B- CHUYỂN HOÁ VẬT CHẤT
VÀ NĂNG LƯỢNG Ở ĐỘNG VẬT
Cây xanh tồn tại được là nhờ khả năng tự tổng hợp chất hữu cơ từ quá trình hút nước, muối khoáng ở rễ và quá trình quang hợp ở lá.
Còn đối với người và động vật thì quá trình trao đổi chất diễn ra như thế nào ? Quá trình tiêu hoá ở các loài động vật khác nhau có giống nhau không ?
Nội dung:
I. KHÁI NIỆM TIÊU HOÁ
II. TIÊU HOÁ Ở CÁC NHÓM ĐỘNG VẬT
III. TIÊU HOÁ Ở ĐỘNG VẬT ĂN THỊT VÀ ĐỘNG VẬT ĂN TẠP
I/ KHÁI NIỆM TIÊU HOÁ
Từ sơ đồ, hãy cho biết quá trình tiêu hoá hoá thức ăn là gì ?
Tiêu hoá là quá trình biến đổi các hợp chất hữu cơ phức tạp thành các chất hữu cơ đơn giản dễ hấp thụ cung cấp cho các tế bào.
BÀI 15: TIÊU HÓA
BÀI 15: TIÊU HÓA
I. KHÁI NIỆM TIÊU HOÁ
II. TIÊU HOÁ Ở CÁC NHÓM ĐỘNG VẬT
Ở động vật, có những hình thức tiêu hoá nào?
Có hình thức tiêu hóa nội bào và tiêu hóa ngoại bào
Vậy tiêu hóa nội bào là gì?
- Tiêu hóa nội bào là quá trình tiêu hóa xảy ra bên trong tế bào, chủ yếu ở động vật đơn bào
Tiêu hoá ngoại bào là gì?
- Tiêu hóa ngoại bào là quá trình tiêu hoá xảy ra bên ngoài tế bào, chủ yếu ở động vật xuất hiện khoang tiêu hoá hay các cơ quan tiêu hóa chuyên hóa
Hệ tiêu hoá của động vật tiến hoá như thế nào?
Chưa có cơ quan
tiêu hoá
Có ống tiêu hoá
và tuyến tiêu hoá

Có túi tiêu hoá

Trong quá trình tiêu hoá, sự hoàn thiện tổ chức cơ thể dẫn đến sự hoàn thiện chức năng sinh lí
BÀI 15: TIÊU HÓA
I. KHÁI NIỆM TIÊU HOÁ
II. TIÊU HOÁ Ở CÁC NHÓM ĐỘNG VẬT
Quan sát đoạn phim và cho biết quá trình tiêu hoá của trùng biến hình?
1. Ở động vật chưa có cơ quan tiêu hoá
- Quá trình tiêu hoá: tiêu hoá nội bào bằng hình thức thực bào, nhờ enzim thuỷ phân trong lizoxom.
BÀI 15: TIÊU HÓA
II. TIÊU HOÁ Ở CÁC NHÓM ĐỘNG VẬT
Những nhóm động vật chưa có cơ quan tiêu hoá?
- Đối tượng: Động vật đơn bào, trùng biến hình, trùng roi
2. Ở động vật có túi tiêu hoá
Quan sát hình, hãy cho biết quá trình tiêu hoá ở thuỷ tức diễn ra như thế nào?
BÀI 15: TIÊU HÓA
1. Ở động vật chưa có cơ quan tiêu hoá
II. TIÊU HOÁ Ở CÁC NHÓM ĐỘNG VẬT
Động vật có túi tiêu hóa gặp ở nhóm động vật nào?
- Đối tượng: Thuỷ tức, sứa, san hô
- Quá trình tiêu hóa:
+ Tiêu hóa ngoại bào: Trong khoang tiêu hóa
Thức ăn phức tạp
Chất dinh dưỡng đơn giản
Cơ thể
+ Tiêu hóa nội bào: Nhờ tế bào mô bì cơ tiêu hoá thức ăn còn sót lại.
2. Ở động vật có túi tiêu hoá
3. Ở động vật đã hình thành cơ quan tiêu hóa (ống tiêu hoá và các tuyến tiêu hoá)
Quan sát hình, hãy nêu đặc điểm ở động vật có ống tiêu hoá và các tuyến tiêu hoá?
- Bắt đầu từ ngành giun vòi đã bắt đầu hình thành các cơ quan tiêu hoá: ống tiêu hoá và tuyến tiêu hoá.
Hãy nêu đặc điểm quá trình tiêu hoá ở động vật có cơ quan tiêu hoá?
- Tiêu hóa cơ học: Nhờ có cơ quan nghiền (bộ hàm) và cơ thành dạ dày làm thức ăn bị bẻ vỡ, tích trữ tạm thời.
- Tiêu hóa hóa học: Nhờ tác dụng của dịch tiêu hóa phân giải thức ăn thành những đơn vị nhỏ.
Những bộ phận nào trong ống tiêu hoá tham gia biến đổi thức ăn ở động vật ăn thịt và ăn tạp?
Khoang miệng.
Dạ dày.
Ruột.
- Bao gồm: + Quá trình biến đổi cơ học.
+ Quá trình biến đổi hoá học.
III. TIÊU HOÁ Ở ĐỘNG VẬT ĂN THỊT VÀ ĐỘNG VẬT ĂN TẠP
1. Ở khoang miệng
Nêu quá trình biến đổi thức ăn ở khoang miệng?
- Biến đổi hoá học: nhờ Enzim tiêu hoá ở tuyến nước bọt
Quan sát hình, so sánh đặc điểm bộ hàm của động vật ăn thịt và động vật ăn tạp. Từ đó nêu sự khác nhau giữa quá trình tiêu hoá thức ăn ở khoang miệng của 2 nhóm động vật này?
III. TIÊU HOÁ Ở ĐỘNG VẬT ĂN THỊT VÀ ĐỘNG VẬT ĂN TẠP
- Biến đổi cơ học: Thức ăn được cắn, xé, nhai, nghiền nhờ răng
- Răng hàm trước, răng nanh có nhiều mấu nhọn, sắc để giữ, xé thịt
- Răng cửa nhỏ, sắc. Răng nanh nhọn để cắn, cắt thức ăn
- Răng hàm rộng, có mấu nhỏ chắc khỏe nghiền, nhai nhỏ thịt và xương
- Răng hàm bằng phẳng để nghiền thức ăn
THẢO LUẬN NHÓM
2. Ở dạ dày và ruột
1. Ở khoang miệng
Quan sát hình, trình bày sự biến đổi thức ăn ở dạ dày và ruột diễn ra như thế nào? (Điền vào phiếu học tập)
Biến đổi cơ học: Nhờ cơ thành dạ dày nh�o tr?n, co búp ? ch?t s?t.
- Biến đổi hoá học : Nhờ enzim (pepsin, lipaza d?ch v?) và HCL tiết ra từ tuyến vị.
Biến đổi hoá học : Nhờ enzim từ dịch tuỵ, dịch mật, dịch ruột bi?n d?i protein, lipit, tinh b?t. ? chất don gi?n (acid amin, acid bộo, glixerin, glucozo.)
- Hấp thu chất dinh dưỡng.
HOÀN THÀNH PHIẾU HỌC TẬP SAU
Từ đặc điểm về thức ăn của nhóm ĐV ăn thịt và ĐV ăn tạp  Độ dài ruột của chúng có gì khác nhau? Giải thích.
- Động vật ăn tạp có độ dài ruột hơn vì nó ăn nhiều loại thức ăn khác nhau, cần có đoạn ruột dài để hoà tan và hấp thụ được nhiều chất dinh dưỡng hơn.
Biết được đặc điểm tiêu hoá của các nhóm động vật
có ý nghĩa gì trong chăn nuôi?
- Có chế độ ăn hợp lí cho từng loại vật nuôi khác nhau.
- Cung cấp thức ăn đúng với thời gian tiêu hoá thức ăn của mỗi loại vật nuôi.
2. Ở dạ dày và ruột
1. Ở khoang miệng
a. Bề mặt hấp thụ của ruột
Nêu đặc điểm cấu tạo của ruột thích nghi với chức năng hấp thụ chất dinh dưỡng?

Bề mặt hấp thụ của ruột tăng nhiều nhờ:
- Có nếp gấp niêm mạc ruột.
Có lông ruột
- Trên lông ruột có các tế bào lông ruột.
3. Sự hấp thụ các chất dinh dưỡng
- Cơ chế khuyếch tán: theo gradien nồng độ (glixêrin, axit béo, các vitamin tan trong dầu)
- Vận chuyển chủ động: ngược gradien nồng độ, có sử dụng ATP (gluco, aa, nước.…)
Chất dinh dưỡng được hấp thụ theo đường máu (đi qua gan) và bạch huyết về tim → phân phối tới các TB.
Sự hấp thụ các chất diễn ra theo cơ chế nào?
a. Bề mặt hấp thụ của ruột
3. Sự hấp thụ các chất dinh dưỡng
b. Cơ chế hấp thụ
Con đường vận chuyển các chất tới các TB?
Phân biệt giữa tiêu hoá và quá trình chuyển hoá vật chất và năng lượng ở tế bào?