TIÊN HỌC LỄ
HẬU HỌC VĂN
Trường THPT Nguyễn Bỉnh Khiêm
Câu 1: Trong ống tiêu hóa của động vật nhai lại, thành xenlulozo của TB thực vật :
Không được tiêu hoá nhưng được phá vỡ ra nhờ co bóp mạnh của dạ dày.
Được nước bọt thuỷ phân thành các thành phần đơn giản.
Được tiêu hoá nhờ vi sinh vật cộng sinh trong manh tràng và dạ dày.
Được tiêu hoá hoá học nhờ các Enzim tiết ra từ ống tiêu hoá.
C
KIỂM TRA BÀI CŨ
Câu 2: Nhóm động vật có manh tràng phát triển nhất là:
Động vật ăn thịt
Động vật ăn thực vật ( không nhai lại )
Động vật ăn thực vật ( có nhai lại )
Động vật ăn tạp
B
Câu 3: Trong 4 ngăn dạ dày của động vật nhai lại, ngăn nào có vai trò như dạ dày đơn của động vật ăn thịt?
Dạ lá sách
Dạ cỏ
Dạ múi khế
Dạ tổ ong
C
11
SINH HỌC
HÔ HẤP Ở ĐỘNG VẬT
Tiết 16 – Bài 17
I- HÔ HẤP LÀ GÌ?
1- Khái niệm
Chọn đáp án đúng về hô hấp ở động vật?
A- Hô hấp là quá trình tiếp nhận ôxi và cacbonic của cơ thể từ môi trường sống và giải phóng năng lượng.
B- Hô hấp là tập hợp những quá trình, trong đó cơ thể lấy ôxi bên ngoài vào để ôxi hóa các chất trong tế bào và giải phóng ra năng lượng cho các hoạt động sống, đồng thời thải cacbonic ra ngoài.
C- Hô hấp là quá trình tế bào sử dụng các chất khí như Ôxi, Cacbonic để tạo ra năng lượng cho các hoạt động sống.
D- Hô hấp là quá trình trao đổi khí giữa cơ thể và môi trường, đảm bảo cho cơ thể có đầy đủ Ôxi và Cacbonic cung cấp cho các quá trình ôxi hóa các chất trong tế bào
B
I- HÔ HẤP LÀ GÌ?
1- Khái niệm
Hô hấp là tập hợp những quá trình, trong đó cơ thể lấy Ôxi từ bên ngoài vào để ôxi hóa các chất trong tế bào và giải phóng ra năng lượng cho các hoạt động sống, đồng thời thải Cacbonic ra ngoài.

2- Phân Loại:
Gồm 2 loại:
- Hô hấp ngoài
- Hô hấp trong
II- BỀ MẶT TRAO ĐỔI KHÍ
1- Khái niệm
Là bộ phận cho O2 từ môi trường ngoài khuếch tán vào trong tế bào (hoặc máu) và cho CO2 khuếch tán từ tế bào (hoặc máu) ra ngoài.
2- Đặc điểm của bề mặt trao đổi khí
- Rộng
- Mỏng và ẩm ướt
- Có nhiều mao mạch máu và có sắc tố hô hấp
- Có sự lưu thông khí
III- CÁC HÌNH THỨC HÔ HẤP
1- Hô hấp qua bề mặt cơ thể
a- Đại diện:
Đơn bào: Trùng giày, trùng roi, trùng biến hình…
- Đa bào có tổ chức thấp: ruột khoang, giun dẹp, giun tròn, .
 Là những động vật chưa cơ cơ quan hô hấp chuyên biệt
Những động vật nào có hình thức hô hấp
qua bề mặt cơ thể?
b- Đặc điểm hô hấp
Sự trao đổi khí được thực hiện trực tiếp qua màng tế bào hay bề mặt cơ thể nhờ sự khuếch tán
Quan sát hình 17.1 và mô tả quá trình trao đổi khí của giun đất?
2- Hô hấp bằng hệ thống ống khí
a- Đại diện:
- Các loài côn trùng sống trên cạn ( châu chấu, cào cào,..)
b- Cấu tạo ống dẫn khí:
Gồm một hệ thống ống dẫn chứa khí phân nhánh nhỏ dần đến từng TB, và thông ra ngoài qua các lỗ thở.
Hô hấp bằng hệ thống ống khí gặp ở động vật nào?
c- Đặc điểm hô hấp:
+ Ôxi từ môi trường qua lỗ thở - ống khí lớn - ống khí nhỏ - các TB
+ Cacbonic từ các TB - ống khí nhỏ - ống khí lớn – lỗ thở - ra ngoài
3- Hô hấp bằng mang
a- Đại diện
Gặp ở các nhóm động vật sống dưới nước:
+ Cá
+ Thân mềm ( trai, ốc…)
+ Chân khớp ( tôm…).


b- Đặc điểm hô hấp :
- Mang là cơ quan hô hấp có cấu tạo thích nghi với việc trao đổi khí ở môi trường nước.
- Cá xương có thể lấy được hơn 80% lượng Ôxi của nước đi qua mang.


+ Bề mặt trao đổi khí của mang có đầy đủ 4 đặc điểm phù hợp.
+ Miệng và nắp mang đóng mở nhịp nhàng, tạo nên dòng nước liên tục và 1 chiều qua mang
+ Dòng máu trong các mao mạch chảy song song và ngược chiều với dòng nước bên ngoài mao mạch nên việc trao đổi khí diễn ra thuận lợi.
Câu hỏi: Tại sao mang cá chỉ thích hợp hô hấp dưới nước mà không thích hợp hô hấp trên cạn?
Trả lời: Khi lên cạn, do mất lực đẩy của nước  phiến mang và cung mang xẹp, dính vào nhau + mang cá bị khô  cá chết.
4- Hô hấp bằng phổi
a- Đại diện
- Gặp ở các loài động vật sống trên cạn thuộc các lớp bò sát, chim, thú.( riêng lưỡng cư vừa hô hấp bằng phổi vừa hô hấp bằng da )
- Trong đó chim là loài động vật trên cạn có hiệu quả trao đổi khí tốt nhất ( có thêm hệ thống các túi khí )


Câu hỏi: Hô hấp bằng phổi gặp ở những loài nào? Trong đó loài nào có khả năng trao đổi khí hiệu quả nhất?
b- Đặc điểm hô hấp
Sự lưu thông khí ở phổi được thực hiện nhờ sự hoạt động của các cơ hô hấp, làm thay đổi thể tích của khoang bụng hoặc lồng ngực.
Ở lưỡng cư nhờ sự nâng lên, hạ xuống của thềm miệng
Câu hỏi: Quá trình lưu thông khí ở phổi được thực hiện nhờ yếu tố nào?
Giải thích tại sao phổi là cơ quan trao đổi khí hiệu quả của động vật trên cạn?
Câu hỏi: Tại sao động vật có phổi không hô hấp dưới nước được?
Trả lời: Vì do nước tràn vào đường dẫn khí nên không
lưu thông khí được, dẫn đến quá trình hô hấp không
xảy ra được
THÀNH PHẦN KHÔNG KHÍ HÍT VÀO VÀ THỞ RA
- Một lượng khí O2 đã khuếch tán vào máu trước khi đi ra khỏi phổi, làm giảm lượng O2 khi thở ra.
- Ngược lại khí CO2 khuếch tán từ mao mạch phổi vào phế nang làm tăng lượng CO2 khi thở ra
Giải thích tại sao có sự khác nhau về tỉ lệ các loại khí O2 và CO2 trong không khí khi hít vào và khi thở ra ?
Câu 1: Cơ quan hô hấp của nhóm ĐV nào dưới đây trao đổi khí đạt hiệu quả nhất ở trên cạn?
Phổi của động vật có vú
Phổi và da của ếch nhái.
Phổi của bò sát
Da của giun đất
Câu 2: Loài nào sống trên cạn có quá trình trao đổi khí đạt hiệu quả cao nhất?
Người
Cá sấu
Chim
Thỏ
CỦNG CỐ
Câu 3: Dựa vào những kiến thức đã học hay giải thích vì sao khi giun đất và cá khi đưa lên mặt đất khô ráo sẽ nhanh bị chết?
CỦNG CỐ
4. V× sao phæi cña thó cã hiÖu qu¶ trao ®æi khÝ ­u thÕ h¬n ë phæi cña bß s¸t, l­ìng c­?
V× phæi thó cã cÊu tróc phøc t¹p h¬n
b. V× phæi thó cã kÝch th­íc lín h¬n
c. V× phæi thó cã khèi l­îng lín h¬n
d. V× phæi thó cã nhiÒu phÕ nang, diÖn tÝch bÒ mÆt trao ®æi khÝ lín
Hoàn thành phiếu học tập
Nêu các cơ quan hô hấp của các loài sinh vật sau ?
(Thời gian 3 phút)
Da
Ống khí
Mang
Da + Phổi
Phổi + túi khí
Phổi
Phổi