Tuần thứ 2:
KHÁI QUÁT VĂN HỌC DÂN GIAN VIỆT NAM
NỘI DUNG BÀI HỌC
Khái niệm VHDG
I.Đặc trưng cơ bản của VHDG
II.Hệ thống thể loại của VHDG
III.Những giá trị cơ bản của VHDG
Khái quát văn học dân gian Việt Nam
* Khái niệm
VHDG là:
TPNT ngôn từ truyền miệng
SP của quá trình sáng tác tập thể
Nhằm MĐ phục vụ trực tiếp cho các SH khác nhau trong đời sống cộng đồng.
Thế nào là VHGD?
ĐẶC TRƯNG CƠ BẢN CỦA VĂN HỌC DÂN GIAN
I
ĐIÊU KHẮC DÂN GIAN
HỘI HỌA DÂN GIAN
ÂM NHẠC DÂN GIAN
ĐẶC TRƯNG CƠ BẢN CỦA VĂN HỌC DÂN GIAN
I
1. Tính truyền miệng
Lưu truyền bằng hình thức truyền miệng
- Truyền miệng theo hai hình thức: Không gian và thời gian
- Truyền miệng thông qua diễn xướng dân gian
ĐẶC TRƯNG CƠ BẢN CỦA VĂN HỌC DÂN GIAN
I
2. Tính tập thể
Quá trình sáng tác tập thể:
cá nhân -> tập thể
Phục vụ sinh hoạt cộng đồng
Khái quát văn học dân gian Việt Nam
- Cơ chế sáng tác tập thể:



Người khác lưu truyền và sáng tạo.

- Mọi người có quyền tu bổ chỉnh sửa sáng tác dân gian.
Một người khởi xướng
 Tác phẩm hình thành
Tập thể tiếp nhận
thể hiện sự gắn bó mật thiết của văn học dân gian với các sinh hoạt khác của cộng đồng.
Khái quát văn học dân gian Việt Nam
là những đặc trưng cơ bản
chi phối, xuyên suốt quá trình sáng tạo và lưu truyền tác phẩm văn học dân gian,
Tính truyền miệng và
tính tập thể
=> Tính truyền miệng và tập thể giúp tác phẩm VHDG ngày càng phong phú, đa dạng, sinh động hơn.
=> TÍNH DỊ BẢN
Gió đưa gió đẩy về rẫy ăn còng
Về sông ăn cá về đồng ăn cua
………………………
Gió đưa gió đẩy về rẫy ăn còng
Về kinh ăn cá về đồng ăn cua
…………………………
Gió đưa gió đẩy về rẫy ăn còng
Về bưng ăn ốc về đồng ăn cua
Dạy con từ thuở còn thơ
Dạy vợ từ thuở bơ vơ mới về


Dạy con từ thuở còn thơ
Dạy vợ từ thuở ban sơ mới về
 
II. HỆ THỐNG THỂ LOẠI CỦA VĂN HỌC DÂN GIAN VIỆT NAM
Thần thoại
Sử thi
Truyền thuyết
Truyện cổ tích
Truyện cười
Truyện ngụ ngôn
Truyện thơ
Vè
- Ca dao
Câu đố
Tục ngữ
- Chèo
Khái quát văn học dân gian Việt Nam
=> Rất phong phú và đa dạng,
Sử thi
Truyền thuyết
Truyện cổ tích
Ca dao
- Các thể loại cần chú ý:
1. Sử Thi
Một ngôi đền Ấn Độ
Nhà Rông
Khái quát văn học dân gian Việt Nam
Là tác phẩm tự sự dân gian có quy mô lớn, sử dụng ngôn ngữ có vần nhịp, xây dựng những hình tượng nghệ thuật hoành tráng, hào hùng để kể về một hoặc nhiều biến cố lớn diễn ra trong đời sống cộng đồng của cư dân cổ đại.
2. Truyền thuyết
Cổ Loa
Là tác phẩm tự sự dân gian kể về sự kiện và nhân vật lịch sử (hoặc có liên quan đến lịch sử) theo xu hướng lí tưởng hoá, qua đó thể hiện sự ngưỡng mộ và tôn vinh của nhân dân đối với những người có công với đất nước, dân tộc hoặc cộng đồng cư dân của một vùng.
Khái quát văn học dân gian Việt Nam
Là tác phẩm tự sự dân gian
mà cốt truyện và hình tượng
được hư cấucó chủ định kể
về số phận bình thường
trong xã hội, thể hiện tinh thần
nhân đạo và lạc quan
của nhân dân lao động.
3. Truyện cổ tích
Thị rụng bị bà Bà để bà ngửi
chứ bà không ăn (Tấm Cám)
Khái quát văn học dân gian Việt Nam
4. Ca dao
Là lời thơ trữ tình dân gian,
thường kết hợp với âm nhạc
khi diễn xướng
được sáng tác nhằm diễn tả
thế giới nội tâm
của con người.
Thân em như tấm lụa đào
Phất phơ giữa chợ biết vào tay ai
Khái quát văn học dân gian Việt Nam
III. GIÁ TRỊ CƠ BẢN CỦA VĂN HỌC DÂN GIAN
Giá trị nhận thức
Giá trị
giáo dục
Giá trị thẩm mĩ
Khái quát văn học dân gian Việt Nam
Văn học dân gian là kho tri thức phong phú
về đời sống các dân tộc.
+ Tri thức trong văn học dân gian: thuộc mọi lĩnh vực
của đời sống, phần lớn là kinh nghiệm lâu đời được
nhân dân đúc kết từ thực tiễn, thể hiện thái độ
quan điểm nhận thức của nhân dân
+ Các tri thức đó được trình bày bằng ngôn ngữ nghệ
thuật đầy sức hấp dẫn nên dễ phổ biến và tiếp thu.
1. Giá trị nhận thức
Khái quát văn học dân gian Việt Nam
Có giá trị giáo dục sâu sắc về đạo lí làm người
+ Giáo dục tinh thần lạc quan, nhân đạo.
+ Hình thành phẩm chất tốt đẹp: lòng yêu quê
hương đất nước, những đức tính vị tha…
2. Giá trị giáo dục
Khái quát văn học dân gian Việt Nam
3. Giá trị thẩm mĩ
Là những tác phẩm mẫu mực về nghệ thuật
do được thử thách qua thời gian
khiến cho “từ đứa trẻ đầu xanh
đến cụ già tóc bạc đều truyền tụng và yêu dấu”
Khái quát văn học dân gian Việt Nam
1. TRI THỨC
2. GIÁO DỤC
Tự nhiên
Xã hội
Con người
3. THẨM MỸ
Tinh thần nhân đạo
Phẩm chất truyền thống
Hình mẫu của cái đẹp
Hướng đến cái đẹp
IV. Tổng kết
- Trong nhiều thế kỉ khi văn học viết mới hình thành văn học dân gian đóng vai trò chủ đạo.
- Khi văn học viết phát triển, văn học dân gian là nguồn nuôi dưỡng, cơ sở của văn học viết.
- Góp phần làm cho văn học Việt Nam trở nên phong phú đa dạng và đậm đà bản sắc dân tộc.
Khái quát văn học dân gian Việt Nam