Em hãy chọn đáp án đúng nhất:
1. Bài thơ “Cáo bệnh bảo mọi người” của tác giả nào?
A. Đỗ Pháp Thuận
B. Mãn Giác
C. Nguyễn Trung Ngạn
2. Từ “vô vi” trong bài Vận nước ” nghĩa là:
A. Học thuyết chính trị-đạo đức: nhà vua phải dùng đức của bản thân để cảm hoá nhân dân
B. Thuận theo tự nhiên
C. Không lo nghĩ về bất cứ điều gì
3. Điểm then chốt của bài thơ “Vận nước” là “thái bình” đúng hay sai?
A. Đúng B. Sai
4. Lòng yêu nước của nhà thơ thể hiện như thế nào qua bài thơ “Hứng trở về” ?
A. Nỗi nhớ quê hương
B. Niềm tự hào về đất nước
C. Câu A và B đều đúng
ĐÁP ÁN 1. B 2. A 3. A 4. C
( HOÀNG HẠC LÂU TỐNG MẠNH HẠO NHIÊN CHI QUẢNG LĂNG )


1. Đôi nét về thơ Đường
Thành tựu xuất sắc của nền văn học cổ Trung Hoa
- tồn tại hơn 3 thế kỉ
- có 2800 nhà thơ
- 4800 bài thơ
- ảnh hưởng đến thơ ca nhân loại, đặc biệt
là Việt Nam
Nội dung: tả cảnh và bộc bạch tâm sự
Nghệ thuật: tả cảnh ngụ tình, ý tại ngôn ngoại
Ba nhà thơ nổi tiếng: Lí Bạch, Đỗ Phủ, Bạch Cư Dị

(701-762)
- Nhà thơ lãng mạn vĩ đại của Trung Quốc, được mệnh danh là thi tiên
- Có hơn 1000 bài thơ với nội dung phong phú
Giới thiệu đôi nét về Mạnh Hạo Nhiên
- nhà thơ danh tiếng lẫy lừng thời bấy giờ
- một nhà thơ tiền bối, hơn Lí Bạch mười hai tuổi.
- Được Lí Bạch ngưỡng mộ(“Ta yêu Mạnh Phu Tử đã nổi tiếng phong lưu khắp thiên hạ”)

- Thất ngôn tứ tuyệt
- Ngô Tất Tố dịch ra thể lục bát


- Tình bạn


- Dài bất thường: 10 từ
- Như một dòng nhật kí với nhiều kỉ niệm

Cố nhân tây từ Hoàng Hạc lâu
Yên hoa tam nguyệt há Dương Châu
Cô phàm viễn ảnh bích không tận
Duy kiến Trường Giang thiên tế lưu
*******
Bạn từ lầu Hạc lên đường
Giữa mùa hoa khói, Châu Dương xuôi dòng
Bóng buồm đã khuất bầu không
Trông theo chỉ thấy dòng sông bên trời

1. Hai câu đầu
Bạn từ lầu Hạc lên đường,
Giữa mùa hoa khói, Châu Dương xuôi dòng


Câu hỏi 1: Em hãy nêu không gian được miêu tả trong hai câu đầu?
- Không gian nơi tiễn:
Lầu Hoàng Hạc - thắng cảnh thần tiên
Phía tây: cõi tiên, cõi Phật
- Không gian đến: Dương Châu - thắng cảnh phồn hoa
→ tiễn bạn từ nơi thoát tục đến nơi trần tục



Không gian
Thời gian

Câu hỏi 1: em hãy nêu thời gian được miêu tả trong hai câu đầu?




- Tháng ba: mùa xuân → mùa hội ngộ nhưng nhà thơ phải chia tay bạn
→ khắc sâu ấn tượng về cuộc chia tay




So sánh :
Yên ba giang thượng sử nhân sầu
(Trên sông khói sóng cho buồn lòng ai)

- “yên hoa”: mùa hoa khói→ không khí mơ hồ, lãng đãng
=>Không gian, thời gian thể hiện tâm trạng của kẻ ra đi, người tiễn biệt
=> bút pháp tả cảnh ngụ tình

- “cố nhân”: bạn cũ
→ khẳng định tình bạn keo sơn, gắn bó
→ báo trước một tương lai cách trở giữa hai người
- Động từ: “từ” (giã biệt, từ biệt)
→ không gian đưa tiễn là lầu Hoàng Hạc
→ động tác, tâm tư của người đi, kẻ ở
Ý tại ngôn ngoại
Cảnh và người chan chứa nỗi buồn đưa tiễn
Tại sao tác giả lại dùng từ “cố nhân” để chỉ người bạn vừa mới chia tay?
“CỐ NHÂN”
2. Hai câu sau
Bóng buồm đã khuất bầu không
Trông theo chỉ thấy dòng sông bên trời
- Hình ảnh : cánh buồm, dòng sông, bầu trời → không gian mênh mông

- Nghệ thuật đối lập:
cô phàm >< bích không tận,
(bóng buồm) Trường Giang
→ nhỏ bé, cô độc →bầu trời xanh vô tận, dòng sông mênh mông

- Nghệ thuật ẩn dụ: “cô phàm” <-> nỗi buồn da diết của nhà thơ
Tâm trạng Thuý Kiều: nỗi buồn thê thiết, trải dài qua những dòng thơ
Buồn trông cửa bể chiều hôm
Thuyền ai thấp thoáng cánh buồm xa xa
Thơ Nguyễn Bính:
Anh đi đấy anh về đâu
Cánh buồm nâu, cánh buồm nâu…cánh buồm.


- Duy kiến: chỉ nhìn thấy duy nhất dòng sông
→ đôi mắt tâm trạng: ngóng theo bóng buồm dần xa khuất của Mạnh Hạo Nhiên
Nhận xét về cách sử dụng ngôn ngữ của tác giả?
- Ngôn ngữ tự nhiên, giản dị
- Không có từ ngữ nào miêu tả tâm trạng
→ ghìm nén cảm xúc, không để nỗi buồn chảy dài thành dòng lệ thương xót
Qua hai câu cuối, em cảm nhận được điều gì về nỗi niềm của Lí Bạch khi tiễn đưa bạn?
- Nỗi buồn của kẻ ở lại:
Nhớ thương bạn + sự trống vắng, cô đơn


GIÁ TRỊ NGHỆ THUẬT
GIÁ TRỊ NỘI DUNG


- Hàm súc, ý tại ngôn ngoại
- Tả cảnh ngụ tình: cả bài thơ là một bức tranh tả cảnh nhuốm màu tâm trạng
- Kết hợp miêu tả, tự sự và trữ tình
- Cách thể hiện lạ: tính cách phóng khoàng và thâm trầm của nhà thơ
- Bài thơ hay nhất viết về tình bạn


Vẻ đẹp trong sáng, nồng thắm của tình bạn
Vẻ phóng khoáng, thanh cao của một tâm hồn nghệ sĩ.
Chúng ta nên trân trọng và giữ gìn những tình bạn trong sáng

Củng cố bài dạy

Nắm được nét đặc sắc nghệ thuật thơ Đường nói chung và thơ Lí Bạch nói riêng: ý tại ngôn ngoại
Nắm được nét đặc sắc về nội dung của bài thơ: một tình bạn tha thiết chân thành nhưng không quá ảm đạm, bi thương
Rèn luyện kỹ năng viết văn kết hợp miêu tả, tự sự và trữ tình



- Học thuộc lòng bản phiên âm và dịch thơ
- Nắm được giá trị nghệ thuật và nội dung của tác phẩm
- Soạn bài thực hành phép tu từ ẩn dụ và hoán dụ
Ôn lại kiến thức: thế nào là ẩn dụ, hoán dụ
Làm các bài tập sách giáo khoa trang 135
Nhóm 1: ẩn dụ bài tập 1
Nhóm 2: ẩn dụ bài tập 2
Nhóm 3: hoán dụ bài tập 1
Nhóm 4: hoán dụ bài tập 2