Tiết 1+2
KHÁI QUÁT VĂN HỌC VIỆT NAM TỪ CÁCH MẠNG THÁNG TÁM NĂM 1945 ĐẾN HẾT THẾ KỈ XX

Người soạn: Trần Thị Nguyên Thoa
Tổ Ngữ văn, Trường THPT Núi Thành
Năm học: 2021 - 2022
“Làng” (Kim Lân)
Thuộc chặng đường từ năm 1945 đến 1954
“Người lái đò Sông Đà” (Nguyễn Tuân)
Thuộc chặng đường từ năm 1965 đến 1975
“Chiếc lược Ngà” (Nguyễn Quang Sáng)
Thuộc chặng đường từ năm 1955 đến 1964
Tiết 1,2 KHÁI QUÁT VĂN HỌC VIỆT NAM TỪ CÁCH MẠNG THÁNG TÁM
1945 ĐẾN HẾT THẾ KỈ XX

HOẠT ĐỘNG I: KHỞI ĐỘNG: Nối các cột để có đáp án đúng
KHÁI QUÁT VHVN TỪ CÁCH MẠNG THÁNG TÁM NĂM 1945 ĐẾN NĂM 1975
Vài nét về hoàn cảnh lịch sử, xã hội, văn hoá: SGK
Lưu ý: nhà văn kiểu mới: nhà văn – chiến sĩ
Tiết 1,2 KHÁI QUÁT VĂN HỌC VIỆT NAM TỪ CÁCH MẠNG THÁNG TÁM
NĂM 1945 ĐẾN HẾT THẾ KỈ XX


Chính phủ nước Việt Nam dân chủ Cộng hoà, ngày 3/11/1946.
Một vài hình ảnh về hoàn cảnh lịch sử, xã hội, văn hóa ở thời kì này:
Phong trào chống Phát xít
Phong trào bình dân học vụ

Tiết 1,2 KHÁI QUÁT VĂN HỌC VIỆT NAM TỪ CÁCH MẠNG THÁNG TÁM
1945 ĐẾN HẾT THẾ KỈ XX

I. KHÁI QUÁT VHVN TỪ CÁCH MẠNG THÁNG TÁM NĂM 1945 ĐẾN NĂM 1975
2.Quá trình phát triển và những thành tựu chủ yếu
a. Những chặng đường phát triển
a 1: Từ năm 1945 đến năm 1954: văn học thời kì kháng chiến chống
thực dân Pháp
* Lịch sử:
- Đất nước vừa giành độc lập.
Tiến hành cuộc k/c chống Pháp.
* Văn học:

1945 đến 1954
Chặng đường
Chủ đề chính
Thành tựu
Tác giả tiêu biểu
BẢNG HỆ THỐNG VĂN HỌC GIAI ĐOẠN 1945 – 1954 (HS dựa vào sgk tự hoàn thiện)

Tiết 1,2 KHÁI QUÁT VĂN HỌC VIỆT NAM TỪ CÁCH MẠNG THÁNG TÁM
1945 ĐẾN HẾT THẾ KỈ XX

I. KHÁI QUÁT VHVN TỪ CÁCH MẠNG THÁNG TÁM NĂM 1945 ĐẾN NĂM 1975
2.Quá trình phát triển và những thành tựu chủ yếu
a. Những chặng đường phát triển
a 2: Từ năm 1955 đến năm 1964: văn học trong những năm xây
dựng chủ nghĩa xã hội ở miền Bắc và đấu tranh thống nhất đất nước ở miền Nam
Lịch sử:
- Xây dựng CNXH ở miền Bắc.
- Đấu tranh thống nhất đất nước.
* Văn học:

1955 đến 1964
Chặng đường
Chủ đề chính
Thành tựu
Tác giả tiêu biểu
BẢNG HỆ THỐNG VĂN HỌC GIAI ĐOẠN 1955 – 1964 (HS dựa vào sgk tự hoàn thiện)

Tiết 1,2 KHÁI QUÁT VĂN HỌC VIỆT NAM TỪ CÁCH MẠNG THÁNG TÁM
1945 ĐẾN HẾT THẾ KỈ XX

I. KHÁI QUÁT VHVN TỪ CÁCH MẠNG THÁNG TÁM NĂM 1945 ĐẾN NĂM 1975
2.Quá trình phát triển và những thành tựu chủ yếu
a. Những chặng đường phát triển
a 3: Từ năm 1965 đến năm 1975: văn học thời kì chống Mĩ cứu nước
Lịch sử:
-Ngày 5.8.1964 - dân quân miền Bắc bắn rơi máy bay của Mỹ, Sự nổi dậy của Điện
Biên Phủ trên không - HN - chiến dịch HCM.
- Thời kì k/c chống Mĩ ác liệt.
* Văn học:

1965 đến 1975
Chặng đường
Chủ đề chính
Thành tựu
Tác giả tiêu biểu
BẢNG HỆ THỐNG VĂN HỌC GIAI ĐOẠN 1965 – 1975 (HS dựa vào sgk tự hoàn thiện)

Tiết 1,2 KHÁI QUÁT VĂN HỌC VIỆT NAM TỪ CÁCH MẠNG THÁNG TÁM
1945 ĐẾN HẾT THẾ KỈ XX

I. KHÁI QUÁT VHVN TỪ CÁCH MẠNG THÁNG TÁM NĂM 1945 ĐẾN NĂM 1975
2.Quá trình phát triển và những thành tựu chủ yếu
b. Những thành tựu và hạn chế

+ Thực hiện xuất sắc nhiệm vụ lịch sử giao phó, thể hiện hình ảnh con người VN trong chiến đấu và lao động.
+ Tiếp nối và phát huy những truyền thống tư tưởng lớn của dân tộc: truyền thống yêu nước, truyền thống nhân đạo và chủ nghĩa anh hùng.
+ Những thành tựu nghệ thuật lớn về thể loại, về khuynh hướng thẩm mĩ, về đội ngũ sáng tác, đặc biệt là sự xuất hiện những tác phẩm lớn mang tầm thời đại.
+ Tuy vậy, văn học thời kì này vẫn có những hạn chế nhất định: giản đơn, phiến diện, công thức…


I. KHÁI QUÁT VHVN TỪ CÁCH MẠNG THÁNG TÁM NĂM 1945 ĐẾN NĂM 1975
Câu hỏi kiểm tra ? Khuynh hướng sử thi được biểu hiện ntn ở đề tài trong t/p VH từ 1945 đến năm 1975? Chứng minh?
Vài nét về hoàn cảnh lịch sử, xã hội, văn hoá
2.Quá trình phát triển và những thành tựu chủ yếu
3. Những đặc điểm cơ bản của VHVN từ năm 1945 đến năm 1975.
a. Nền văn học phục vụ cách mạng, cổ vũ chiến đấu.
b. Một nền văn học hướng về đại chúng.

c. Một nền văn học mang khuynh hướng sử thi và cảm hứng lãng mạn (sgk)
? Đại chúng có vai trò như thế nào trong nền văn học giai đoạn 1945 - 1975?

*. Nền văn học hướng về đại chúng
- Đại chúng: vừa là đối tượng phản ánh, vừa là đối tượng phản ánh của văn học. Cái nhìn mới của người sáng tác về nhân dân. Đất Nước là của nhân dân.
- Nội dung: quan tâm nhân dân; phản ánh nỗi bất hạnh cuộc đời cũ, niềm vui cuộc đời mới, khả năng cách mạng...
- Hình thức: ngắn gọn, ngôn ngữ bình dị...
?
* Nền văn học chủ yếu mang khuynh hướng sử thi và cảm hứng lãng mạn:
Khuynh hướng sử thi:
+ Đề tài: cộng đồng
+ Nhân vật chính: tiêu biểu.
+ Lời văn; ngợi ca.
Cảm hứng lãng mạn
- Biểu hiện:
+ Ngợi ca cuộc sống mới, con người mới, hướng về cái đẹp
+ Ca ngợi chủ nghĩa anh hùng CM và tin tưởng vào tương lai tươi sáng của dân tộc.
Khuynh hướng sử thi kết hợp với cảm hứng lãng mạn:
? Khuynh hướng sử thi được biểu hiện ntn ở đề tài trong t/p VH từ 1945 đến năm 1975? Chứng minh?
KHÁI QUÁT VĂN HỌC VIỆT NAM TỪ CÁCH MẠNG
THÁNG TÁM NĂM 1945 ĐẾN HẾT THẾ KỶ XX
II. VÀI NÉT KHÁI QUÁT VHVN TỪ NĂM 1975 ĐẾN HẾT TK XX:
1. Hoàn cảnh lịch sử, xã hội, văn hoá: (sgk)
- 1975 - 1985: nước nhà hoàn toàn độc lập, thống nhất ta nhưng gặp phải những khó khăn thử thách mới.
- Từ 1986: Đảng đề xướng và lãnh đạo công cuộc đổi mới toàn diện.
+ Kinh tế: Chuyển sang kinh tế thị trường.
+ Văn hoá: Tiếp xúc rộng rãi với nhiều nước trên thế giới.
? Hãy tóm tắt những nét chính về tình hình lịch sử, xã hội, văn hoá thời kì văn học này?
Tiết 1,2 KHÁI QUÁT VĂN HỌC VIỆT NAM TỪ CÁCH MẠNG THÁNG TÁM NĂM 1945 ĐẾN HẾT THẾ KỶ XX
II. VÀI NÉT KHÁI QUÁT VHVN TỪ NĂM 1975 ĐẾN HẾT TK XX:
1. Hoàn cảnh lịch sử, xã hội, văn hoá:
?Tìm hiểu một số tác phẩm tiêu biểu trong thời kì này để làm rõ sự chuyển biến của văn học: từ cái ta sang cái tôi?
2. Những chuyển biến và một số thành tựu ban đầu
- Những chuyển biến ban đầu: Hai cuộc kháng chiến kết thúc, văn học của caí ta cộng đồng bắt đầu chuyển hướng về với cái tôi muôn thuở.
- Thành tựu cơ bản nhất của văn học thời kì này chính là ý thức về sự đổi mới, sáng tạo trong bối cảnh mới của đời sống.
Các tác phẩm, tác giả tiêu biểu: (Sgk + tự tìm hiểu thêm)
KHÁI QUÁT VĂN HỌC VIỆT NAM TỪ CÁCH MẠNG
THÁNG TÁM NĂM 1945 ĐẾN HẾT THẾ KỶ XX
III. KẾT LUẬN
- VHVN từ CM tháng Tám 1945-1975 hình thành và phát triển trong một hoàn cảnh đặc biệt, trải qua 3 chặng, mỗi chặng có những thành tựu riêng, có 3 đăc điểm cơ bản...
- Từ sau 1975, nhất là từ năm 1986, VHVN bước vào thời kì đổi mới, vận động theo hướng dân chủ hoá, mang tính nhân bản, nhân văn sâu sắc; có tính chất hướng nội, quan tâm đến số phận cá nhân trong hoàn cảnh phức tạp của cuộc sống đời thường, có nhiều tìm tòi đổi mới về nghệ thuật.
KHÁI QUÁT VĂN HỌC VIỆT NAM TỪ CÁCH MẠNG
THÁNG TÁM NĂM 1945 ĐẾN HẾT THẾ KỶ XX
HOẠT ĐỘNG 3: LUYỆN TẬP:
HS thảo luận trong nhóm, hoặc làm việc với các bạn trên zalo, facebook.. để hoàn thiện bảng so sánh như sau: Đổi mới trong quan niệm về con người trong văn học Việt Nam trước và sau năm 1975?
HOẠT ĐỘNG 4: VẬN DỤNG
Phân tích cảm hứng lãng mạn và khuynh khướng sử thi trong bài thơ, đoạn thơ anh/ chị đã học hoặc đã đọc.
HOẠT ĐỘNG 5: TÌM TÒI MỞ RỘNG
Tìm đọc một số tác phẩm văn học thuộc các chặng đường văn học trên