CHƯƠNG III: QUANG HỌC
Hiện tượng khúc xạ là gì?
Thấu kính hội tụ là gì? Thấu kính phân kì là gì?
Các bộ phận chính của mắt là những gì?
Tật cận thị là gì? Khắc phục nó như thế nào?
Kính lúp dùng để làm gì?
Phân tích ánh sáng trắng thành các ánh sáng màu như thế nào? Trộn các ánh sáng màu với nhau sẽ được ánh sáng màu gì?
Tại sao các vật có màu sắc khác nhau?
Ánh sáng có những tác dụng gì, có những ứng dụng gì?
2
Đũa gãy khúc
Đũa thẳng
Quan sát, nhận xét hình dạng chiếc đũa
TÌNH HUỐNG ĐẦU BÀI
Ly chứa nước
Ly không có nước
3
TÌNH HUỐNG ĐẦU BÀI
Tại sao quan sát đũa, bút chì, ống hút,… trong trường hợp này chúng bị gãy khúc ?
Bài 40
HIỆN TƯỢNG KHÚC XẠ ÁNH SÁNG
BÀI 40: HIỆN TƯỢNG KHÚC XẠ ÁNH SÁNG
 đường gãy khúc (gãy khúc tại I)
Quan sát hình bên và nêu nhận xét về đường truyền tia sáng:
a)Từ S đến I ( trong không khí ).

b)Từ I đến K ( trong nước ).

c)Từ S đến mặt phân cách rồi đến K.
 đường thẳng.
 đường thẳng.
I. Hiện tượng khúc xạ ánh sáng
1. Quan sát
BÀI 40: HIỆN TƯỢNG KHÚC XẠ ÁNH SÁNG
2. Kết luận
Hiện tượng tia sáng truyền từ môi trường trong suốt này sang môi trường trong suốt khác bị gãy khúc tại mặt phân cách giữa hai môi trường, được gọi là hiện tượng khúc xạ ánh sáng.
N
N`
P
Q
I
K
S
- I là điểm tới,
- IK là tia khúc xạ.
- Đường NN’ vuông góc với mặt phân cách là pháp tuyến tại điểm tới.
- Mặt phẳng chứa tia tới SI và pháp tuyến NN’ là mặt phẳng tới.
i
r
SI là tia tới.
BÀI 40: HIỆN TƯỢNG KHÚC XẠ ÁNH SÁNG
3. Một vài khái niệm
BÀI 40: HIỆN TƯỢNG KHÚC XẠ ÁNH SÁNG
II. Sự khúc xạ của tia sáng khi truyền từ không khí sang nước
1. Dự đoán
Tia khúc xạ (có/không) nằm trong mặt phẳng tới?
Góc khúc xạ (lớn hơn/nhỏ hơn) góc tới?
9
N
N`
P
Q
I
2. TN kiểm tra
BÀI 40: HIỆN TƯỢNG KHÚC XẠ ÁNH SÁNG
300
200
400
300
Góc khúc xạ nhỏ hơn góc tới
Có
- Góc khúc xạ nhỏ hơn góc tới.
- Tia khúc xạ nằm trong mặt phẳng tới.
3. Kết luận
BÀI 40: HIỆN TƯỢNG KHÚC XẠ ÁNH SÁNG
I. Hiện tượng khúc xạ ánh sáng
II. Sự khúc xạ của tia sáng khi truyền từ không khí sang nước
- Góc khúc xạ nhỏ hơn góc tới
- Tia khúc xạ nằm trong mặt phẳng tới
C3: Hãy thể hiện kết luận trên bằng hình vẽ.
i
r
S
N
N`
Q
P
I
K
Nước
Không khí
BÀI 40: HIỆN TƯỢNG KHÚC XẠ ÁNH SÁNG
III. Sự khúc xạ của tia sáng khi truyền từ nước sang không khí.
1. Dự đoán
2. Thí nghiệm mô phỏng
Tia khúc xạ (có/không) nằm trong mặt phẳng tới?
Góc khúc xạ (lớn hơn/nhỏ hơn) góc tới?
13
N
N`
P
I
Q
14
N
N`
P
I
Q
BÀI 40: HIỆN TƯỢNG KHÚC XẠ ÁNH SÁNG
3. Kết luận
- Góc khúc xạ lớn hơn góc tới
- Tia khúc xạ nằm trong mặt phẳng tới
bị hắt trở lại môi trường trong suốt cũ.
bị gãy khúc và tiếp tục truyền vào môi trường trong suốt thứ hai.
bằng
không bằng
C7: Phân biệt các hiện tượng khúc xạ và phản xạ ánh sáng.
IV. Vận dụng
17
17
TÌNH HUỐNG ĐẦU BÀI
Tại sao quan sát đũa, bút chì, ống hút,… trong trường hợp này chúng bị gãy khúc ?
Vì tia sáng ở đầu dưới của đũa, bút chì… ngập chìm trong nước truyền tới mặt phân cách giữa nước và không khí bị khúc xạ nên quan sát thấy chúng bị gãy khúc.
1) C�ch v? n�o bi?u di?n d�ng hi?n tu?ng kh�c x? c?a tia s�ng khi di t? khơng khí (Kk) v�o nu?c ?
D
2) Tia nào sau đây là tia khúc xạ của tia tới SI? Vì sao?
P
Q
S
N’
N
I
A
a) Tia IA?
B
b) Tia IB?
C
c) Tia IC?
D
d) Tia ID?
Tia chọn là tia IC vì khi ánh sáng truyền từ nước sang không khí thì góc khúc xạ lớn hơn góc tới
Nước
Không khí
3) Tia nào sau đây là tia khúc xạ của tia tới SI? Vì sao?
P
Q
S
N’
N
I
A
a) Tia IA?
B
b) Tia IB?
C
c) Tia IC?
D
d) Tia ID?
Tia chọn là tia IB vì khi ánh sáng truyền từ không khí sang nước thì góc khúc xạ nhỏ hơn góc tới
Nước
Không khí
21
Hiện tượng tia sáng truyền từ môi trường trong suốt này sang môi trường trong suốt khác bị gãy khúc tại mặt phân cách hai môi trường gọi là hiện tượng khúc xạ ánh sáng
Khi tia sáng truyền từ không khí sang nước, góc khúc xạ nhỏ hơn góc tới.
Khi tia sáng truyền từ nước sang không khí, góc khúc xạ lớn hơn góc tới
GHI NHỚ
22
Ảo ảnh xuất hiện khi ánh sáng bị khúc xạ. Lúc đó, hình ảnh một vật, cảnh vật hoặc bầu trời sẽ xuất hiện giống y đúc cảnh thật ở một nơi khác, nhưng đương nhiên đó chỉ là ảo ảnh. Hiện tượng này thường được thấy trên các bề mặt nóng, như mặt đường hoặc sa mạc.
Ảo ảnh
23
Mây dạ quang là những đám mây ở tầng cao khí quyển bị khúc xạ ánh sáng mặt trời vào lúc chiều ta khi Mặt Trời đã lặn. Những đám mây này sẽ làm cả bầu trời rực sáng mà không cần bất cứ nguồn năng lượng nào.
Mây dạ quang
24
Có thể em chưa biết
Nếu ai không biết hiện tượng khúc xạ ánh sáng, họ thường ước lượng nhầm độ sâu của nước. Các em nhỏ lưu ý khi tập bơi, vì qua mắt của chúng ta đáy kênh, hồ ao, sông ngòi, suối, bể chứa nước, … hình như cạn hơn gần 1/3 độ sâu thực của nó. Nếu tin vào độ sâu nhìn thấy đó có thể các em sẽ gặp nguy hiểm.
Củng cố