làm ướt vật rắn.
VD: Nước dính ướt thuỷ tinh,nhưng không dính ướt lá sen…..

Hiện tượng dính ướt và không dính ướt
Hiện tượng mao dẫn

Hiện tượng dính ướt và không dính ướt
Hiện tượng mao dẫn
1. Hiện tượng dính ướt và không dính ướt
b) Giải thích
- Nguyên nhân:
Do sự khác nhau về lực tương tác giữa các phân tử chất rắn với các phân tử chất lỏng.

Dính ướt
Không dính ướt
Lực hút giữa các phân tử chất rắn với các phân tử chất lỏng mạnh hơn lực hút của các phân tử chất lỏng với nhau
Lực hút giữa các phân tử chất rắn với các phân tử chất lỏng yếu hơn lực hút của các phân tử chất lỏng với nhau
Hiện tượng dính ướt và không dính ướt
Hiện tượng mao dẫn
Hiện tượng dính ướt
c) Ứng dụng của hiện tượng dính ướt

Bình nước có pha dầu
Màng dầu
Hạt quặng
Bẩn quặng
- Ứng dụng trong việc tuyển quặng.
- Để chữa các ổ khóa bị rỉ và kẹt lâu do bỏ lâu ngày không dùng, bằng cách tra dầu hoả hoặc xăng vào ổ khoá
Hiện tượng dính ướt và không dính ướt
Hiện tượng mao dẫn
1. Hiện tượng dính ướt và không dính ướt
d) Dạng mặt chất lỏng ở chỗ tiếp giáp với thành bình

- Hiện tượng dính ướt:
Mặt chất lỏng ở chỗ tiếp giáp thành bình là mặt lõm
- Hiện tượng không dính ướt:
Mặt chất lỏng tiếp giáp thành bình là mặt lồi
HT dính ướt
Hiện tượng dính ướt và không dính ướt
Hiện tượng mao dẫn
2. Hiện tượng mao dẫn
a) Quan sát hiện tượng
*Thí nghiệm 1

Hiện tượng dính ướt và không dính ướt
Hiện tượng mao dẫn
1. Hiện tượng dính ướt và không dính ướt
Quan sát hiện tượng
* Thí nghiệm 1

Bình đựng nước
Thuỷ ngân
TH dính ướt
TH không dính ướt
ống thuỷ tinh
HT mao dẫn
- Mực chất lỏng trong các ống dâng cao hơn mực nước trong chậu
Mực chất lỏng trong các ống có đường kính trong càng nhỏ thì càng cao và ngược lại
- Mặt chất lỏng ở sát thành ống là mặt lõm
Hiện tượng dính ướt và không dính ướt
Hiện tượng mao dẫn
2. Hiện tượng mao dẫn
Quan sát hiện tượng

- Mực chất lỏng trong các ống hạ xuống so với mực nước trong chậu
- Mực chất lỏng trong ống có đường kính trong nhỏ hơn thì càng hạ thấp và ngược lại

- Mặt chất lỏng ở chỗ sát với thành ống là mặt lồi
Dính ướt
Không dính ướt
Hiện tượng dính ướt và không dính ướt
Hiện tượng mao dẫn
2. Hiện tượng mao dẫn
a) Quan sát hiện tượng
*Thí nghiệm 2

hiện tượng gì sẽ xảy ra khi ta nhúng hai tấm thuỷ tinh vào chậu nước
Nước dâng lên trong khe hẹp giữa hai tấm thuỷ tinh
Hiện tượng mao dẫn
Hiện tượng dính ướt và không dính ướt
Hiện tượng mao dẫn
2.Hiện tượng mao dẫn
a) Quan sát hiện tượng
3 hiện tượng trên là hiện tượng mao dẫn. Vậy hiện tượng mao dẫn là gì?
=> Hiện tượng mao dẫn là hiện dâng lên hay hạ xuống của mực chất lỏng ở bên trong các ống có bán kính nhỏ,trong các vách hẹp,khe hẹp,các vật xốp,… so với mực chất lỏng ở ngoài
Hiện tượng dính ướt và không dính ướt
Hiện tượng mao dẫn
2. Hiện tượng mao dẫn
* Giải thích

Trường hợp dính ướt
- Hi?n tu?ng mao d?n cú th? du?c gi?i thớch trờn co s? s? cang b? m?t v� s? dớnh u?t hay khụng dớnh u?t

bề mặt chất lỏng trong ống mao dẫn là mặt cong =>tạo nên1 áp suất phụ
Hiện tượng dính ướt và không dính ướt
Hiện tượng mao dẫn
2. Hiện tượng mao dẫn
a) Quan sát hiện tượng

- Nếu chất lỏng dính ướt thành ống mao dẫn thì chất lỏng dâng lên trong ống ,còn nếu chất lỏng không dính ướt thành ống thì nó hạ xuống
Hiện tượng dính ướt và không dính ướt
Hiện tượng mao dẫn
2. Hiện tượng mao dẫn
b) Công thức tính độ chênh lệch mực chất lỏng do mao dẫn

: Hệ số căng mặt ngoài của chất lỏng (N/m)
d: Đường kính trong của ống (m)
g: Gia tốc trọng trường (m/s2)
h: là độ dâng lên hay hạ xuống (m)
Hiện tượng dính ướt và không dính ướt
Hiện tượng mao dẫn
2. Hiện tượng mao dẫn
c) Ý nghĩa của hiện tượng mao dẫn

Hiện tượng dính ướt và không dính ướt
Hiện tượng mao dẫn
Củng cố:
Nhận biết được hiện tượng dính ướt và không dính ướt của chất lỏng.
Biết được ứng dụng của hiện tượng dính ướt
Hiểu được thế nào là hiện tượng mao dẫn
Nắm được công thức tính h
Hiện tượng dính ướt và không dính ướt
Hiện tượng mao dẫn
Bài tập vận dụng:
1 Có nên dùng nút bọc giẻ (bằng vải sợi bông) để nút miệng chai đựng đâỳ xăng hoặc dầu hoả hay không?
Nên dùng nút bọc giẻ. Vì nút bọc giẻ mềm, dễ nút chặt miệng chai nên xăng dầu trong chai không bị bay hơi ra ngoài.
Không nên dùng nút bọc giẻ. Vì xăng dầu sẽ ngấm theo giẻ do tác dụng của mao dẫn của các sợi vải để bò dần ra ngoài miệnh chai và bay hơi.
Không nên dùng nút bọc giẻ. Vì nút bọc giẻ hay bị mủn và dễ cháy.
Nên dùng nút bọc giẻ. Vì nút bọc giẻ dễ kiếm và không bị xăng thấm ướt.

B
Hiện tượng dính ướt và không dính ướt
Hiện tượng mao dẫn
2. Phải làm cách nào sau đây để tăng độ cao của cột nước trong ống mao dẫn ?
Giảm nhiệt độ của nước.
Dùng ống mao dẫn có đường kính lớn hơn.
Pha thêm muối vào nước.
Dùng ống mao dẫn có đường kính nhỏ hơn

3. Tìm hệ số căng bề mặt của nước nếu ống mao dẫn có đường kính trong là 1,0 mm và mực nước trong ống dâng cao 32,6 mm


D