Tiết 37, 38: Bài 29. Khái quát sinh trưởng và
phát triển ở sinh vật
I. Khái niệm sinh trưởng, phát triển và
mối quan hệ giữa sinh trưởng, phát
triển ở sinh vật.

* Khái niệm sinh trưởng :
Ví dụ:
Sinh Trưởng
Gà con mới nở nặng 200g

Gà trống, mái sau 4 tháng nặng 2kg

Sinh Trưởng
Chó con mới sinh nặng 500g

Chó trưởng thành sau 6 tháng nặng 3kg

Nhận xét sự biến đổi về kích thước và khối lượng từ gà con thành gà trưởng
thành, từ chó con thành chó trưởng thành ?

Nhận xét sự biến đổi từ trứng thành gà con
đến gà trưởng thành?

Mô
tả các
hiệu
thểGiai đoạn sinh trưởng (cây con -> cây trưởng
Hình 29.1.
Hoadấu
hướng
dương:
thành)
và giai
phát triển
hiện sự
sinhđoạn
trưởng,
phát(cây ra hoa -> Tạo quả -> Hạt)
-triển
Con gà:
triển (trứng thụ tinh -> gà con). Giai đoạn sinh
ở Giai
câyđoạn
hoapháthướng
trưởng (gà con -> gà trưởng thành).
dương và con gà. Những
biến đổi nào diễn ra trong
đời sống của chúng thể
hiện sự phát triển?

I. Khái niệm sinh trưởng, phát triển và mối quan hệ giữa sinh trưởng, phát
triển ở sinh vật.

H1. Tìm hiểu về sinh trưởng, phát triển ở sinh vật
Bản chất
Sinh
thức
trưởng Hình
biểu hiện
Phát
triển

Bản chất
Hình
thức
biểu hiện

Mối quan hệ giữa sinh
trưởng và phát triển

 

H1. Tìm hiểu về sinh trưởng, phát triển ở sinh vật
Sinh
trưởng
Phát
triển

Bản chất

Sự tăng lên về số lượng và kích thước của tế bào.

Hình thức biểu  
Sự tăng về kích thước và khối lượng cơ thể
hiện
Bản chất

Hình thức biểu
hiện
Mối quan hệ giữa sinh
trưởng và phát triển

Những biến đổi diễn ra trong đời sống của một cá thể
Biểu hiện ở ba quá trình:
+ sinh trưởng
+ phân hóa (biệt hóa)
+ phát sinh hình thái cơ quan và cơ thể
- Liên quan mật thiết và liên quan đến môi trường
sống.
- Sự sinh trưởng tạo tiền đề cho phát triển.
- Nếu không có sinh trưởng thì không có phát triển
và ngược lại.

I. Khái niệm sinh trưởng, phát triển và mối quan hệ giữa sinh trưởng,
phát triển ở sinh vật.

? Nêu khái niệm về sinh trưởng và phát triển
- Sinh trưởng ở sinh vật là quá trình tăng về kích thước,
khối lượng của cơ thể do tăng số lượng và kích thước của tế
bào, làm cơ thể lớn lên. VD.
- Phát triển ở sinh vật là quá trình biến đổi tạo nên các tế
bào, mô, cơ quan và hình thành chức năng mới ở các giai
đoạn. VD.

I. Khái niệm sinh trưởng, phát triển và mối quan hệ giữa sinh
trưởng, phát triển ở sinh vật.

? Nêu mối quan hệ giữa sinh trưởng và phát triển?

- Sinh trưởng và phát triển có liên quan mật thiết
với nhau, nối tiếp, xen kẽ nhau. Sinh trưởng là
cơ sở cho phát triển. Phát triển làm thay đổi và
thúc đẩy sinh trưởng.

II. Các nhân tố chủ yếu ảnh hưởng đến sinh
trưởng và phát triển ở sinh vật
- Các nhân tố chủ yếu ảnh
hưởng đến sinh trưởng và phát
triển ở sinh vật gồm:
+ Chất dinh dưỡng
+ Nước
+ Nhiệt độ
+ Ánh sáng

1. Ảnh hưởng của chất dinh dưỡng

Dinh dưỡng là nhân
tố có ảnh hưởng như
thế nào đến sự sinh
trưởng và phát triển
của sinh vật?

Em có suy nghĩ gì về hình ảnh trên ?

II. Các nhân tố chủ yếu ảnh hưởng đến sinh trưởng và phát triển ở sinh vật

1. Ảnh hưởng của chất dinh dưỡng
- Cơ thể thiếu hoặc thừa chất dinh dưỡng sẽ ảnh hưởng đến tốc độ
sinh trưởng và phát triển của sinh vật qua các giai đoạn.
- Ở động vật, nếu thiếu các chất dinh dưỡng, đặc biệt là protein,
động vật sẽ chậm lớn, gầy yếu, sức đề kháng kém.
- Ở thực vật, nếu thiếu các nguyên tố khoáng, đặc biệt là nitrogen,
quá trình sinh trưởng sẽ bị ức chế, thậm chí có thể bị chết.

II. Các nhân tố chủ yếu ảnh hưởng đến sinh trưởng và phát triển ở sinh vật
2. Ảnh hưởng của nước

- Nước là thành phần cấu tạo của tế bào nên nước ảnh
hưởng đến các quá trình phân chia và dãn dài của tế bào
thực vật.
- Nước cần cho các sinh vật sinh trưởng và phát triển.
Thiếu nước, các loài sinh vật sinh trưởng và phát triển
chậm hoặc bị chết.

II. Các nhân tố chủ yếu ảnh hưởng đến sinh trưởng và phát triển ở sinh vật
3. Ảnh hưởng của nhiệt độ

Quan sát hình sau, dựa
vào đường cong của đồ
thị trong hình để giải
thích ảnh hưởng của
nhiệt độ đến sự sinh
trưởng và phát triển của
cá rô phi?

II. Các nhân tố chủ yếu ảnh hưởng đến sinh trưởng và phát triển ở sinh vật
3. Ảnh hưởng của nhiệt độ

- Mỗi loài sinh vật sinh trưởng và phát triển tốt trong điều kiện
nhiệt độ môi trường thích hợp. Nhiêt độ quá cao hoặc quá thấp
có thể làm chậm quá trình sinh trưởng và phát triển của sinh vật
hoặc làm chết sinh vật.
- Ở thực vật,nhiệt độ ảnh hưởng đến sự nảy mầm của hạt, sự lớn
lên của cây, ra hoa,... Ví dụ: Các loại rau bắp cải, su hào, củ cải
phát triển tốt ở 13 - 15 °C; Các loại đậu đỗ, bầu bí, cà chua sinh
trưởng và phát triển tốt ở 15 -30 °C.
- Ở động vật,nhiệt độ ánh hưởng đến chu kì sống, tỉ lệ nở của
trứng, tỉ lệgiới tính,..

II. Các nhân tố chủ yếu ảnh hưởng đến sinh trưởng và phát triển ở sinh vật
4. Ảnh hưởng của ánh sáng

- Ánh sáng ảnh hưởng trực tiếp đến sinh trưởng và phát triển
của thực vật thông qua quá trình quang hợp và gián tiếp ảnh
hưởng đến chu kì thời gian, từ đó tác động đến thời gian ra
hoa và phát sinh hình thái của thực vật.
- Vai trò của ánh sáng đối với động vật: ánh sáng gián tiếp
ảnh hưởng đến sự hấp thụ calcium để hình thành xương, từ
đó tác dộng đến sự sinh trưởng của cơ thể.

H3. Nếu động vật không được cung cấp thức ăn, còn thực vật không được cung cấp chất
khoáng thì cơ thể thực vật và động vật sẽ như thế nào?
H4. Nước là thành phần cấu tạo của tế bào nên nước ảnh hưởng đến các quá trình phân chia
và dãn dài của tế bào thực vật. Thiếu nước sẽ ảnh hưởng như thế nào đến quá trình sinh
trưởng và phát triển của sinh vật?
H5. Quan sát hình sau, dựa vào đường cong của đồ thị trong hình để giải thích ảnh hưởng
của nhiệt độ đến sự sinh trưởng và phát triển của cá rô phi?

H6. Nêu vai trò của ánh sáng đối với sự sinh trưởng và phát triẻn của thực vật và động vật?