Chào mừng thầy cô
và các em!
Đây là những câu chuyện nào?
Đuổi hình bắt chữ
Chuồn chuồn bay thấp thì mưa
Bay cao thì nắng, bay vừa thì râm
Trò chơi tên gì?
5
Tiết 4
KHÁI QUÁT VĂN HỌC DÂN GIAN VIỆT NAM
Nội

dung
chính
I- Khái niệm văn học dân gian
II- Những đặc trưng cơ bản của VHDG
III- Hệ thống thể loại của VHDG
IV- Những giá trị cơ bản của VHDG
I. Khái niệm văn học dân gian

Văn học dân gian là gì?
VHDG là những tác phẩm nghệ thuật ngôn từ truyền miệng, sản phẩm của quá trình sáng tác tập thể nhằm mục đích phục vụ trực tiếp cho các sinh hoạt khác nhau trong đời sống cộng đồng.
Đặc trưng
là những tác phẩm nghệ thuật ngôn từ truyền miệng.
là sản phẩm của quá trình sáng tạo tập thể.
II- Những đặc trưng cơ bản của VHGD
Thảo luận nhóm
II- Những đặc trưng cơ bản của VHGD
1
2

- Hiểu như thế nào về tác phẩm ngôn từ nghệ thuật ?
- Thế nào là tính truyền miệng?
- Quá trình truyền miệng thông qua hình thức nào?
- Thế nào là sáng tác tập thể?
- Mô tả quá trình sáng tác thành sản phẩm tập thể bằng sơ đồ?
- Chuẩn bị một tiết mục dân gian?
1. Văn học dân gian là những tác phẩm nghệ thuật ngôn từ truyền miệng (tính truyền miệng)




“Thuyền về có nhớ bến chăng
Bến thì một dạ khăng khăng đợi thuyền”

=> Đa nghĩa, giàu hỉnh ảnh và màu sắc biểu cảm.
Văn học dân gian là những tác phẩm nghệ thuật ngôn từ truyền miệng (tính truyền miệng)
- VHDG là những tác phẩm nghệ thuật ngôn từ:

- VHDG là những tác phẩm nghệ thuật ngôn từ:
+ Tác phẩm nghệ thuật ngôn từ là tác phẩm xây dựng bằng chất liệu ngôn từ nghệ thuật
+ Ngôn từ nghệ thuật: là ngôn ngữ đã được lựa chọn, gia công, tổ chức một cách khéo léo, tinh vi.
VD: Câu ca, truyện cổ tích,..
- VHDG tồn tại và phát triển nhờ truyền miệng.
+ Tính truyền miệng: ghi nhớ bằng nhập tâm và phổ biến bằng lời nói hoặc trình diễn cho người khác nghe xem
+ Chưa có chữ viết: lưu truyền qua không gian
lưu truyền theo thời gian
+ Có chữ viết: tính truyền miệng tiếp tục tồn tại
+ Truyền miệng thể hiện trong quá trình diễn xướng
Ví dụ 1:
“ Gió đưa cành trúc la đà
Tiếng chuông Trấn Võ canh gà Thọ Xương”
(Hà Nội)
“ Gió đưa cành trúc la đà
Tiếng chuông Thiên Mụ canh gà Thọ Xương”
(Huế)
Ví dụ 2:
“ Đường vô xứ Huế quanh quanh
Non xanh nước biếc như tranh họa đồ”
(Huế)
“ Đường vô xứ Nghệ quanh quanh
Non xanh nước biếc như tranh họa đồ”
(Nghệ)
“ Đường vô xứ Lạng quanh quanh
Non xanh nước biếc như tranh họa đồ”
(Lạng Sơn)
16
2. Văn học dân gian là sản phẩm của quá trình sáng tạo tập thể
- Tính tập thể: là sản phẩm sáng tạo của nhiều người
+ Bài ca dao: Con cò bay lả, bay la
Bay từ cửa phủ bay ra cánh đồng

Hay: Con cò bay lả, bay la
Bay từ cổng phủ bay về Đồng Đăng
- Ví dụ:
+ Bài thơ trong sgk ngữ văn 9, tập 2: bài Con cò của Chế Lan Viên:
Con cò bay la
Con cò bay lả
Con cò cổng phủ
Con cò Đồng đăng
2. VHDG là sản phẩm của quá trình sáng tác tập thể
Tính truyền miệng và tính tập thể là những đặc trưng cơ bản của VHDG, thể hiện sự gắn bó mật thiết với các sinh hoạt trong cộng đồng
Trong đời sống lao động: hò chèo thuyền, hò kéo lưới,..
Trong đời sống gia đình: hát ru,…
Trong lễ hội: hát quan họ,…
Trong hoạt động vui chơi giải trí: hát đồng dao,…
Ca trù
Chèo
Quan họ
Cải lương
Các hình thức diễn xướng



Câu 1. Văn học dân gian là gì?
A. Là những tác phẩm văn học viết về nhân dân, phục vụ cho nhân dân.
B. Là những tác phẩm nghệ thuật ngôn từ truyền miệng, sản phẩm của quá trình sáng tác tập thể nhằm mục đích phục vụ trực tiếp cho các sinh hoạt khác nhau trong đời sống cộng đồng.
C. Cả A và B đều đúng.
D. Cả A và B đều sai.
Luyện tập
Câu 2 : Trong những câu sau câu nào nêu khái niệm đúng nhất về văn học dân gian?
A.Văn học dân gian là những sáng tác cá nhân, truyền miệng, lưu truyền trong nhân dân.
B.Văn học dân gian là những sáng tác tập thể, truyền miệng, lưu truyền trong nhân dân.
C. Văn học dân gian là những sáng tác tập thể, mang tính sáng tạo của cá nhân cao.
D. Văn học dân gian là những sáng tác tập thể, lưu truyền trong nhân dân, mang dấu ấn cá nhân.
Câu 3. Điểm nào dưới đây nói không đúng về tính truyền miệng của văn học dân gian?
A. Văn học dân gian tồn tại, lưu hành theo phương thức truyền miệng.
B. Văn học dân gian truyền miệng từ người này sang người khác.
C. Văn học dân gian truyền miệng qua các thế hệ và các địa phương khác nhau
D. Quá trình truyền miệng kết thúc khi tác phẩm văn học dân gian đã được ghi chép lại.
D
Câu 4. Quá trình sáng tác tập thể của văn học dân gian diễn ra như thế nào?
A. Nhiều người cùng họp lại để sáng tác, mỗi người sáng tác một phần của tác phẩm.
B. Ban đầu do một người sáng tác nên, sau đó những người khác tiếp tục lưu truyền và sáng tác lại làm cho tác phẩm biến đổi dần.
C. Cả A và B đều đúng.
D. Cà A và B đều sai.
B
Câu 5 : Về phương diện hình thức, văn học dân gian.....
A. có cách phản ánh hiện thực một cách kì ảo.
B. thường có nhiều dị bản.
C. là tiếng nói chung của một cộng đồng.
D. thường có nhiều cốt truyện, tình tiết, sự kiện…được lặp đi, lặp lại.
C

Câu 6 : Về phương diện nội dung, văn học dân gian.....
A. thường có nhiều dị bản.
B. có cách phản ánh hiện thực một cách kì ảo.
C. có nhiều cốt truyện, tình tiết, sự kiện…được lặp đi, lặp lại.
D. là tiếng nói chung của một cộng đồng.

Câu 7 : Những tác phẩm sau, tác phẩm nào không phải là tác phẩm văn học dân gian?
A. Truyện người con gái Nam Xương
C. Thánh Gióng
B. Cây tre trăm đốt
D. Chuyện chàng Cóc
Cảm ơn các thầy cô và các em!