BÀI 12

QUYỀN VÀ NGHĨA VỤ
CỦA CÔNG DÂN TRONG HÔN NHÂN





Kiểm tra bài cũ
-Em hãy nêu vài tấm gương thanh niên đã phấn đấu vì sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc?
-Trách nhiệm của thanh niên trong sự nghiệp đổi mới đất nước hiện nay là gì?

Tổ chức Quốc tế về di dân (IOM) trích dẫn báo cáo của Bộ y tế và phúc lợi Hàn Quốc cho biết năm 2006 có 14% cô dâu di cư ở Hàn Quốc bị chồng lạm dụng thân thể và 31% bị chửi bới. Và mới đây, hoàn cảnh của 2 cô dâu Việt Nam lấy chồng Hàn Quốc: Trần Thị Thu An (22 tuổi ở Cần Thơ) bị rơi từ lầu cao xuống đất khi tìm cách thoát khỏi bàn tay bạo hành của chồng, Huỳnh Mai (20 tuổi quê ở Kiên Giang) bị chồng đánh đập đến chết khi đòi về Việt Nam thăm gia đình. Đây là hình ảnh của các cô gái mơ về "thiên đường ngoài biên giới" để đổi đời với những cuộc hôn nhân vội vàng và rồi rơi vào thảm cảnh như trên, mơ hoài về một cuộc sống hạnh phúc gia đình . . .
Bài 12
Quyền và nghĩa vụ của công dân
trong hôn nhân
I/ Tìm hiểu bài :
Truyện đọc : (SGK trang 40 - 41)
-"Chuyện của T"
-"Nỗi khổ của M"
ĐẶT VẤN ĐỀ
TRANG 40 – 41/SGK
Sau khi đọc phần Đặt vấn đề trong SGK, học sinh chia làm 4 nhóm thảo luận 4 câu hỏi sau :
Caâu 1: Nhöõng sai laàm veà hoân nhaân vaø tình yeâu qua “Chuyeän cuûa T”
Câu 2: Những sai lầm về hôn nhân, tình yêu qua "Nỗi khổ của M"
Câu 3: Hậu quả các nhân vật trong câu chuyện phải gánh chịu là gì?
Câu 4: Em rút ra được những bài học cho bản thân qua hai câu chuyện trên?
Những sai lầm
về tình yêu và hôn nhân
qua "Chuyện của T"

T học hết lớp 10, còn quá nhỏ để kết hôn

Bố mẹ T ham giàu ép T lấy chồng mà không có tình yêu

K ham chôi, löôøi bieáng, röôïu cheø.
Những sai lầm
về tình yêu và hôn nhân
qua "Nỗi khổ của M"
M siêng năng, đảm đang. Vì nhẹ dạ nên quan hệ trước hôn nhân dẫn đến có thai ngoài ý muốn
H trốn tránh trách nhiệm
Gia đình H không chấp nhận M
Hậu quả các nhân vật trong truyện phải gánh chịu
T làm lụng vất vả, buồn phiền vì chồng nên gầy yếu
K bỏ nhà đi chơi không quan tâm vợ con

M sinh con gái vất vả, kiệt sức nuôi con
Cha mẹ M hắt hủi, xóm giềng bạn bè cười chê
Bài học cần thiết
Tuổi nhỏ nên các em phải chú trọng vào việc học
Không nên yêu và kết hôn sớm

Tình yêu phải chân chính, hôn nhân phải đúng pháp luật

Cả hai trường hợp trên đều dẫn đến hậu quả xấu là sự bất hạnh trong đời sống hôn nhân :
Chuyện thứ I: Hôn nhân sai trái (tảo hôn và ép buộc không dựa trên cơ sở tình yêu chân chính )
Chuyện thứ II: Tình yêu mù quáng, nhẹ dạ và sự vô trách nhiệm trong tình yêu
Kết hôn khi chưa đủ tuổi gọi là tảo hôn.


"Lấy chồng từ thuở mười ba
Đến năm mười tám thiếp đà năm con
Ra đường thiếp hãy còn son
Về nhà thiếp đã năm con cùng chàng"
Các em hãy nêu hậu quả của các cuộc hôn nhân như trên ?
Cả vợ lẫn chồng chưa đủ hiểu biết, sức khoẻ, tiền của để đảm bảo cuộc sống gia đình. Trẻ sinh ra èo uột, không phát triển tốt, không được nuôi dạy tử tế .
Để ngăn chặn tình trạng này, năm 1959, Quốc hội nước Việt Nam Dân chủ Cộng hoà đã thông qua Luật Hôn nhân và Gia đình đầu tiên ở Việt Nam.
9/6/2000 Luật Hôn nhân và Gia đình đã được Quốc hội nước CHXHCN Việt Nam thông qua nhằm xây dựng, hoàn thiện và bảo vệ chế độ Hôn nhân và gia đình tiến bộ, no ấm, bình đẳng, hạnh phúc bền vững.
Thảo luận để hiểu
quan niệm đúng đắn
về tình yêu và hôn nhân
Cơ sở của tình yêu chân chính là gì?
-Sự quyến luyến đồng cảm giữa 2 người khác giới.
-Sự quan tâm, tin cậy, chân thành.
-Tình chung thuỷ
-Lòng vị tha
Những sai trái trong tình yêu là gì ?
-Yêu sớm
-Nhầm lẫn tình bạn với tình yêu
-Vụ lợi, ích kỉ trong tình yêu.
-Thô lỗ, nông cạn, cẩu thả trong tình yêu
Hôn nhân đúng pháp luật là hôn nhân như thế nào?
Là hôn nhân dựa trên cơ sở tình yêu chân chính
Hôn nhân trái pháp luật là hôn nhân như thế nào?
Hôn nhân không dựa trên cơ sở tình yêu chân chính, vì tiền,vì sắc đẹp, địa vị, bị ép buộc. . .
Nh?ng sai trái trong hôn nhân có xu hướng lan rộng, tăng nhanh. Thể hiện một lối sống thấp hèn, thực dụng, sống gấp của thanh niên hiện nay, sẽ dễ gây tan vỡ hạnh phúc gia đình và hậu quả tác trực tiếp lên con cái.
Tình yêu chân chính dẫn đến hôn nhân và cuộc sống gia đình hạnh phúc.
TÌM HIỂU NỘI DUNG BÀI HỌC
Hôn nhân là gì ?
Hôn nhân là sự liên kết đặc biệt giữa một nam và một nữ trên nguyên tắc bình đẳng, tự nguyện, được pháp luật thừa nhận
Em hiểu như thế nào là tự nguyện, bình đẳng, được pháp luật thừa nhận?
-Tự nguyện là không bị ép buộc .
-Bình đẳng là không "chồng chuá vợ tôi"
-Được pháp luật thừa nhận là có thủ tục đăng ký kết hôn tại UBND xã, phường
Ý nghĩa của tình yêu chân chính đối với hôn nhân?
-Cơ sở quan trọng của hôn nhân
-Chung sống lâu dài và xây dựng gia đình hoà hợp, hạnh phúc
II/Nội dung bài học:
1.Khái niệm:
Hôn nhân là sự liên kết đặc biệt giữa một nam và một nữ trên nguyên tắc bình đẳng, tự nguyện, được pháp luật thừa nhận
Ý nghĩa của tình yêu chân chính đối với hôn nhân:
-Cơ sở quan trọng của hôn nhân
-Chung sống lâu dài và xây dựng gia đình hoà hợp, hạnh phúc
Xác định đúng, sai trong quan niệm về hôn nhân và gia đình trong những câu sau đây
Cha mẹ đặt đâu con ngồi đấy.
b. Bồng bồng cõng chồng đi chơi
Đi đến chỗ lội đánh rơi mất chồng
Chị em ơi cho tôi mượn cái gàu sòng
Để tôi tát nước múc chồng tôi lên
c. Đồng vợ đồng chồng tát biển đông cũng cạn .

LUẬT HÔN NHÂN VÀ GIA ĐÌNH
Năm 1959, Quốc Hội nước Việt Nam Dân chủ Cộng hoà đã thông qua Luật Hôn nhân và gia đình đầu tiên ở Việt Nam
Sau khi đất nước được thống nhất, Quốc hội nước CHXHCN Việt Nam đã thông qua Luật hôn nhân và gia đình mới năm 1986. Ngày 9/6/2000, kì họp VII Quốc hội nước CHXHCN Việt Nam khóa X đã thông qua Luật hôn nhân và gia đình mới có hiệu lực từ ngày 1/1/2001. Luật gồm 13 chương, 110 điều, có nhiệm vụ xây dựng, hoàn thiện và bảo vệ chế độ Hôn nhân và gia đình tiến bô, xây dựng chuẩn mực pháp lí cho cách ứng xử của các thành viên trong gia đình, kế thừa , kế thừa và phát huy truyền thống tốt đẹp của gia đình Việt Nam, nhằm xây dựng gia đình no ấm, bình đẳng, tiến bộ, hạnh phúc, bền vững .

Tìm hiểu nguyên tắc cơ bản của chế độ Hôn nhân ở Việt Nam
Lớp chia làm 4 nhóm thảo luận 4 câu hỏi :

Câu 1: Những nguyên tắc cơ bản của chế độ Hôn nhân ở Việt Nam là gì?

Câu 2: Nêu những quyền và nghĩa vụ cơ bản của công dân trong Hôn nhân?

Câu 3: Pháp luật qui định như thế nào về quan hệ giữa vợ và chồng?

Câu 4: Công dân và học sinh thực hiện quyền và nghĩa vụ trong hôn nhân như thế nào?

2. Những qui định của pháp luật nước Việt Nam về Hôn nhân :
a.Nguyên tắc cơ bản của chế độ Hôn nhân ở Việt Nam hiện nay:

-Hôn nhân tự nguyện, tiến b?, một vợ một chồng vợ chồng bình đẳng.

-Nhà nước tôn trọng và bảo vệ về pháp lí cho công dân Việt Nam thuộc các dân tộc, các tôn giáo, giữa người theo tôn giáo với người không tôn giáo, giữa công dân Việt Nam với người nước ngoài.

-Thực hiện chính sách dân số và kế hoạch hoá gia đình.

b. Quyeàn vaø nghóa vuï cô baûn cuûa coâng daân trong hoân nhaân:
* Được kết hôn :

-Nam từ 20 tuổi trở lên, nữ từ 18 tuổi trở lên.
-Tự nguyện, không ép buộc, cưỡng ép hoặc cản trở.

* Cấm kết hôn :
-Người đang có vợ, có chồng.

-Người mất năng lực hành vi dân sự (tâm thần, mắc bệnh. . .)
-Người cùng dòng máu, trực hệ, giữa người có họ trong phạm vi 3 đời.
-Giữa cha mẹ nuôi với con nuôi, bố chồng với con dâu, mẹ vợ với con rể, bố dượng với con riêng của vợ, mẹ kế với con riêng của chồng.
-Giữa hai người cùng giới tính.

* Thủ tục kết hôn :
-Đăng kí kết hôn ở UBND xã, phường.
-Được cấp giấy chứng nhận kết hôn

c. Qui định của pháp luật về quan hệ giữa vợ và chồng :
-Vợ chồng bình đẳng với nhau, có nghĩa vụ và quyền ngang nhau về mọi mặt trong gia đình
-Vợ chồng phải tôn trọng danh dự, nhân phẩm và nghề nghiệp của nhau

3.Trách nhiệm của công dân-học sinh đối với quyền và nghĩa vụ trong hôn nhân :
-Có thái độ tôn trọng, nghiêm túc trong tình yêu và hôn nhân.
-Không vi phạm qui định của pháp luật về hôn nhân.

* Học sinh:
Đánh giá đúng bản thân, hiểu được nội dung, ý nghĩa của Luật Hôn nhân và gia đình. Thực hiện đúng trách nhiệm của bản thân, gia đình, xã hội.

Hỏi đáp về quyền và nghĩa vụ của công dân trong hôn nhân

Câu 1: Em hiểu thế nào là hôn nhân tự nguyện, tiến bộ?


Câu 2: Chính sách dân số, kế hoạch hoá gia đình của Nhà nước ta là gì?


Câu 3: Những điều kiện để được kết hôn là gì?


Câu 4: Pháp luật cấm kết hôn trong những trường hợp nào?


Câu 5: Thế nào là người mất năng lực hành vi dân sự?


Câu 6: Pháp luật qui định như thế nào về quyền và nghĩa của vợ và chồng?


Câu 7: Nêu những hành vi vi phạm pháp luật về Hôn nhân?


Câu 8: Vì sao pháp luật có những qui định về hôn nhân và gia đình chặt chẽ như vậy?


Những hành vi vi phạm pháp luật về hôn nhân : tảo hôn, lấy nhau không đăng kí kết hôn, lấy nhau trong những trường hợp cấm kết hôn. Qui định của pháp luật có ý nghĩa đảm bảo nguyên tắc cơ bản của Hôn nhân được thực hiện, đảm bảo sức khoẻ của công dân, nòi giống, truyền thống đạo đức của dân tộc.
Thảo luận về tình yêu tuổi học trò
Các em có nên yêu sớm khi đang ở lứa tuổi học trò không? Vì sao?
Không nên yêu sớm ở tuổi học trò. Tác hại diễn ra trước mắt và cả tương lai: ảnh hưởng không tốt đến học tập và rèn luyện, dễ mắc sai lầm( ngộ nhận, nhẹ dạ. . .), có thể hỏng cả tương lai : kết hôn sớm, sinh con sớm ảnh hưởng đến sức khoẻ, cản trở sự tiến bộ của bản thân, gánh nặng gia đình, cộng đồng . . .
Trò chơi: "Ai nhanh hơn"

Luật chơi: Yêu cầu của trò chơi là xác định ý kiến đưa ra đúng hay sai một cách nhanh nhất.
Mỗi câu chỉ 1 người trả lời, trả lời đúng được 10 điểm, sai không được điểm
Được kết hôn khi nam nữ đủ 18 tuổi trở lên.
ĐÚNG
Cha mẹ có quyền quyết định việc hôn nhân của con
SAI
Không nên yêu sớm vì sẽ dẫn đến kết hôn sớm
ĐÚNG
Kết hôn là việc của đôi nam nữ, không ai có quyền can thiệp
ĐÚNG
Kết hôn khi nam 20 tuổi, nữ 18 tuổi trở lên
ĐÚNG
Cần lắng nghe ý kiến của cha mẹ trong việc chọn bạn đời
ĐÚNG
Cấm kết hôn giữa những người cùng họ trong phạm vi 5 đời
SAI
Kết hôn do nam nữ tự nguyện quyết định, trên cơ sở tình yêu chân chính
ĐÚNG
Người chồng có quyền quyết định mọi việc trong gia đình
SAI
Cha mẹ có quyền hướng dẫn con trong việc chọn bạn đời
ĐÚNG
Được kết hôn giữa những người cùng giới tính
SAI
Kết hôn sớm và mang thai sớm có hại cho sức khoẻ của cả mẹ và con
ĐÚNG
Gia đình chỉ hạnh phúc khi được xây dựng trên cơ sở tình yêu chân chính
ĐÚNG
Lấy vợ, lấy chồng con nhà giàu mới hạnh phúc
SAI
Học sinh ở độ tuổi trăng tròn - giai đoạn đẹp nhất của cuộc đời mỗi người. Nhằm tránh những sai lầm từ lúc bắt đầu yêu và hôn nhân các em phải hiểu về cuộc sống hôn nhân và gia đình thông qua luật hôn nhân và gia đình, những qui định của pháp luật về hôn nhân để sau này có một tình yêu, một gia đình hạnh phúc, bền vững.
Học sinh về nhà làm BT 2, 3, 4 SGK (trang 43, 44)
Sưu tầm những câu ca dao, tục ngữ về hôn nhân và gia đình
Xem trước bài 13
DẶN DÒ