Trường THCS Trần Hưng Đạo-Đại Lộc-QN
TẬP LÀM THƠ BỐN CHỮ
THI LÀM THƠ NĂM CHỮ
Giáo viên thực hiện: Phạm Thị Kim Anh
Tổ Ngữ Văn-GDCD
Tiết 116:
Bức tranh này khiến em liên tưởng tới nhân vât nào trong một bài thơ đã học? Hãy đọc thuộc lòng 6 khổ thơ đầu của bài thơ đó.
Ti?t 116:
T?P L�M THO B?N CH?
THI L�M THO NAM CH?
Tiết 116: TẬP LÀM THƠ BỐN CHỮ THI LÀM THƠ NĂM CHỮ
I/ Nhận diện đặc điểm thể thơ 4 chữ:
VD1: sgk/85
Mây lưng chừng hàng
Về ngang lưng núi
Ngàn cây nghiêm trang
Mơ màng theo bụi.
hàng
trang
núi
bụi.

Trang- hàng
Núi- bụi
Vần
chân
- Hàng- ngang
- Trang- màng
Vần lưng
1/ Vần:
-> là vần được gieo vào cuối dòng thơ
->là vần được gieo vào giữa dòng thơ
Tiết 116: TẬP LÀM THƠ BỐN CHỮ THI LÀM THƠ NĂM CHỮ
2/ Cách gieo vần:
VD: 3b/85
Nghé hành nghé hẹ
Nghé chẳng theo mẹ
Thì nghé theo đàn
Nghé chớ đi càn
Kẻ gian nó bắt.
VD*:
Trên tường mái phố
Chuông nhà thờ đổ
Mỗi buổi hoàng hôn
Rủ xuống linh hồn
Chim hôm về tổ...
Các câu thơ có vần liên tiếp nhau ở cuối câu => Vần liền
Tiết 116: TẬP LÀM THƠ BỐN CHỮ THI LÀM THƠ NĂM CHỮ
I/ Nhận diện thể thơ:
Vần chân
Vần lưng
1/ Vần:VD1(sgk)/85
2/ Cách gieo vần:
VD:sgk/85
Cháu đi đường cháu
Chú lên đường ra
Đến nay tháng sáu
Chợt nghe tin nhà.
Các vần tách ra không liền nhau => Vần cách
VD*:
Ngày xưa còn bé
Bắt bướm, hái hoa
Buổi trưa vắng vẻ
Ngủ tựa tay bà.
Tiết 116: TẬP LÀM THƠ BỐN CHỮ THI LÀM THƠ NĂM CHỮ
2/ Cách gieo vần:
3/ Nhịp:
- Thường ngắt nhịp 2/2
4/ Số câu,số tiếng:
- Mỗi câu có bốn tiếng
- Số câu không hạn định
1/ Vần
Qua các bài tập đã làm, kết hợp phần đọc thêm (SGK tr.77), hãy nêu đặc điểm của thể thơ bốn chữ?
(Số câu trong bài? số chữ/câu?ngắt nhịp? vần?)
Đặc điểm thơ bốn chữ:
Mỗi câu có bốn tiếng;
Số câu không hạn định;
Thường ngắt nhịp 2/2;
Vần: Kết hợp vần chân và vần lưng, gieo vần liền hoặc vần cách;
Xuất hiện nhiều trong tục ngữ, ca dao, đặc biệt là vè.
Tiết 116: TẬP LÀM THƠ BỐN CHỮ THI LÀM THƠ NĂM CHỮ
II/ Luyện tập điền từ, sửa vần:
Bài 1:VD4/85
Chị bước vào đây
Gió hôm nay lạnh
Chị đốt than lên
Để em ngồi
sưởi
Nay chị lấy chồng
Ở mãi Giang Đông
Dưới làn mây trắng
Cách mấy con
đò
cạnh
sông
BÀI 2

Ta là con chim
Đi tìm hạnh phúc
Sóng nổi sóng........
Bổng trầm..............
Đẹp thế người ơi!
Lòng ta chung thuỷ
Dâng hiến cho đời
Ta yêu ta ...........
? Chọn từ nào trong các từ sau:
Quý, thương, mến...
quý
Chọn từ nào trong các từ sau để điền vào chỗ trống?
(1)Lặn, ngầm, chìm, xô, vỗ, dâng...
(2) Nhạc khúc, ca khúc, câu hát, điệu hát...
nhạc khúc
chìm
Đây là ai?
Chém chết chằn tinh
Lấy được tên vàng
Giết cả đại bàng
Cứu nguy công chúa
Chư hầu khiếp vía
Bởi một niêu cơm
Để lại tiếng thơm
Lưu truyền sử sách.
Thạch Sanh
Đây là ai?
Mặt mũi lấm lem
Vì chế mực vẽ
Thiên tài hội hoạ
Trong sáng hồn nhiên
Nhân hậu như tiên
Thương anh trai nhất.
Đây là ai?
Đôi càng mẫm bóng
Râu dài uốn cong
Tự phụ kiêu căng
Tưởng đầu thiên hạ
Nên gây tai vạ
Cho bạn láng giềng
Suốt đời ăn năn
Đó là bài học.
Dế Mèn
Đọc ba đoạn thơ sau và trả lời câu hỏi
III/ ĐẶC ĐIỂMCỦA THỂ THƠ NĂM CHỮ
Đọc ba đoạn thơ sau và trả lời câu hỏi
Đọc ba đoạn thơ sau và trả lời câu hỏi


- Số chữ: có năm chữ mỗi dòng.
Gieo vần: Vần chân, vần lưng, vần liền, vần cách.
Ngắt nhịp: 2/3 hoặc 3/2 ( linh hoạt )
Khổ thơ: thường mỗi khổ có 4 câu, hoặc 2 câu, hoặc không chia khổ.
Số câu : không hạn định.
Nguồn gốc: từ thể thơ năm tiếng trong thơ ca dân gian như: vè kể chuyện, tục ngữ, hay hát dặm Nghệ - Tĩnh.




Đặc điểm của thơ 5 chữ (Thơ ngũ ngôn)
Tiết 116: TẬP LÀM THƠ BỐN CHỮ THI LÀM THƠ NĂM CHỮ
Thơ 4 chữ
Thơ 5 chữ
- Có 4 chữ
- Gieo vần: vần chân
vần lưng, vần liền,
vần cách.
- Ngắt nhịp: 2/2
- khổ thơ: có 4 câu/khổ, 2 câu/ khổ, hoặc không chia khổ.
- Số chữ: có 5 chữ
- Gieo vần: vần chân
vần lưng, vần liền,
vần cách.
- Ngắt nhịp: 2/3, 3/2
- Khổ thơ:có 4 câu/khổ, 2 câu/khổ, hoặc không chia khổ.
Đều có nguồn gốc từ thơ ca dân gian.

IV/ THI LÀM THƠ NĂM CHỮ
1/ Thi làm thơ năm chữ theo mô phỏng:
Em hãy xác định vần và nhịp của đoạn thơ này?
Mặt trời càng lên tỏ
Bông lúa chín thêm vàng
Sương treo đầu ngọn cỏ
Sương lại càng long lanh
Bay vút tận trời xanh
Chiền chiện cao tiếng hót.
(Trần Hữu Thung)
Mô phỏng đoạn thơ này và làm một đoạn thơ năm chữ có vần,nhịp tương tự?
Tiết 116: TẬP LÀM THƠ BỐN CHỮ THI LÀM THƠ NĂM CHỮ
Có chú bé loắt choắt
Mang cái xắc xinh xinh
Cái chân đi thoăn thoắt
Với cái đầu nghênh nghênh
Mũ ca lô đội lệch
Mồm thì huýt sáo vang
Chú như con chim chích
Nhảy nhót trên đường vàng.
Mặt trời càng lên tỏ
Bông lúa chín thêm vàng
Sương treo đầu ngọn cỏ
Sương lại càng long lanh
Bay vút tận trời xanh
Chiền chiện cao tiếng hót.
(Trần Hữu Thung)
IV/ THI LÀM THƠ NĂM CHỮ
1/ Thi laøm thơ năm chữ theo moâ phỏng:
Tiết 116: TẬP LÀM THƠ BỐN CHỮ THI LÀM THƠ NĂM CHỮ
IV/ THI LÀM THƠ NĂM CHỮ
1/ Thi làm thơ năm chữ theo mô phỏng:
Đây là một đoạn thơ còn thiếu các từ vần chân.Hãy điền từ thích hợp sao cho hợp vần?
Trung thu đón trăng sáng
Trời bỗng mù mịt…
Em thở dài ngao ngán
Trăng ướt nhòe, buồn… !
(Phan Trung Hiếu)
mưa
chưa
Tiết 116: TẬP LÀM THƠ BỐN CHỮ THI LÀM THƠ NĂM CHỮ
IV/ THI LÀM THƠ NĂM CHỮ
1/ Thi làm thơ năm chữ theo mô phỏng:
2/ Thi làm thơ năm chữ theo chủ đề:
Mỗi nhóm thảo luận đưa ra bài thơ hay nhất (đã chuẩn bị ở nhà). Đại diện nhóm trình bày bài thơ đó(Theo chủ đề, vần, nhịp, khổ thơ) ?
Ánh trăng càng sáng tỏ
Những đám mây nhẹ qua
Như những bông hoa nhỏ
Nở giữa bầu trời xa
Làng quê em đẹp quá!
Yêu biết mấy, tự hào.
(sáng tác)
Tiết 116: TẬP LÀM THƠ BỐN CHỮ THI LÀM THƠ NĂM CHỮ
Như vây, muốn làm thơ năm chữ ta cần phải chú ý:
-phải có cảm xúc chân thành, trong sáng.
-Xác định rõ chủ đề và các đặc điểm đặc trưng của thơ năm chữ.
IV/ THI LÀM THƠ NĂM CHỮ
1/ Thi làm thơ năm chữ theo mô phỏng:
2/ Thi làm thơ năm chữ theo chủ đề:
Tiết 116: TẬP LÀM THƠ BỐN CHỮ THI LÀM THƠ NĂM CHỮ



Mô phỏng – Tập làm đoạn thơ năm chữ
Tiết 116: TẬP LÀM THƠ BỐN CHỮ THI LÀM THƠ NĂM CHỮ



Mô phỏng – Tập làm đoạn thơ năm chữ
Tiết 116: TẬP LÀM THƠ BỐN CHỮ THI LÀM THƠ NĂM CHỮ
Có chú bé loắt choắt
Mang cái xắc xinh xinh
Cái chân đi thoăn thoắt
Với cái đầu nghênh nghênh
Mũ ca lô đội lệch
Mồm chú huýt sáo vang
Chú như con chim chích
Nhảy nhót trên đường vàng.
Chú bé loắt choắt
Cái xắc xinh xinh
Cái chân thoăn thoắt
Cái đầu nghênh nghênh
Ca lô đội lệch
Mồm huýt sáo vang
Như con chim chích
Nhảy trên đường vàng.
Tiết 116: TẬP LÀM THƠ BỐN CHỮ THI LÀM THƠ NĂM CHỮ
Trung thu đón trăng sáng
Trời bỗng mù mịt…
Em thở dài ngao ngán
Trăng ướt nhòe, buồn… ?
(Phan Trung Hiếu)
mưa


chưa
Tiết 116: TẬP LÀM THƠ BỐN CHỮ THI LÀM THƠ NĂM CHỮ
Nhớ và nhận diện được thể thơ bốn chữ, năm chữ.
Sưu tầm hoặc tự sáng tác một số bài thơ theo hai thể thơ này.
Soạn bài: “ Ôn tập tiếng Việt ”
DẶN DÒ
KÍNH CHÚC QUÝ THẦY CÔ MẠNH KHỎE
CHÚC CÁC EM HỌC TẬP TỐT