CHÀO MỪNG THẦY CÔ VỀ DỰ GIỜ THĂM LỚP
Hoạt động ngữ văn
Làm thơ 7 chữ
1, Khái niệm:
Thơ bảy chữ là hình thức thơ lấy câu thơ bảy chữ (tiếng) làm đơn vị nhịp điệu, bao gồm bảy chữ cổ thể, thơ Đường luật tám câu bảy chữ và bốn câu bảy chữ (tứ tuyệt), thơ hiện đại nhiều khổ với câu thơ bảy chữ.

Tiết 69 - 70 Làm thơ 7 chữ

3, Phạm vi
Thơ 7 chữ gồm:
- 7 chữ cổ phong
- thơ thất luật
thất ngôn bát cú
thất ngôn tứ tuyệt
Ví dụ:
Vào nhà ngục Quảng Đông cảm tác
Vẫn là hào kiệt vẫn phong lưu
Chạy mỏi chân thì hãy ở tù
Đã khách không nhà trong bốn biển
Lại người có tội giữa năm châu
Bủa tay ôm chặt bồ kinh tế
Mở miệng cười tan cuộc oán thù
Thân ấy vẫn còn, còn sự nghiệp
Bao nhiêu nguy hiểm sợ gì đâu.
Bánh trôi nước
Thân em vừa trắng lại vừa tròn
Bảy nổi ba chìm với nước non
Rắn nát mặc dầu tay kẻ nặn,
Mà em vẫn giữ tấm lòng son
Hoạt động ngữ văn
Hoạt động ngữ văn
Làm thơ 7 chữ
1, Khái niệm:
Thơ bảy chữ là hình thức thơ lấy câu thơ bảy chữ (tiếng) làm đơn vị nhịp điệu, bao gồm bảy chữ cổ thể, thơ Đuường luật tám câu bảy chữ và bốn câu bảy chữ (tứ tuyệt), thơ hiện đại nhiều khổ với câu thơ bảy chữ.
2, Đặc điểm
Số chữ: 7 chữ (tiếng) 1 dòng
Số cõu: 8 câu trong 1 bài (thất ngôn bát cú)
Nhịp: 4/3 ; 3/4 ; có thể chia nhỏ thành nhịp 2 / 2 /3
Vần: vần chân, vần bằng, các tiếng cuối câu thứ 1-2-4-6-8
Đối: khi tiếng bằng ở dòng trên ứng với tiếng trắc ở dòng dưuới.
Niêm: khi tiếng bằng ở dòng trên ứng với tiếng bằng ở dòng duưới.
Bố cục: có 4 phần

Phân tích
a, Bài thơ b, Đặc điểm
Bánh trôi nuước
Thân em vừa trắng lại vừa tròn

Bảy nổi ba chìm với nước non

Rắn nát mặc dầu tay kẻ nặn

Mà em vẫn giữ tấm lòng son.

Luật bằng trắc
Bằng - trắc
Vần bằng :chữ thứ 2 của câu thơ thứ nhất là thanh bằng: "em" )
Vần chân:tròn - non - son
Nhịp: 2 / 2 / 3
Niêm: vừa - ba
chìm - dầu
tròn - non - son
tròn
B B B T T B B
T T B B T T B
T T T B B T T
B B T T T B B
non
son
c, Ví dụ
Trích: "tết quê bà"
Bà tôi ở một túp lều tre,

Có một hàng cau chạy truước hè

Một mảnh vưuờn bên rào giậu nứa,

Xuân về hoa cải nở vàng hoe.
B B T T T B B
T T B B T T B
T T B B B T T
B B B T T B B
Đặc điểm
Luật: Bằng - trắc
-Đối thanh: Bà - có
tôi - một
hè - nứa
bên - cải
rào - nở
Niêm: tre - hè
Hàng - vuườn
Cau - bên
Vưuờn - hoa



-vần: tre - hè- hoe
-Nhịp: 2 / 2 / 3
tre
hè
hoe
* Bài thơ viết đúng luật
Các em đã được học bài thuyết minh môt thể loại văn học. Trong bài thơ tứ tuyệt nếu các chữ có thanh huyền, thanh ngang là thể bằng, ký hiệu(B); các chữ có thanh sắc, hỏi, nặng là thể trắc, ký hệu (T).
Chỉ ra vị trí ngắt nhịp, vần và luật bằng trắc của bài thơ sau?
Chiều
Chiều hôm thằng bé cưỡi trâu về,
Nó ngẩng đầu lên hớn hở nghe.
Tiếng sáo diều cao vòi vọi rót,
Vòm trời trong vắt ánh pha lê.
B
B
B
T
T
T
T
T
T
T
T
T
T
T
T
B
B
B
B
B
B
B
B
B
B
B
B
B
Đối
Đối
Vần
Niêm
Niêm
Câu 1><2; 3><4; gồm: đối thanh, đối ý, đối lời, đối nhịp, đối cú pháp
1 4 ; 2 3
chữ cuối câu 1,2,4/ 2,4;
Bằng / Trắc (nhất, tam, ngũ bất luận; nhị, tứ, lục phân minh)
4/3 hoặc 3/4, thường là 4/3
Khai (1) - thừa (2) – chuyển (3) – hợp (4)
- Bố cục:
- Đối:
- Niêm:
- Vần:
- Luật:
- Nhịp:
B B T T T B B
T T B B T T B
T T B B B T T
B B T T T B B
T T B B T T B
B B T T T B B
B B T T B T T
T T B B T B B
THỂ BẰNG
THỂ TRẮC
Từ việc tìm hiểu trên, luật thơ tứ tuyệt có thể bằng và thể trắc. Quan sát hai chữ ghi ký hiệu (T) trắc, (B) bằng. Em xác định bảng nào là biểu hiện thể (B) bằng, bảng nào là thể hiên thể (T) trắc?
A
B
Trong túp lều tranh cánh liếp che
Ngọn đèn mờ, tỏa ánh xanh xanh
Tiếng chày nhịp một trong đêm vắng
Như bước thời gian đếm quãng khuya
B
B
B
B
B
B
B
B
B
B
B
B
B
B
B
T
T
T
T
T
T
T
T
T
T
T
T
T
Tối
Ch? ra ch? sai c?a băi tho sau?
- Dấu phẩy ở câu 2 làm sai nhịp
- Chữ thứ 7 ở câu 2 “xanh” không hiệp vần với chứ thứ 7 câu 1
Ngọn đèn mờ tỏa, ánh xanh lè
Hãy làm tiếp hai câu cuối theo ý mình trong bài thơ của Tú Xương?
Tôi thấy người ta có bảo rằng:
Bảo rằng thằng Cuội ở Cung trăng
Đáng cho cái tội quân lừa dối
Già khấc mà ta vẫn gọi thằng
T
T
T
T
T
T
T
T
T
T
T
T
T
B
B
B
B
B
B
B
B
B
B
B
B
B
B
B
Tôi thấy người ta có bảo rằng
Bảo rằng thằng Cuội ở cung trăng
cách 1: Cung trăng hẳn có chị Hằng nhỉ?
Có dạy cho đời bớt cuội chăng?
- Cách 2: Nếu nhấn mạnh tới việc nói dối khiến thằng Cuội lên cung trăng, bị người chê cười có thể viết:
Đáng cho cái tội quân lừa dối
Già khấc nhân gian vẫn gọi thằng.
- Cách 3: Giễu chú Cuội nơi mặt trăng chỉ có đá với bụi:
Cung trăng chỉ toàn đất cùng đá,
Hít bụi suốt ngày đã sướng chăng.
- Cách 4: Hoặc lo cho chị hằng:
Cõi trần ai cũng chường mặt nó,
Nay đến cung trăng bỡn chị Hằng.
Chữ mặt không đúng luật bằng trắc.
2 câu thơ gốc:
Chứa ai chẳng chứa, chứa thằng Cuội
Tôi gớm gan cho cái chị Hằng.
Vui sao ngày đã chuyển sang hè
Phượng đỏ sân trường rộn tiếng ve,
Phấp phới trong lòng bao tiếng gọi
Hè
Thoảng hương lúa chín gió đồng quê.
Làm tiếp bài thơ dang dở dưới đây cho trọn vẹn theo ý của minh.
Làm thơ bốn câu bảy chữ
Đến đây với lớp 8 tôi nha!
Bạn cao, bạn ốm cũng vẫn là
Học chơi, chơi học bao nhiêu đó.
Có khó gì đâu …bọn chúng ta!
MẸ ỐM
Mẹ ốm nằm liệt mấy ngày qua
Mọi việc trong nhà đều tay ba
Chị trông em nhỏ, giúp lau nhà
Đút cháo cho em, giỏi quá mà!



MẸ ỐM
Mẹ đau nằm liệt mấy ngày qua
Mọi việc trong nhà đều phải ba
Chị dỗ em thơ và dọn nhà
Đút cơm cho bé, giỏi hơn mà!
ƯỚC
Ước gì trở lại thời sinh viên
Bay nhảy tung tăng khắp mọi miền
Chẳng phải lo toan tiền, gạo, áo
Chẳng đau, chẳng bệnh, chẳng âu phiền.
GIÁ
Giá đừng có tết có vui không
Để mọi người không phải ngóng trông (trông mong)
Lương tháng mười ba và tiền (thưởng) tết
Để em- nhà giáo đỡ chạnh lòng.
Giá đừng có tết có vui không
Để mọi người không phải ngóng trông
Lương tháng mười ba và thưởng tết
Để em- nhà giáo đỡ buồn lòng