Trường THPT Chuyên Thăng Long
Lớp: 11 Hóa
NHÓM NHƯ-PHÚC-HỒNG
KÍNH CHÀO THẦY VÀ CÁC BẠN
BÀI 48
NGUỒN HYDROCACBON THIÊN NHIÊN
A. DẦU MỎ
Khí mỏ dầu
Khí thiên nhiên
Than mỏ
Dầu mỏ
Ngu?n hidrocacbon
A. DẦU MỎ
I. TRAÏNG THAÙI TÖÏ NHIEÂN, TÍNH CHAÁT VAÄT LYÙ VAØ THAØNH PHAÀN CUÛA DAÀU MOÛ
- Tuùi dầu laø caùc lớp nham thạch coù nhiều lỗ xốp chứa dầu được bao quanh bởi 1 lớp khoaùng seùt khoâng thấm nước vaø khí.
- Túi d?u g?m 3 l?p
Lớp khí trên cùng gọi là khí mỏ dầu
(có áp suất lớn)
Lớp dầu ở giữa
Lớp nước và cặn ở dưới cùng
Sơ đồ cấu tạo mỏ dầu
2. THAØNH PHAÀN HOÙA HOÏC:
- Dầu mỏ laø chất lỏng saùnh, maøu naâu đen, muøi đặc trưng, nhẹ hơn nước, khoâng tan trong nước.
- Thaønh phần : Laø hỗn hợp của nhiều hiđrocacbon khaùc nhau
? Nhóm ankan t? C1 d?n C50
 Nhoùm xicloankan gồm chủ yếu xiclopentan, xiclohexan vaø caùc đồng đẳng của chuùng.
 Nhoùm hiđrocacbon thơm gồm benzen, toluen, naphtalen vaø caùc đồng đẳng của chuùng.
Ngoài thành ph?n chính là hidrocacbon, trong d?u m? còn có m?t lu?ng nh? các h?p ch?t h?u co ch?a oxi, nito, luu hu?nh và m?t lu?ng nh? ch?t vơ co d?ng hòa tan.
Hiđrocacbon
Hợp chất
vô cơ dạng
hòa tan
Hợp chất
hữu cơ chứa
O, N, S
I. DẦU MỎ
2. Khai thác
2. Khai thác :
- Muốn khai thaùc dầu mỏ, người ta khoan những lỗ khoan goïi laø giếng dầu.
I. DẦU MỎ
- Khi khoan truùng lớp dầu lỏng, dầu tự phun leân do aùp suất cao của khí dầu mỏ.
- Khi lượng dầu giảm thì aùp suất khí cũng giảm, người ta phải duøng bơm huùt dầu leân hoặc bơm nước xuống để đẩy dầu leân
khí
D?u
Nu?c
I. DẦU MỎ
2. Khai thác :
M? d?u ? Trung Dơng
Giàn khoan
Nhà máy l?c d?u
Khu ch? bi?n d?u
Một số nước có trữ lượng dầu cao trên thế giới (khối OPEC)
1. Iran 4. Ảrập Saudi 7. Libia 10. Nigieria 13.Indonesia
2. Irac 5. Ảrập 8. Venezuela 11. Ecuador
3. Kuwait 6. Qatar 9. Angieria 12. Gabon
? Vi?t Nam
D?u m? ? nu?c ta ch? y?u t?p trung ? th?m l?c d?a phía nam
Túi d?u
khai thác
D?u thô
x? lí
So b?
lo?i b? nu?c, mu?i và phá nh? tương
D?u sau x? lí
Chưng cất
Sản phẩm sau
chưng cất
S? d?ng
Ch? bi?n
hóa h?c
3. Ch? bi?n:
I. DẦU MỎ
a. Chưng cất:(phương pháp vật lý)
- Trong công nghiệp, dầu mỏ được chưng cất ở nhiệt độ thường trong những tháp cất liên tục (chưng cất phân đoạn).
- Công dụng: tách được những phân đoạn dầu mỏ có nhiệt độ sôi khác nhau.
Ảnh một nhà máy tinh cất dầu mỏ
I. DẦU MỎ
3. Ch? bi?n:
b. Chế biến hóa học:
- Mục đích: làm tăng giá trị sử của dầu mỏ
- Để thu nhiều xăng có chất lượng cao và nguyên liệu cho tổng hợp hóa học, người ta dùng phương pháp Crăckinh và Rifominh.
* Crăckinh:
Phân tử hiđrocacbon
mạch dài
t0
t0,xúc tác
Phân tử hiđrocacbon
mạch ngắn hơn
I. DẦU MỎ
3. Ch? bi?n:
VD:
C8H18
Crăckinh
C4H8
+
C4H10
Crăckinh
C2H6 + C2H4
CH4 + C3H6
- Sản phẩm Crăckinh các phân đoạn nặng của dầu mỏ là xăng và khí crăckinh (gồm chủ yếu CH4, C2H4, C2H6, C4H8,….)
* Rifominh:
- Rifominh là quá trình dùng xúc tác và nhiệt làm biến đổi cấu trúc của phân tử hiđrocacbon từ mạch cacbon không phân nhánh thành phân nhánh (đồng phân hóa), từ không thơm thành thơm.
I. DẦU MỎ
3. Ch? bi?n:
t0,xt
- Tách hiđrô – đóng vòng ankan thành xicloankan.
t0,xt
- Tách hiđrô của xicloankan thành hiđôcacbon thơm.
t0,xt
Ví dụ:
n-hexan
2-metylpentan
3-metylpentan
n-hexan
Xiclohexan
Xiclohexan
benzen
I. DẦU MỎ
3. Ch? bi?n:
Sơ đồ chưng cất, chế hóa và ứng dụng của dầu mỏ
Chưng cất dưới áp suất thấp
Crackinh
Rifominh
Chưng cất dưới áp suất cao
Dầu nhờn
Dầu diezen
Tách tạp chất chứa lưu hùynh
Dầu hỏa
Xăng
Khí
Nhiên liệu khí
Khí hóa lỏng
80°C
180°C
220°C
260°C
300°C
340°C
380°C
Nhựa đường (Atphan)
Chưng cất dưới
áp suất thường
4. Ứng dụng:
- Các sản phẩm chế biến dầu mỏ có nhiều ứng dụng quan trọng trong công nghiệp và đời sống.
Nhiên liệu động cơ.
- Làm nguyên liệu cho các quá trình sản xuất hóa học.
I. DẦU MỎ
II. KHÍ THIÊN NHIÊN VÀ KHÍ MỎ DẦU:
1. Nguồn gốc và thành phần:
- Có nhiều trong mỏ khí
- Tích tụ trong các lớp đất, đá xốp ở những độ sâu khác nhau.
-Có trong các mỏ dầu
-1 phần tan trong dầu mỏ, phần lớn được tích tụ lại thành lớp khí phía trên lớp dầu.
- Thành phần chủ yếu là CH4 (95%) và một số đồng đẳng thấp của CH4 như C2H6, C3H8, C4H10, một số khí vô cơ như N2, CO2, H2S, H2,……
- Thành phần gồm CH4 (50%-70% thể tích) và một số ankan khác với thành phần cao hơn.
II. KHÍ THIÊN NHIÊN VÀ KHÍ MỎ DẦU:
2. Ứng dụng:
Khí thiên nhiên và khí mỏ dầu là nguồn nhiên liệu và nguyên liệu quan trọng; được dùng làm nhiên liệu cho các nhà máy nhiệt, điện.
- Khí thiên nhiên ở Tiền Hải (Thái Bình); khí mỏ dầu ở mỏ Bạch Hổ, Lan Tây, Lan Đỏ,….
Khí thiên nhiên và khí mỏ dầu ở Việt Nam có chất lượng tốt do có rất ít hợp chất lưu huỳnh.
III.THAN MỎ:
* Than mỏ: là phần còn lại của cây cỏ cổ đại đã bị biến hóa.
- Có 3 loại than chính: than gầy, than mỡ và than nâu, trong đó than mỡ được dùng để chế than cốc và cung cấp một lượng nhỏ hiđrocacbon.
Than mỡ
Lò cốc
(10000C
không có
không khí)
Khí lò cốc
Nhựa than đá
Than cốc
* Khí lò cốc: là hỗn hợp các chất dễ cháy
- Thành phần: chứa chủ yếu là H2 (59%), CH4 (25%), các hiđrocacbon khác, CO, CO2, N2, O2
* Nhựa than đá: là chất lỏng, có chứa nhiều hiđrocacbon thơm và phenol.
- Từ nhựa than đá, người ta đã tách được nhiều chất có giá trị như benzen, toluen, phenol, naphtalen,…còn lại là hắc ín.
- Các hợp chất thơm thu được từ chưng cất than đá là nguồn bổ sung nguyên liệu cho công nghiệp.
III.THAN MỎ:
Khai thác và sử dụng hợp lý nguồn tài nguyên thiên nhiên.
Tìm ra các nguồn năng lượng sạch thay thế.
CHÚC THẦY VÀ CÁC BẠN CÓ MỘT NGÀY VUI VẺ